Sau loạt bài về “Y miếu Thăng Long: nơi linh thiêng đang bị xâm hại” phản ánh việc Y miếu, di tích văn hóa đã được công nhận đang ngày đêm bị các hộ dân sống trong khuôn viên lấn chiếm, o bế. Biểu tượng độc nhất vô nhị cho nền Nho y dân tộc phải ngậm ngùi chịu cảnh phận hẩm hiu, quên lãng trong khi nhiều địa danh khác được vinh dự được xướng tên trong đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội. Đại diện cho ban quản lý Di tích, danh thắng Hà Nội, bà Vương Thị Thủy, Trưởng phòng quản lý Di tích-danh thắng Hà Nội đã có buổi tiếp xúc và trao đổi với PV báo Sức khỏe&Đời sống những ý kiến mới xung quanh vấn đề này.
Dự án bị lãng quên
Bà Vương Thị Thủy khẳng định: Y miếu có giá trị lịch sử đặc biệt, độc nhất vô nhị không chỉ riêng của đất Thăng Long. Hiện nay khi Võ miếu-biểu tượng cho võ đạo nước Việt không còn nữa, chỉ duy nhất còn lại Y miếu là biểu tượng cho nền Nho y dân tộc là còn hiện hữu. Đây là hai biểu tượng được sắc phong nổi tiếng của trấn Thăng Long ngày xưa. Một thực tế mà những cơ quan chức năng quản lý về văn hóa và danh thắng đều biết là Y miếu vẫn chưa lấy lại được danh vị đúng tầm của nó. Theo bà Thủy: vấn đề Y miếu chưa được các ban ngành chức năng quan tâm đúng mức, chưa có sự vào cuộc quyết liệt, triệt để. Dẫn chứng là dự án “tu bổ, tôn tạo, khảo sát Y miếu” khởi động từ năm 2000 mới chỉ thực hiện được những bước đầu tiên. Mà đà khởi động của dự án khi đó là nhờ có dịp Hà Nội tổ chức lễ kỉ niệm chào mừng 990 năm hướng tới đại lễ 1000 năm Thăng Long. Cả quãng thời gian còn lại dự án dậm chân tại chỗ. Đến ngay cả khi Hà Nội dồn hết tâm lực, hoàn thiện những công trình, những dự án và các kế hoạch để kịp đại lễ kỷ niệm 1000 năm thì Y miếu và những dự án có liên quan đến Y miếu vẫn còn nằm trên giấy!
 Trong khi Văn miếu được quan tâm tu tạo và bảo vệ thì Y miếu đang bị lấn chiếm. |
Hay cố tình quên lãng?
Qua điều tra, tìm hiểu được biết trước đây Y miếu đã từng có cả một dự án nhằm khôi phục, bảo tồn, và phát huy những giá trị về tính lịch sử văn hóa trong dịp chào mừng 990 năm Thăng Long- Hà Nội. Khi ấy các ban ngành chức năng đã tiến hành khảo sát lập vùng quy hoạch bảo vệ Y miếu, đầu tư tiền của chỉnh trang, tôn tạo lại Y miếu vốn bị lãng quên trong một thời gian dài. Kết quả của việc triển khai quyết liệt của các ban ngành chức năng được ghi nhận bởi đã lấy lại được “không gian thờ cúng cho Y miếu”, giải tỏa được 2 hộ nằm trong vùng I ra khỏi Y miếu. Tuy nhiên còn 9 hộ vẫn “cố thủ” nằm gọn trong diện tích đất của Y miếu . Và bây giờ sau 10 năm hầu hết các căn nhà tạm của 9 hộ dân đã biến thành những tòa nhà cao tầng, kiên cố. Những hộ dân ở đây vẫn không ngừng nghỉ, ngày đêm bằng mọi biện pháp đang chiếm dụng Y miếu. Đến ngay không gian thờ tự nơi miếu thiêng họ cũng không ngại chiếm dụng, xâm lấn.
Được biết tiểu ban quản lý di tích Y miếu tại phường Văn Miếu đã có nhiều cuộc họp có biên bản đề nghị của người dân lên phường bày tỏ mong muốn được các cơ quan cấp trên có những giải pháp, hành động sớm để trước mắt hạn chế sự xâm lấn, chiếm dụng nội tự Y miếu và khởi động tiếp đề án đưa Y miếu về đúng giá trị, uy thế như vốn có của nó. Liệu có phải vấn đề Y miếu vướng trong khâu giải tỏa mặt bằng? Xin thưa không hẳn vậy. Theo bà Vương Thị Thủy thì phương án giải tỏa các hộ dân sống trong nội tự Y miếu là hoàn toàn khả thi bởi những hộ dân sống trong khuôn viên đều không hợp pháp. Mức giá đền bù khi tiến hành giải tỏa cũng đã được các hộ dân kí vào biên bản thỏa thuận trong dự án năm 2000. Cũng không phải mắc ở khâu đầu tư tài chính, hay thủ tục hành chính. Được biết quận Đống Đa, đơn vị trực tiếp quản lý Y miếu đang là chủ đầu tư cho công trình tôn tạo Đình Kim Liên (một trong tứ trấn Thăng Long) có mức đầu tư kinh phí rất lớn để kịp cho đại lễ 1000 năm và họ đã làm thành công và khá bài bản. Từ khâu khảo sát quy hoạch, lên phương án đền bù giải phóng mặt bằng, khảo sát thiết kế và khôi phục công trình đều rất suôn sẻ. Có chăng vì cố dồn sức cho một công trình to mà quận Đống Đa quên một di tích có giá trị văn hóa lớn. Hay việc Y miếu bị lãng quên trong dịp đại lễ này lại nằm chính trong nhận thức của những người đứng đầu các ban ngành có nhiệm vụ quản lý Y miếu.
Văn Hậu