Nước dừa vốn là thức uống tự nhiên, dễ uống, chứa một số chất điện giải nên được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, quan niệm uống nước dừa để làm trong nước ối hiện chưa có cơ sở khoa học đáng tin cậy.
Muốn hiểu đúng vấn đề, trước hết cần biết nước ối được hình thành và thay đổi như thế nào trong suốt thai kỳ.
1. Nước ối được tạo ra và thay đổi như thế nào?
Nước ối là chất lỏng bao quanh thai nhi trong buồng ối, có vai trò bảo vệ thai khỏi những va chạm, duy trì môi trường nhiệt độ ổn định, tạo không gian cho thai cử động và hỗ trợ sự phát triển của phổi, hệ cơ xương.

Nước dừa vốn là thức uống tự nhiên, dễ uống, chứa một số chất điện giải nên được nhiều người yêu thích. Ảnh M.H
Ở giai đoạn đầu thai kỳ, nước ối chủ yếu có nguồn gốc từ dịch của mẹ đi qua màng thai. Khi thai lớn dần, đặc biệt từ giữa thai kỳ trở đi, nước tiểu của thai nhi trở thành nguồn đóng góp chủ yếu vào thể tích nước ối. Bên cạnh đó, dịch tiết từ phổi thai nhi cũng tham gia hình thành nước ối. Thai nhi liên tục nuốt nước ối, hấp thu qua đường tiêu hóa và trao đổi dịch qua màng ối, tạo nên một chu trình tuần hoàn tương đối liên tục.
Như vậy, nước ối không phải là lượng nước mẹ uống đi thẳng vào buồng ối. Nước và chất dinh dưỡng từ thức ăn, đồ uống được hấp thu vào hệ tuần hoàn của mẹ, qua nhau thai và tham gia vào quá trình điều hòa dịch của cơ thể mẹ - thai. Thành phần và thể tích nước ối chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là chức năng thận, khả năng nuốt của thai, hoạt động của nhau thai và tình trạng màng ối.
2. Uống nước dừa có làm nước ối trong hơn không?
Câu trả lời là chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy chứng minh uống nước dừa giúp nước ối trong hơn, sạch hơn hoặc làm giảm nguy cơ nước ối có phân su.
Nước dừa chứa chủ yếu là nước, cùng một lượng nhất định kali, natri, magie, đường và một số hợp chất khác. Đây có thể là thức uống giúp bổ sung dịch và chất điện giải trong chế độ ăn uống thông thường. Tuy nhiên, sau khi được tiêu hóa và hấp thu, các thành phần này tham gia vào chuyển hóa chung của cơ thể, chứ không đi trực tiếp vào nước ối để làm thay đổi màu sắc hay loại bỏ các chất lơ lửng.
Một số nghiên cứu quy mô nhỏ từng khảo sát mối liên quan giữa việc uống nước dừa và tình trạng phân su trong nước ối. Tuy nhiên, dữ liệu còn hạn chế, chưa đủ chất lượng để chứng minh quan hệ nhân quả và chưa tạo thành khuyến cáo y khoa. Vì vậy, không nên xem nước dừa là biện pháp phòng ngừa nước ối có phân su.
3. Nước ối trong, đục hoặc có màu bất thường nói lên điều gì?
Thông thường, nước ối có màu trong hoặc hơi vàng nhạt. Tuy nhiên, nước ối không nhất thiết phải hoàn toàn trong suốt như nước tinh khiết. Trong quá trình phát triển, nước ối có thể chứa tế bào da bong, chất gây (vernix caseosa) và các thành phần sinh lý khác.
Nếu nước ối có màu xanh hoặc nâu, cần nghĩ đến khả năng lẫn phân su – chất thải đầu tiên của đường ruột thai nhi. Tình trạng này có thể xuất hiện khi thai đã trưởng thành, nhưng đôi khi liên quan đến tình trạng thai bị stress hoặc thiếu oxy. Phân su trong nước ối có thể làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp cho trẻ nếu trẻ hít phải phân su trong hoặc sau cuộc sinh.
Nước ối bất thường cũng có thể liên quan đến nhiễm khuẩn, xuất huyết hoặc những vấn đề khác. Vì vậy, đánh giá nước ối phải dựa trên tuổi thai, siêu âm, tình trạng tim thai và các dấu hiệu lâm sàng, chứ không thể xác định chỉ qua việc mẹ uống loại nước nào.

Nước dừa không thay thế nước lọc, cũng không thay thế dung dịch bù nước điện giải khi có tình trạng mất nước do nôn hoặc tiêu chảy. Ảnh AI
4. Mẹ bầu nên uống nước dừa như thế nào?
Nếu thai kỳ bình thường, sản phụ có thể uống nước dừa như một thức uống bổ sung, với lượng vừa phải và phù hợp với chế độ ăn. Nên chọn nước dừa tươi, bảo đảm vệ sinh; hạn chế các sản phẩm đóng chai có bổ sung nhiều đường. Nước dừa không thay thế nước lọc, cũng không thay thế dung dịch bù nước điện giải khi có tình trạng mất nước do nôn hoặc tiêu chảy.
Những phụ nữ mắc bệnh thận, có kali máu cao hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế kali, hạn chế dịch cần thận trọng khi sử dụng. Người mắc đái tháo đường thai kỳ cũng cần tính lượng carbohydrate từ nước dừa vào chế độ ăn và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn.
Đặc biệt, nếu siêu âm phát hiện thiểu ối, sản phụ không nên tự uống thật nhiều nước dừa với hy vọng cải thiện tình trạng. Bác sĩ cần đánh giá nguyên nhân như rỉ ối, bất thường hệ tiết niệu của thai, suy giảm chức năng nhau thai hoặc thai chậm phát triển để có hướng theo dõi và xử trí phù hợp.
Thông điệp dành cho cộng đồng: Nước dừa là thức uống tự nhiên có thể sử dụng với lượng phù hợp trong thai kỳ, nhưng không phải là "thần dược" làm trong nước ối, làm sạch phân su hay giúp thai nhi khỏe mạnh hơn. Nước ối được điều hòa bởi những cơ chế sinh lý phức tạp của mẹ, thai nhi và bánh rau. Điều quan trọng nhất là khám thai đúng lịch, siêu âm đánh giá lượng và đặc điểm nước ối theo chỉ định, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối và uống đủ nước. Đừng để những lời truyền miệng khiến mẹ bầu quá kỳ vọng vào một loại thức uống hoặc bỏ qua việc thăm khám khi có bất thường.