Uống nước lá tía tô với gừng vào thời điểm nào tốt nhất?

Nước lá tía tô với gừng được nhiều người lựa chọn như một thức uống thảo dược để tăng đề kháng, thải độc, giải cảm hay làm ấm cơ thể. Không ít người còn duy trì thói quen uống mỗi sáng với mong muốn phòng bệnh, hỗ trợ sức khỏe.

Theo y học cổ truyền (YHCT), tía tô có vị cay, tính ấm, quy kinh Phế và Tỳ; tác dụng phát tán phong hàn, giải biểu, hành khí, an thai và giải độc hải sản. Gừng tươi (Zingiber officinale) cũng có vị cay, tính ấm, được dùng để ôn trung, tán hàn, chỉ nôn và hỗ trợ tiêu hóa. Hai vị thuốc này thường được phối hợp trong các bài thuốc điều trị chứng ngoại cảm phong hàn hoặc rối loạn tiêu hóa do lạnh.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, tía tô chứa nhiều hợp chất sinh học như acid rosmarinic, luteolin, apigenin và các flavonoid có đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm trong các nghiên cứu thực nghiệm. Gừng chứa gingerol và shogaol - những hoạt chất đã được nghiên cứu khá nhiều về tác dụng hỗ trợ giảm buồn nôn và cải thiện một số triệu chứng khó tiêu.

1. Các thời điểm nên uống nước lá tía tô với gừng

1.1. Uống nước lá tía tô với gừng vào buổi sáng sau bữa ăn nhẹ

Nếu không có chống chỉ định, buổi sáng sau khi ăn nhẹ hoặc sau bữa sáng là thời điểm tương đối phù hợp để sử dụng nước lá tía tô với gừng.

Theo YHCT, buổi sáng là lúc dương khí của cơ thể bắt đầu phát triển. Việc sử dụng những vị thuốc có tính ấm như tía tô và gừng có thể giúp ôn tỳ vị, thúc đẩy khí huyết lưu thông và hỗ trợ chức năng tiêu hóa. Y học hiện đại cũng ghi nhận gừng có thể thúc đẩy quá trình làm rỗng dạ dày ở một số người, từ đó giúp giảm cảm giác đầy bụng hoặc khó tiêu sau ăn.

Lưu ý, không nên uống nước lá tía tô với gừng khi bụng đang quá đói, đặc biệt ở người có tiền sử viêm loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày - thực quản. Gừng có thể gây cảm giác nóng rát vùng thượng vị hoặc ợ nóng ở một số người nhạy cảm. Do đó, với đa số người khỏe mạnh, uống sau bữa sáng khoảng 20-30 phút là lựa chọn hợp lý hơn so với uống lúc mới ngủ dậy.

1.2. Sau khi cơ thể bị nhiễm lạnh

Theo YHCT, nước tía tô với gừng phù hợp khi cơ thể vừa bị tác động bởi các yếu tố như:

• Đi mưa hoặc dầm nước lạnh.
• Ngồi trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp quá lâu.
• Làm việc ngoài trời lạnh.
• Tắm khuya rồi cảm thấy gai rét.
• Bị lạnh đột ngột do thay đổi thời tiết.

Đây đều là những tình huống được Đông y xếp vào nhóm ngoại cảm phong hàn ở giai đoạn sớm. Khi đó, tía tô và gừng được sử dụng nhằm phát tán phong hàn, giải biểu và làm ấm cơ thể.

Việc uống một cốc nước ấm như nước lá tía tô với gừng sau khi bị lạnh có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn, đồng thời góp phần bù nước nếu trước đó bị lạnh hoặc ra nhiều mồ hôi. Do đó, sau khi đi mưa hoặc bị lạnh, điều quan trọng nhất vẫn là thay quần áo ướt, lau khô cơ thể, giữ ấm và nghỉ ngơi. Một cốc nước tía tô với gừng chỉ đóng vai trò hỗ trợ giúp cơ thể cảm thấy ấm hơn, nhưng không có tác dụng phòng ngừa cảm lạnh hay cúm do virus.

1.3. Khi mới chớm cảm lạnh

Nếu người bệnh mới xuất hiện các biểu hiện như ớn lạnh, hắt hơi, sổ mũi trong, đau đầu nhẹ, mệt mỏi, chưa sốt cao và chưa có dấu hiệu viêm đường hô hấp dưới, một cốc nước tía tô với gừng ấm có thể giúp làm ấm cơ thể, hỗ trợ ra mồ hôi nhẹ và giảm cảm giác khó chịu.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa "chớm cảm lạnh" và các bệnh lý như cúm mùa, COVID-19 hoặc viêm phổi. Đến nay, chưa có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao chứng minh nước tía tô với gừng có thể tiêu diệt virus, rút ngắn thời gian mắc bệnh hay thay thế các thuốc điều trị khi cần thiết.

Nếu sốt cao trên 38,5°C kéo dài, khó thở, đau ngực, ho nhiều, ho đờm đặc hoặc triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám thay vì chỉ dựa vào các bài thuốc dân gian.

1.4. Sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc khi đầy bụng

Sau những bữa ăn nhiều chất béo, đạm hoặc khi xuất hiện cảm giác đầy bụng, khó tiêu, uống một lượng vừa phải nước lá tía tô với gừng ấm có thể giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn.

Theo YHCT, tía tô có tác dụng hành khí, hòa vị, giúp giảm đầy tức bụng, trong khi gừng có tác dụng ôn trung, làm ấm tỳ vị và hỗ trợ tiêu hóa. Hai vị thuốc thường được phối hợp trong các bài thuốc điều trị chứng ăn không tiêu, đau bụng do lạnh hoặc nôn mửa.

Dưới góc độ y học hiện đại, đây cũng là một trong những ứng dụng có nhiều bằng chứng hơn của gừng. Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể thúc đẩy quá trình làm rỗng dạ dày và cải thiện triệu chứng khó tiêu chức năng ở một số người. Gingerol và shogaol còn có tác dụng kích thích nhu động tiêu hóa và giảm cảm giác đầy bụng sau ăn.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa càng uống nhiều càng tốt. Nếu tình trạng đầy bụng, khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc kèm đau bụng dữ dội, sụt cân, nôn ói, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ sử dụng các loại nước thảo mộc.

2. Những hiểu lầm phổ biến cần tránh

Hiểu lầm 1 - Uống nước lá tía tô với gừng mỗi ngày sẽ tăng cường miễn dịch: Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao chứng minh uống nước lá tía tô với gừng hằng ngày giúp tăng miễn dịch hoặc phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng.

Hiểu lầm 2 - Nước lá tía tô với gừng có thể thay thuốc chữa cảm: Không đúng. Nước tía tô với gừng chỉ có thể hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu ở giai đoạn sớm của cảm lạnh. Khi bệnh tiến triển hoặc có dấu hiệu nặng, người bệnh cần được thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hiểu lầm 3 - Uống nước lá tía tô với gừng càng đặc càng tốt: Việc sử dụng quá nhiều gừng có thể gây nóng rát dạ dày, ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa ở một số người. Tương tự, không có bằng chứng cho thấy tăng lượng tía tô sẽ làm tăng hiệu quả phòng bệnh.

Hiểu lầm 4 - Có thể uống nước lá tía tô với gừng thay nước lọc: Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên xem đây là một loại nước thảo dược sử dụng với lượng vừa phải. Thức uống này không thể thay thế nước lọc trong nhu cầu bù nước hằng ngày.

Xét dưới góc nhìn của cả y học cổ truyền và y học hiện đại, nước lá tía tô với gừng phát huy giá trị tốt nhất khi được sử dụng đúng thời điểm và đúng đối tượng. Với người khỏe mạnh, có thể sử dụng nước lá tía tô với gừng như một loại đồ uống thảo dược trong chế độ ăn đa dạng, với lượng vừa phải, nguyên liệu sạch và không có chống chỉ định. Nếu xuất hiện sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, nôn nhiều hoặc các triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám thay vì chỉ dựa vào các bài thuốc dân gian.

Mời độc giả xem thêm:

Điều gì xảy ra với cơ thể khi uống nước lá tía tô với gừng?

SKĐS - Nước lá tía tô với gừng là thức uống quen thuộc. Nhờ chứa các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học, thức uống này có thể hỗ trợ chống oxy hóa, giảm viêm và cải thiện tiêu hóa khi sử dụng hợp lý trong chế độ ăn lành mạnh.

Người đang dùng thuốc huyết áp có nên uống nước lá tía tô?

SKĐS - Nước lá tía tô được nhiều người xem là thức uống lành mạnh nhờ chứa các hoạt chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, với người đang dùng thuốc huyết áp, việc uống thường xuyên nước lá tía tô có gây tương tác với thuốc và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị hay không?