1. Sử dụng caffeine thế nào cho hợp lý?
Caffeine có mặt trong nhiều sản phẩm nên người dùng cần chú ý tổng lượng caffeine từ tất cả các nguồn, thay vì chỉ tính riêng số tách cà phê mỗi ngày.
Đối với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, lượng caffeine khoảng 400 mg/ngày thường được xem là giới hạn không gây lo ngại về an toàn. Tuy nhiên, đây không phải mức phù hợp với tất cả mọi người. Người nhạy cảm với caffeine có thể xuất hiện tác dụng phụ ở lượng thấp hơn.
Đặc biệt, nên hạn chế caffeine vào chiều tối nếu thường xuyên mất ngủ. Ngoài cà phê, cần lưu ý caffeine còn có thể có trong trà, chocolate, nước tăng lực, nước ngọt chứa caffeine và một số thuốc.
Phụ nữ mang thai cũng cần kiểm soát lượng caffeine và nên trao đổi với nhân viên y tế về mức sử dụng phù hợp. Trẻ em và thanh thiếu niên không nên tự ý sử dụng các sản phẩm chứa nhiều caffeine, đặc biệt là nước tăng lực.
2. Caffeine ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?
Caffeine tác động lên hệ thần kinh trung ương, giúp giảm cảm giác buồn ngủ và tăng sự tỉnh táo. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng caffeine sử dụng, thời điểm uống, khả năng chuyển hóa của mỗi người và tình trạng sức khỏe.
Nên hạn chế uống cà phê vào chiều tối nếu thường xuyên mất ngủ. Ảnh: ST
- Dễ gây mất ngủ, khó ngủ
Mất ngủ, khó đi vào giấc ngủ là một trong những tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng nhiều caffeine, đặc biệt nếu uống vào buổi chiều hoặc tối. Caffeine có thể làm giảm cảm giác buồn ngủ và kéo dài thời gian tỉnh táo, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Mức độ nhạy cảm với caffeine ở mỗi người khác nhau. Một số người có thể uống cà phê vào buổi chiều mà vẫn ngủ bình thường, trong khi người khác chỉ cần một lượng nhỏ cũng có thể khó ngủ. Người cao tuổi hoặc những người vốn có vấn đề về giấc ngủ nên đặc biệt lưu ý thời điểm sử dụng.
Thiếu ngủ kéo dài lại có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Vì vậy, không nên sử dụng caffeine như một cách để chống lại tình trạng thiếu ngủ thường xuyên.
- Có thể gây hồi hộp, tim đập nhanh
Caffeine có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến một số người cảm thấy hồi hộp, bồn chồn hoặc tim đập nhanh sau khi sử dụng, nhất là khi dùng liều cao.
Ở người khỏe mạnh, những thay đổi này thường chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, người có bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim hoặc nhạy cảm với caffeine cần theo dõi phản ứng của cơ thể và trao đổi với bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
Nếu sau khi uống caffeine thường xuyên xuất hiện đánh trống ngực, đau ngực, khó thở, choáng hoặc ngất, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
- Có thể làm tăng cảm giác bốc hỏa ở một số phụ nữ
Một số phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh nhận thấy caffeine có thể làm tăng cảm giác bồn chồn, nóng bừng hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả mọi người.
Do đó, không cần thiết phải kiêng hoàn toàn caffeine nếu không có triệu chứng. Phụ nữ có biểu hiện bốc hỏa hoặc mất ngủ sau khi uống cà phê, trà hay các đồ uống chứa caffeine có thể thử giảm lượng sử dụng, đặc biệt vào buổi chiều và tối.
- Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa
Caffeine có thể kích thích hoạt động của đường tiêu hóa và làm tăng tiết acid dạ dày ở một số người. Vì vậy, người nhạy cảm có thể xuất hiện cảm giác cồn cào, khó chịu ở bụng, ợ nóng hoặc làm triệu chứng trào ngược dạ dày - thực quản trở nên rõ rệt hơn.
Không phải tất cả người uống cà phê đều gặp các vấn đề này. Nếu thường xuyên đau bụng, ợ nóng, khó nuốt, nôn ói hoặc có các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ quy kết cho caffeine.
Caffeine cũng có tác dụng lợi tiểu nhẹ, đặc biệt ở người ít sử dụng caffeine hoặc khi dùng lượng lớn. Tuy nhiên, ở mức sử dụng thông thường, đồ uống chứa caffeine vẫn có thể đóng góp vào tổng lượng nước cơ thể và không đồng nghĩa với việc uống caffeine sẽ gây mất nước.
3. Cần lưu ý khi sử dụng caffeine lâu dài và với lượng cao
Caffeine không phải là nguyên nhân trực tiếp gây loãng xương ở tất cả mọi người. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều caffeine có thể ảnh hưởng đến cân bằng canxi, đặc biệt khi chế độ ăn không cung cấp đủ canxi và vitamin D.
Vì vậy, thay vì kiêng tuyệt đối, điều quan trọng là sử dụng caffeine ở mức phù hợp, đồng thời bảo đảm chế độ ăn đủ chất, đặc biệt là canxi và vitamin D. Người có nguy cơ loãng xương hoặc đang điều trị bệnh lý xương khớp nên trao đổi với bác sĩ về chế độ dinh dưỡng và lượng caffeine phù hợp.
Việc đột ngột ngừng caffeine sau thời gian sử dụng thường xuyên cũng có thể gây đau đầu, mệt mỏi, buồn ngủ, khó tập trung hoặc cảm giác khó chịu. Nếu muốn giảm caffeine, nên giảm từ từ để hạn chế các triệu chứng cai caffeine.
Caffeine không phải là chất có hại nếu được sử dụng hợp lý. Những lợi ích như tăng tỉnh táo, tập trung và hỗ trợ hiệu suất vận động chủ yếu phụ thuộc vào liều lượng và thời điểm sử dụng. Ngược lại, lạm dụng caffeine có thể gây mất ngủ, hồi hộp, khó chịu đường tiêu hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều cách khác.
