Uống kháng sinh xong bị ngứa vùng kín, có phải nấm Candida?

Sau 5–7 ngày uống kháng sinh điều trị viêm họng, một số người bắt đầu cảm thấy vùng kín ngứa nhiều hơn, kèm cảm giác rát và khí hư trắng.

Tình huống này không hiếm. Sử dụng kháng sinh gần đây là một trong những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ viêm âm hộ - âm đạo do Candida. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cứ ngứa vùng kín sau uống kháng sinh là mắc nấm.

Điểm quan trọng không phải là “uống kháng sinh có gây nấm hay không”, mà là làm thế nào nhận biết trường hợp có khả năng do Candida và khi nào không nên tiếp tục tự điều trị.

1. Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh âm đạo thế nào?

Âm đạo không phải môi trường vô khuẩn. Ở phụ nữ khỏe mạnh, hệ vi sinh âm đạo thường có nhiều vi khuẩn có lợi, đặc biệt là Lactobacillus. Chúng góp phần duy trì môi trường sinh lý và hạn chế một số vi sinh vật phát triển quá mức. Candida cũng có thể hiện diện với số lượng nhỏ ở âm đạo mà không gây bệnh. Vì vậy, có Candida không đồng nghĩa đang bị viêm âm đạo do Candida.

Khi sử dụng kháng sinh, thuốc tác động lên vi khuẩn gây bệnh nhưng đồng thời có thể làm thay đổi một phần hệ vi khuẩn bình thường của cơ thể. Có thể hình dung hệ vi sinh âm đạo như một khu vườn có nhiều loại cây cùng tồn tại. Khi một đợt kháng sinh làm thay đổi đáng kể những vi khuẩn vốn giúp giữ cân bằng, Candida có thể có thêm điều kiện để phát triển mạnh.

Khi lượng nấm tăng đủ để gây viêm, người phụ nữ mới bắt đầu xuất hiện ngứa, rát, sưng hoặc khí hư bất thường. Điều này giải thích vì sao một số người xuất hiện Candida sau khi dùng kháng sinh, đặc biệt khi phải điều trị kéo dài hoặc sử dụng kháng sinh nhiều lần.

Nhưng đây chỉ là một yếu tố nguy cơ, không phải hệ quả chắc chắn của mọi đợt kháng sinh.

2. Ngứa và khí hư như thế nào gợi ý Candida?

Viêm âm hộ - âm đạo do Candida thường khiến người bệnh khó chịu nhiều ở vùng âm hộ. Những biểu hiện có thể gặp gồm:

• Ngứa vùng kín, đôi khi ngứa nhiều.
• Cảm giác nóng rát.
• Đỏ hoặc sưng âm hộ.
• Đau rát khi quan hệ.
• Xót hoặc rát phía ngoài khi đi tiểu.
• Khí hư bất thường.

Khí hư trong trường hợp Candida điển hình thường được mô tả là trắng, đặc, có thể vón thành những mảng nhỏ.

Một điểm đáng chú ý là khí hư do Candida thường không có mùi tanh mạnh đặc trưng. Tuy nhiên, không nên biến những dấu hiệu này thành công thức: Ngứa + khí hư trắng = Candida.

Ngay cả các biểu hiện được coi là “điển hình” cũng không đủ đặc hiệu để khẳng định nguyên nhân.

Người mắc Candida có thể không có đầy đủ triệu chứng. Ngược lại, người ngứa dữ dội và khí hư trắng vẫn có thể mắc bệnh khác.

3. Vì sao ngứa sau uống kháng sinh chưa chắc là nấm?

Có một lỗi suy luận rất dễ gặp:

Uống kháng sinh → ngứa vùng kín → chắc chắn Candida.

Trên thực tế, ngứa vùng kín có rất nhiều nguyên nhân.

• Kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc

Dung dịch vệ sinh, xà phòng thơm, nước hoa vùng kín, băng vệ sinh hằng ngày, nước giặt, bao cao su hoặc chất bôi trơn đều có thể gây kích ứng.

Trường hợp này thường gây ngứa, nóng rát ở vùng da bên ngoài nhưng không nhất thiết có khí hư điển hình của Candida.

• Mất cân bằng hệ vi khuẩn âm đạo

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến của khí hư bất thường nhưng cần phương pháp điều trị khác Candida.

Tự đặt thuốc chống nấm sẽ không giải quyết đúng nguyên nhân.

• Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục

Nhiễm Trichomonas hoặc viêm cổ tử cung do một số tác nhân lây truyền qua đường tình dục cũng có thể gây khí hư, ngứa hoặc nóng rát.

Nếu chỉ tự điều trị nấm nhiều lần, việc chẩn đoán đúng có thể bị trì hoãn.

• Bệnh da ở vùng âm hộ

Chàm, viêm da, lichen sclerosus và một số bệnh lý da khác có thể gây ngứa kéo dài.

Nếu người bệnh liên tục dùng thuốc đặt nhưng triệu chứng chủ yếu nằm ở vùng da bên ngoài, cần nghĩ tới nguyên nhân khác.

4. Những trường hợp không nên tự điều trị kéo dài

Nên đi khám khi:

• Đây là lần đầu xuất hiện ngứa, rát và khí hư bất thường.
• Triệu chứng nặng.
• Có đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu.
• Sốt.
• Khí hư có mùi hôi rõ.
• Có chảy máu bất thường.
• Có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Đang mang thai.
• Bị đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.
• Dùng thuốc mua ngoài nhưng triệu chứng không hết.
• Triệu chứng quay trở lại trong thời gian ngắn sau điều trị.
• Viêm âm đạo tái đi tái lại nhiều lần.

Đặc biệt, việc triệu chứng quay lại ngay sau một đợt điều trị không nên được hiểu đơn giản là “nấm chưa hết nên đặt thêm thuốc”.

Có thể chẩn đoán ban đầu chưa chính xác, loại Candida khác thường gặp đang hiện diện hoặc nấm đáp ứng kém với thuốc đã sử dụng.

5. Có nên thụt rửa để “làm sạch nấm”?

Không.

Thụt rửa sâu bên trong âm đạo hoặc thường xuyên sử dụng các dung dịch có tính sát khuẩn mạnh có thể tiếp tục làm xáo trộn môi trường âm đạo và gây kích ứng.

Vùng âm đạo có cơ chế tự làm sạch. Vệ sinh phù hợp tập trung chủ yếu ở vùng ngoài, nhẹ nhàng, giữ khô thoáng và tránh sản phẩm gây kích ứng.

Nếu đang có triệu chứng, việc thử liên tục nhiều loại dung dịch vệ sinh, lá xông, sản phẩm khử mùi hoặc “cân bằng pH” còn có thể khiến bác sĩ khó xác định nguyên nhân thực sự của tình trạng nóng rát.

Một đợt ngứa xuất hiện ngay sau khi uống kháng sinh có thể khiến Candida trở thành “nghi phạm” đầu tiên. Nhưng trong sức khỏe phụ khoa, đúng thời điểm không đồng nghĩa chắc chắn đúng nguyên nhân.

Đau rát vùng miệng, lưỡi kéo dài cảnh giác với nấm miệng họng do Candida

SKĐS - Đau rát vùng miệng, cảm giác bỏng lưỡi kéo dài, xuất hiện các mảng trắng bất thường trong khoang miệng hoặc khó chịu khi ăn uống là những triệu chứng nhiều người thường cho rằng chỉ là viêm miệng thông thường. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiễm nấm miệng họng do Candida.