Gần như tất cả trường hợp ung thư cổ tử cung đều liên quan đến nhiễm HPV kéo dài; HPV (Human papilloma virus – virus gây u nhú ở người) cũng liên quan đến một số ung thư hậu môn-sinh dục, vùng đầu cổ và sùi mào gà. Vì vậy, vaccine HPV không đơn thuần là vaccine phòng một loại virus mà có thể xem là một biện pháp dự phòng ung thư.
1. Vì sao nên ưu tiên tiêm vaccine phòng cho trẻ gái tuổi học đường?
HPV lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc tình dục và nguy cơ nhiễm tăng lên sau khi bắt đầu hoạt động tình dục. Vaccine đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất khi được tiêm trước khi trẻ phơi nhiễm với HPV. WHO ưu tiên tiêm cho trẻ gái 9-14 tuổi, và khuyến cáo tiêm ở lứa tuổi này trước khi trẻ có nguy cơ phơi nhiễm virus.
Đây chính là lý do việc tiêm vaccine HPV ở tuổi học đường không có nghĩa là trẻ "có vấn đề về tình dục", mà đơn giản là chủ động tạo miễn dịch trước khi có nguy cơ nhiễm virus. Các vaccine HPV hiện nay có khả năng phòng các type HPV nguy cơ cao, đặc biệt HPV 16 và 18 – hai type liên quan đến khoảng 76% ung thư cổ tử cung trên toàn cầu. Vaccine 9 type còn mở rộng bảo vệ đối với các type 31, 33, 45, 52 và 58.
Ung thư cổ tử cung là một trong những ung thư có thể chủ động phòng ngừa bằng vaccine. Ảnh minh hoạ AI
2. Hiệu quả của vaccine phòng HPV có thực sự rõ ràng?
Câu trả lời là có. Đây không còn chỉ là kết quả của các thử nghiệm lâm sàng mà đã được chứng minh qua nhiều năm sử dụng vaccine trong cộng đồng.
Tổ chức y tế thế giới - WHO đánh giá có mức độ tin cậy vừa phải rằng tiêm vaccine HPV cho trẻ gái vị thành niên giúp phòng ngừa ung thư cổ tử cung về sau.
Các quốc gia triển khai chương trình tiêm chủng HPV hiệu quả đã ghi nhận giảm rõ rệt nhiễm HPV nguy cơ cao và tổn thương tiền ung thư; tại một số quốc gia, tỷ lệ nhiễm HPV 16/18 ở nhóm tuổi được tiêm giảm tới khoảng 90%.
Điều quan trọng là vaccine không điều trị nhiễm HPV đã có, vì vậy tiêm càng sớm, trước phơi nhiễm, càng có lợi.
Vaccine HPV là bảo vệ trẻ gái từ hôm nay, phòng ngừa ung thư trong tương lai. Ảnh minh hoạ AI
3. Vaccine HPV có an toàn không?
Đây là mối lo phổ biến của phụ huynh khi vaccine HPV được triển khai rộng rãi. Tổ chức Y tế thế giới - WHO đã theo dõi dữ liệu an toàn của vaccine HPV trong nhiều năm và kết luận hồ sơ an toàn rất tốt. Các phản ứng thường gặp chủ yếu là đau, đỏ hoặc sưng tại vị trí tiêm, đau đầu, mệt mỏi hoặc các triệu chứng nhẹ, thoáng qua.
Một số trẻ có thể chóng mặt hoặc ngất sau tiêm, đặc biệt trong bối cảnh tiêm chủng cho lứa tuổi vị thành niên, vì vậy nên cho trẻ ngồi hoặc nằm và theo dõi sau tiêm. Phản vệ là biến cố rất hiếm. WHO ước tính khoảng 1,7 trường hợp trên một triệu liều. Các hệ thống giám sát lớn cũng chưa phát hiện tín hiệu an toàn mới đủ mạnh để làm thay đổi khuyến cáo sử dụng vaccine HPV.
Một điều phụ huynh cần hiểu là vaccine HPV không chứa virus HPV sống có khả năng gây nhiễm, do đó vaccine không thể gây nhiễm HPV hoặc gây ung thư do vaccine.
4. Vaccine HPV bảo vệ cả trẻ gái và trẻ trai
HPV không chỉ gây bệnh ở nữ giới mà còn có thể gây ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư vùng hầu họng và sùi mào gà ở cả nam và nữ. Vì vậy, vaccine HPV không phải là vaccine chỉ dành cho trẻ gái. Trẻ trai cũng có thể được hưởng lợi đáng kể từ việc tiêm vaccine, đặc biệt khi được tiêm trước khi có nguy cơ phơi nhiễm HPV.
Tiêm vaccine cho trẻ trai vừa giúp bảo vệ chính các em trước những bệnh lý liên quan đến HPV, vừa góp phần giảm lưu hành virus trong cộng đồng và gián tiếp bảo vệ bạn tình sau này. WHO khuyến cáo ưu tiên tiêm vaccine HPV cho trẻ gái 9-14 tuổi để phòng ung thư cổ tử cung; đồng thời, tiêm vaccine cho trẻ trai cũng là một chiến lược dự phòng có giá trị, tùy theo chính sách tiêm chủng và nguồn lực của từng quốc gia.
Vì vậy, thông điệp phòng HPV nên được mở rộng từ "bảo vệ trẻ gái khỏi ung thư cổ tử cung" thành "tiêm vaccine HPV để bảo vệ cả trẻ gái và trẻ trai khỏi các bệnh và ung thư liên quan đến HPV".
Thông điệp dành cho phụ huynh: Tiêm vaccine HPV cho trẻ gái tuổi học đường là đầu tư cho sức khỏe tương lai, khi vaccine có thể tạo miễn dịch trước thời điểm trẻ có nguy cơ phơi nhiễm HPV. Những lo ngại về tác dụng phụ cần được nhìn nhận dựa trên hàng trăm triệu liều vaccine đã được sử dụng và hệ thống giám sát an toàn trong nhiều năm. Đừng chờ đến khi có nguy cơ nhiễm HPV mới nghĩ đến phòng bệnh – thời điểm tốt nhất để phòng ngừa chính là trước khi virus có cơ hội xâm nhập.
Xem thêm video được quan tâm
Có phải HPV dương tính là bị ung thư cổ tử cung không?