Vitamin D và canxi được xem là hai dưỡng chất quan trọng giúp duy trì hệ xương khỏe mạnh. Không ít người trung niên và cao tuổi hình thành thói quen uống viên bổ sung mỗi ngày với kỳ vọng ngăn ngừa loãng xương, giảm đau nhức xương khớp và hạn chế nguy cơ gãy xương.
1. Những phát hiện từ một nghiên cứu mới
Một đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp mới đăng trên The BMJ đã đặt ra câu hỏi về hiệu quả của việc bổ sung các chế phẩm này ở người trưởng thành khỏe mạnh.
Nghiên cứu phân tích dữ liệu từ 69 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên với hơn 153.000 người trưởng thành. Kết quả cho thấy việc bổ sung vitamin D, canxi hoặc kết hợp cả hai chỉ mang lại rất ít hoặc hầu như không có lợi ích đáng kể trong việc phòng ngừa gãy xương và té ngã ở phần lớn người trưởng thành sống trong cộng đồng.
Điều này không đồng nghĩa vitamin D hay canxi không quan trọng đối với cơ thể. Thay vào đó, kết quả cho thấy sức khỏe xương phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là chỉ uống thực phẩm bổ sung. Các nhà khoa học đã tổng hợp bằng chứng từ hàng chục nghiên cứu được thực hiện trong nhiều năm, chủ yếu trên những người trưởng thành không được xếp vào nhóm có nguy cơ gãy xương cao.
Kết quả cho thấy:
- Bổ sung canxi chỉ giúp giảm nguy cơ gãy xương ở mức rất nhỏ.
- Bổ sung vitamin D gần như không làm giảm nguy cơ gãy xương.
- Kết hợp vitamin D và canxi cũng chỉ tạo ra lợi ích khiêm tốn, chưa đủ ý nghĩa trên lâm sàng.
- Chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy việc bổ sung hai dưỡng chất này giúp giảm đáng kể nguy cơ té ngã - nguyên nhân hàng đầu dẫn đến gãy xương ở người cao tuổi.
Những kết quả này cũng phù hợp với khuyến nghị trước đây của Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ (USPSTF), trong đó cho rằng chưa có đủ bằng chứng để khuyến cáo người trưởng thành khỏe mạnh bổ sung vitamin D và canxi thường quy nhằm phòng ngừa gãy xương.
Việc bổ sung vitamin D và canxi một cách tự phát không đồng nghĩa sẽ giúp xương chắc khỏe hơn hay ngăn ngừa gãy xương.
2. Vì sao chỉ uống vitamin D và canxi chưa đủ để giúp xương chắc khỏe?
Xương là một mô sống luôn diễn ra quá trình hủy xương và tạo xương. Để duy trì mật độ và chất lượng xương, cơ thể cần sự phối hợp của nhiều yếu tố. Theo Tiến sĩ Anup Khatri, chuyên gia chỉnh hình tại Bệnh viện Gleneagles (Mumbai, Ấn Độ), việc bổ sung vitamin D và canxi một cách tự phát không đồng nghĩa sẽ giúp xương chắc khỏe hơn hay ngăn ngừa gãy xương. Ông cho rằng nền tảng của sức khỏe xương bao gồm: Chế độ ăn cân bằng, hoạt động thể lực thường xuyên, tiếp xúc ánh nắng hợp lý, duy trì khối cơ, giấc ngủ đầy đủ, kiểm soát cân nặng, lối sống lành mạnh…
Có thể hình dung canxi và vitamin D giống như vật liệu xây dựng. Nếu thiếu vận động, dinh dưỡng hợp lý và các yếu tố hỗ trợ khác thì "ngôi nhà" là hệ xương cũng khó có thể bền vững. Đặc biệt, các bài tập chịu trọng lượng như đi bộ, leo cầu thang, tập tạ hoặc tập sức mạnh giúp kích thích quá trình tạo xương tự nhiên. Đây là cơ chế mà viên uống bổ sung không thể thay thế.
Nỗi lo loãng xương và gãy xương khi tuổi cao khiến nhiều người tìm đến thực phẩm bổ sung như một biện pháp phòng bệnh đơn giản. Ngoài ra, quan niệm "càng bổ sung nhiều càng tốt" vẫn khá phổ biến. Tiến sĩ Khatri khuyến cáo người trưởng thành khỏe mạnh không nên tự ý mua vitamin D hoặc canxi chỉ vì người khác đang sử dụng hoặc đọc được thông tin trên Internet. Việc bổ sung chỉ nên thực hiện sau khi được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định phù hợp.
3. Những ai cần bổ sung vitamin D và canxi?
Kết quả nghiên cứu không có nghĩa mọi người đều nên ngừng sử dụng vitamin D và canxi. Một số nhóm vẫn có thể được hưởng lợi từ việc bổ sung, bao gồm:
- Người được xác định thiếu vitamin D qua xét nghiệm.
- Người mắc loãng xương.
- Người bị rối loạn hấp thu.
- Người sử dụng thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa xương.
- Người ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
- Người đang hồi phục sau một số loại gãy xương.
Đối với các trường hợp này, bác sĩ sẽ cân nhắc liều lượng, thời gian sử dụng và theo dõi hiệu quả điều trị.
4. Cách chăm sóc sức khỏe xương
Các chuyên gia cho rằng thay vì chỉ dựa vào thực phẩm bổ sung, mỗi người nên xây dựng lối sống giúp bảo vệ xương lâu dài.
Những biện pháp được khuyến khích gồm:
- Tập các môn chịu trọng lượng như đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc tập sức mạnh.
- Ăn đủ thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương và rau lá xanh.
- Bổ sung đủ protein từ thịt, cá, trứng, sữa, đậu và các sản phẩm từ đậu nành.
- Tiếp xúc ánh nắng buổi sáng ở mức phù hợp.
- Không hút thuốc, hạn chế rượu bia.
- Rèn luyện khả năng giữ thăng bằng và sức mạnh cơ bắp để giảm nguy cơ té ngã khi lớn tuổi.
Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), vitamin D có vai trò giúp cơ thể hấp thu canxi và duy trì quá trình khoáng hóa xương. Tuy nhiên, việc bổ sung chỉ thực sự cần thiết khi khẩu phần ăn hoặc quá trình tổng hợp vitamin D của cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu.
Vitamin D và canxi vẫn là hai dưỡng chất thiết yếu đối với sức khỏe xương. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy việc uống bổ sung hằng ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh không phải là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa gãy xương. Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên bổ sung khi có chỉ định hoặc được xác định thiếu hụt. Để duy trì hệ xương khỏe mạnh lâu dài, chế độ ăn cân bằng, tập luyện đều đặn, tiếp xúc ánh nắng hợp lý và phòng ngừa té ngã vẫn là những yếu tố quan trọng nhất.
Mời độc giả xem thêm:
