Đái tháo đường là bệnh mạn tính, đòi hỏi người bệnh phải kiểm soát đường huyết lâu dài để hạn chế biến chứng ở tim mạch, thận, mắt và thần kinh.
Cùng với thuốc điều trị, nhiều người tìm đến các loại cây, lá quen thuộc, trong đó có nước lá sung, với mong muốn "hạ đường huyết tự nhiên". Vậy uống nước lá sung có thực sự kiểm soát được bệnh?
1. Lá sung có những thành phần có tiềm năng tác động đến đường huyết
Lá của cây sung (tên khoa học là Ficus carica) chứa nhiều hợp chất thực vật như polyphenol, flavonoid, tannin và một số hợp chất có hoạt tính sinh học. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá sung có thể tác động đến chuyển hóa glucose, trong đó có khả năng ảnh hưởng đến các enzyme tiêu hóa carbohydrate và quá trình sử dụng glucose của tế bào. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng này đến từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật, chưa thể đồng nghĩa với hiệu quả điều trị ở người.
Nếu người bệnh muốn sử dụng nước lá sung như một thực phẩm hoặc biện pháp hỗ trợ, cần thông báo cho bác sĩ, đặc biệt khi đang dùng thuốc điều trị. Ảnh A.I
Điều đáng chú ý là đã có một số nghiên cứu nhỏ trên người. Một thử nghiệm năm 1998 (công bố năm 2022 trên tạp chí trên chí Trends in Food Science & Technology của nhóm tác giả đến từ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha) chỉ với 10 bệnh nhân đái tháo đường type 1 cho thấy nước sắc lá sung dùng cùng bữa sáng có thể làm giảm đường huyết sau ăn và nhu cầu insulin, nhưng không làm thay đổi đáng kể đường huyết lúc đói hay HbA1c.
Một nghiên cứu khác của nhóm tác giả Iran trên 26 người bệnh đái tháo đường type 2 đang dùng thuốc hạ đường huyết ghi nhận nước sắc lá sung làm giảm đường huyết 2 giờ sau ăn, nhưng không tạo ra sự thay đổi có ý nghĩa thống kê về HbA1c hoặc đường huyết lúc đói.
Như vậy, có thể nói lá sung có tiềm năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết, nhưng bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để coi nước lá sung là một phương pháp điều trị đái tháo đường.
2. "Tự nhiên" không đồng nghĩa với "an toàn tuyệt đối"
Một sai lầm phổ biến là cho rằng cây lá quen thuộc thì chắc chắn không gây tác dụng phụ. Thực tế, các sản phẩm thảo dược có thể có tác dụng sinh học, tương tác với thuốc và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến gan, thận hoặc gây biến cố khác. NCCIH (National Center for Complementary and Integrative Health – Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp của Hoa Kỳ). Cũng lưu ý rằng bằng chứng về hiệu quả và độ an toàn của nhiều sản phẩm thảo dược còn hạn chế.
Đặc biệt, người đang sử dụng insulin hoặc thuốc có khả năng gây hạ đường huyết không nên tự ý bổ sung nước lá sung với hy vọng làm đường huyết giảm thêm mà không theo dõi đường huyết và trao đổi với bác sĩ. Việc phối hợp nhiều phương pháp có tác dụng hạ glucose về lý thuyết có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết ở một số người.
3. Đừng để bài thuốc dân gian thay thế điều trị
Đây là điều cần đặc biệt cảnh báo. Không có bằng chứng hiện nay cho thấy nước lá sung có thể thay thế insulin hoặc các thuốc điều trị đái tháo đường đã được chứng minh hiệu quả.
Các hướng dẫn điều trị đái tháo đường hiện nay cũng không khuyến cáo sử dụng thường quy các loại thảo dược nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết do chưa đủ bằng chứng về hiệu quả.
Người bệnh vì vậy không nên thấy đường huyết giảm sau khi uống nước lá sung rồi tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc. Đường huyết có thể dao động theo chế độ ăn, vận động, cân nặng, stress và nhiều yếu tố khác; một vài lần đo giảm không chứng minh bệnh đã được kiểm soát. Muốn đánh giá hiệu quả kiểm soát lâu dài cần theo dõi cả HbA1c theo chỉ định.
Đái tháo đường là bệnh mạn tính, đòi hỏi người bệnh phải kiểm soát đường huyết lâu dài để hạn chế biến chứng ở tim mạch, thận, mắt và thần kinh. Ảnh A.I
4. Cần hiểu đúng vai trò của nước lá sung
Nếu người bệnh muốn sử dụng nước lá sung như một thực phẩm hoặc biện pháp hỗ trợ, cần thông báo cho bác sĩ, đặc biệt khi đang dùng thuốc điều trị. Không nên tự chế biến với liều lượng quá cao, sử dụng kéo dài không kiểm soát hoặc coi đây là "thuốc chữa tiểu đường".
Kiểm soát đái tháo đường vẫn phải dựa trên những nền tảng đã được chứng minh: chế độ ăn phù hợp, vận động, kiểm soát cân nặng, dùng thuốc đúng chỉ định và theo dõi đường huyết/HbA1c định kỳ.
Thông điệp dành cho cộng đồng: Lá sung là một loại thực vật có những hoạt chất đang được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose, nhưng "có tiềm năng" không đồng nghĩa với "đã được chứng minh là thuốc điều trị". Người mắc đái tháo đường có thể tìm hiểu các phương pháp hỗ trợ từ y học cổ truyền và thảo dược, nhưng tuyệt đối không nên dùng chúng để thay thế thuốc điều trị đã được bác sĩ kê đơn. Đừng để niềm tin vào một bài thuốc dân gian khiến việc kiểm soát đường huyết bị trì hoãn và biến chứng âm thầm tiến triển.
Xem thêm video được quan tâm
Giảm cân và kiểm soát đường huyết nhờ đi bộ sau bữa ăn.