1. Bản chất của tình trạng say rượu
Khi cồn (ethanol) đi vào cơ thể, gan đảm nhận hơn 90% khối lượng chuyển hóa. Tại đây, ethanol được enzyme chuyển hóa thành acetaldehyde, một hợp chất cực độc đối với tế bào. Thông thường, cơ thể sẽ chuyển hóa chất này thành acetate vô hại, nhưng khi lượng rượu nạp vào quá lớn, acetaldehyde sẽ tích tụ, gây ra các phản ứng viêm và tổn thương mô.
Bên cạnh đó, tình trạng say rượu còn do 3 nguyên nhân chính:
Mất nước và rối loạn điện giải: Cồn ức chế hormone chống bài niệu (ADH), khiến thận thải nước nhiều gấp nhiều lần lượng nạp vào, dẫn đến khô miệng và đau đầu dữ dội.
Hạ đường huyết phản ứng: Gan ưu tiên xử lý cồn và tạm ngưng quá trình tân tạo glucose, khiến nồng độ đường huyết sụt giảm, gây cảm giác bủn rủn, chóng mặt.
Kích ứng niêm mạc: Rượu trực tiếp gây viêm lớp màng bảo vệ dạ dày, dẫn đến buồn nôn và đau thượng vị.
Sau mỗi cuộc vui quá chén, cơ thể thường rơi vào trạng thái nôn nao, đau đầu, mệt mỏi.
2. Biện pháp phục hồi
Thay vì tìm kiếm những loại thuốc giải rượu tức thì, mục tiêu chính là hỗ trợ cơ thể thực hiện chức năng tự đào thải và phục hồi cân bằng nội môi.
Bù nước và tái cân bằng điện giải: Đây là ưu tiên hàng đầu ngay khi có dấu hiệu say.
- Nước lọc và nước khoáng: Bù đắp chất lỏng qua đường bài tiết. Nên uống chậm, chia thành nhiều đợt nhỏ.
- Dung dịch điện giải (oresol): Cung cấp muối natri và kali, giúp phục hồi chức năng thần kinh và cơ bắp nhanh chóng.
- Nước dừa tươi: Chứa hàm lượng điện giải tự nhiên và đường nhẹ, là chất lỏng lý tưởng để làm dịu cơ thể.
Dinh dưỡng phục hồi năng lượng
Việc bổ sung đúng loại thực phẩm sẽ cung cấp nguyên liệu cho gan giải độc:
- Nhóm tinh bột dễ tiêu: Cháo trắng, bánh mì giúp nâng đường huyết ổn định mà không gây áp lực lên dạ dày.
- Thực phẩm giàu vitamin B và C: Giúp thúc đẩy quá trình chuyển hóa acetaldehyde.
Sử dụng thuốc hỗ trợ
Việc dùng thuốc khi đang có nồng độ cồn trong máu cần hết sức cẩn trọng để tránh tương tác thuốc nguy hiểm:
- Thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày: Các loại kháng acid (Antacid) hoặc màng bao niêm mạc (như Phosphalugel, Gaviscon) có thể giúp giảm cảm giác nóng rát, buồn nôn.
- Vitamin nhóm B (đặc biệt là B1, B6): Hỗ trợ hệ thần kinh và đẩy nhanh chu trình chuyển hóa cồn.
- Thực phẩm chức năng hỗ trợ gan: Các hoạt chất như L-arginine hoặc L-ornithine L-aspartate có thể được cân nhắc để hỗ trợ gan chuyển hóa amoniac và độc tố tốt hơn.
Tuyệt đối không sử dụng thuốc giảm đau chứa paracetamol khi đang say rượu.
3. Một số lưu ý
Tuyệt đối không sử dụng thuốc giảm đau chứa paracetamol (acetaminophen) khi đang say rượu. Sự kết hợp giữa rượu và paracetamol tạo áp lực rất lớn lên gan, dễ dẫn đến hoại tử tế bào gan cấp tính. Nếu quá đau đầu, hãy tham khảo ý kiến dược sĩ về việc sử dụng Ibuprofen nhưng cần uống khi bụng không đói.
Nhiều người chọn uống cà phê đậm đặc để tỉnh táo. Tuy nhiên, caffeine là một chất lợi tiểu mạnh, nó sẽ làm tình trạng mất nước trở nên trầm trọng hơn. Hơn nữa, caffeine tạo ra cảm giác tỉnh táo giả tạo, khiến người bệnh chủ quan và dễ gặp tai nạn khi di chuyển.
Nhiều người chọn cách uống thêm một chút rượu vào sáng hôm sau để giảm cảm giác nôn nao. Thực tế, đây chỉ là biện pháp đánh lừa thần kinh và chỉ kéo dài thời gian xử lý độc tố của gan, làm tăng nguy cơ lệ thuộc vào rượu.
Để vui tết an toàn hãy:
- Uống có chừng mực: Đừng để niềm vui chén rượu lấn át sức khỏe ngày Xuân.
- Ăn lót dạ trước khi uống: Một chút thực phẩm giàu chất béo hoặc tinh bột sẽ làm chậm quá trình hấp thụ cồn vào máu.
- Quy tắc 1 - 1: Cứ sau một ly rượu, hãy uống thêm một ly nước lọc. Điều này giúp pha loãng nồng độ cồn và giữ cho cơ thể luôn đủ nước.
- Lựa chọn rượu rõ nguồn gốc: Tránh các loại rượu tự nấu hoặc rượu giả chứa methanol – một chất có thể gây mù lòa và tử vong chỉ với một lượng nhỏ.
- Lắng nghe cơ: Hãy biết điểm dừng của mình, khi bắt đầu thấy chóng mặt hoặc mất kiểm soát hành vi, đó là tín hiệu gan đã hết khả năng xử lý thêm cồn.
Mời xem thêm video được quan tâm:
12 tác hại của rượu với cơ thể bạn cần biết | SKĐS
