Ưu tiên cao nhất để phát triển công nghiệp bán dẫn trong nước

Xã hội
SKĐS - Tất cả những sản phẩm như chip bán dẫn sẽ được hỗ trợ đến 100% tiền để đi thử nghiệm ở trong nước và quốc tế.

Xác định đúng năng lực của Việt Nam trong chuỗi bán dẫn toàn cầu

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (Viện IGNITE) tổ chức Hội thảo "Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam".

Theo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng sâu sắc, công nghiệp bán dẫn đã trở thành một trong những ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, năng lực tự chủ công nghệ, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Đối với Việt Nam, phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Phát triển năng lực R&D, tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu - Ảnh 1.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: PV

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng chiến lược quan trọng về phát triển khoa học, công nghệ, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đặc biệt, trên cơ sở Đề án do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì nghiên cứu, tham mưu, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Việt Nam đã có những bước tiến ban đầu trong phát triển công nghiệp bán dẫn, từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và những dự án đầu tư trong lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), khả năng phát triển sản phẩm công nghệ, quy mô doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn những hạn chế.

Để có những lựa chọn chiến lược phù hợp, trước hết cần đánh giá thực chất năng lực hiện có, xác định đúng lợi thế, khoảng cách công nghệ và cơ hội của Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Phát triển năng lực R&D, tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu - Ảnh 2.

Ông Lê Xuân Định, Thứ trưởng Bộ KH&CN phát biểu tại hội thảo. Ảnh: PV

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, bán dẫn là nền tảng của nhiều công nghệ chiến lược; phát triển năng lực R&D bán dẫn có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của Việt Nam.

Theo ông, dù đã có bước tiến trong thiết kế vi mạch, Việt Nam vẫn cần tháo gỡ ba điểm nghẽn. Đó là, tập trung nguồn lực R&D vào các phân khúc bán dẫn ngách gắn liền với công nghệ chiến lược như chip AI, chip IoT, chip công suất bán dẫn hợp chất phục vụ năng lượng xanh, thiết bị viễn thông 5G, 6G. Đây là những phân khúc mà giá trị gia tăng nằm ở thuật toán tối ưu, kiến trúc thiết kế thông minh và khả năng tùy biến theo bài toán ứng dụng đặc thù của Việt Nam và cũng là thế mạnh của Việt Nam.

Đồng thời, cải cách căn bản cơ chế tài chính khoa học công nghệ theo hướng đặt hàng từ bài toán thực tiễn và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu. Chuyển mạnh từ cơ chế cấp phát giao việc sang cơ chế đặt hàng nhiệm vụ trọng điểm gắn trực tiếp với nhu cầu doanh nghiệp; phát triển nguồn nhân lực R&D chất lượng cao gắn với dự án thực tế.

"Vừa rồi, Chính phủ, Bộ KH&CN đưa ra nhiều hướng dẫn và các nội dung chính trong Nghị định 260 về phát triển công nghệ chiến lược, tất cả những sản phẩm như chip bán dẫn sẽ được hỗ trợ đến 100% tiền để đi thử nghiệm ở trong nước và quốc tế. Chúng tôi cũng dành những ưu đãi cao nhất về thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân xuất phát từ công việc liên quan đến công nghệ chiến lược", ông Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Thứ trưởng Lê Xuân Định cũng cho biết, thời gian tới Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đưa vào vận hành Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, nhằm cung cấp hệ thống máy chủ hiệu năng cao, mua sắm tập trung bản quyền phần mềm thiết kế EDA để chia sẻ cung cấp với chi phí ưu đãi cho cộng đồng thiết kế chip trong nước và thiết lập hệ thống phòng thí nghiệm đo kiểm tiêu chuẩn quốc tế để cung cấp dịch vụ dùng chung với chi phí ưu đãi cho các viện, trường, doanh nghiệp.

Xây dựng hệ sinh thái R&D bán dẫn theo mô hình liên kết "5 nhà"

Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, tại hội thảo, các đại biểu cũng đặt trọng tâm vào nghiên cứu mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bán dẫn quốc gia. Trong đó, mô hình liên kết "5 nhà" được đề xuất nghiên cứu, vận dụng nhằm huy động và kết nối hiệu quả các nguồn lực cho phát triển công nghiệp bán dẫn. Mô hình này gồm Nhà nước - nhà khoa học (viện, trường) - nhà doanh nghiệp - nhà đầu tư và nhà băng (ngân hàng). Mỗi chủ thể giữ một vai trò trong quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái bán dẫn.

Nhà nước đóng vai trò định hướng, kiến tạo thể chế và xây dựng chính sách; các nhà khoa học, viện nghiên cứu và trường đại học phát triển năng lực nghiên cứu, công nghệ và nguồn nhân lực; doanh nghiệp kết nối hoạt động R&D với sản xuất, kinh doanh và thị trường. Trong khi đó, nhà đầu tư và hệ thống ngân hàng tham gia huy động, cung cấp nguồn lực tài chính, tạo điều kiện để các dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ được triển khai.

Điều quan trọng không chỉ là sự tham gia của các chủ thể mà còn phải thiết lập được cơ chế phối hợp, phân chia trách nhiệm và huy động nguồn lực phù hợp.

Theo PGS-TS Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh, cần ưu tiên phát triển năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) thực chất, đầu tư vào con người thay vì chỉ tập trung mua sắm thiết bị; rà soát, công khai và xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung, tránh đầu tư trùng lặp.

"Thực ra khi nhà trường và doanh nghiệp lẻ tẻ không có một nền tảng chung để gặp gỡ thường xuyên thì chúng ta ký kết chương trình phối hợp phát triển xong chúng ta cũng bỏ không thôi. Phải có nhà phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo, để tạo ra một sân chơi để cho mọi người thường xuyên vào đó gặp gỡ các doanh nghiệp khác và chúng ta sẽ có nhiều đề tài khác nhau để kết hợp triển khai", PGS-TS Nguyễn Ái Việt nhấn mạnh.

Một số hướng hợp tác được đặt ra tại hội thảo gồm phát triển hạ tầng R&D dùng chung, xây dựng mô hình phòng thí nghiệm sống (Living Lab), triển khai chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao và hình thành cơ chế thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ bán dẫn.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, việc tập trung đầu tư vào những hạ tầng nghiên cứu có khả năng sử dụng chung được xem là hướng tiếp cận cần nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng cường kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế và ngoại giao công nghệ cũng là những giải pháp quan trọng để Việt Nam tiếp cận tri thức, kinh nghiệm quản lý, công nghệ tiên tiến và từng bước xây dựng năng lực công nghệ nội sinh.

Trên cơ sở kết quả hội thảo, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu, chắt lọc để bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn, phục vụ công tác tham mưu với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.

Ưu tiên cao nhất để phát triển công nghiệp bán dẫn trong nước - Ảnh 3.11 nhiệm vụ KHCN lĩnh vực bán dẫn được đầu tư gần 500 tỷ đồng

SKĐS - NAFOSTED và JST đã lựa chọn đồng tài trợ 11 nhiệm vụ KH&CN trong lĩnh vực bán dẫn thuộc Chương trình NEXUS.


Ý kiến của bạn