Ung thư không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi. Trong những năm gần đây, nhiều cơ sở điều trị tại Việt Nam ghi nhận số người trẻ mắc ung thư có xu hướng gia tăng, nhưng hệ thống chăm sóc dành cho nhóm bệnh nhân đặc thù này vẫn còn nhiều việc cần tiếp tục hoàn thiện.
Đó cũng là vấn đề được các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản cùng trao đổi tại hội thảo "Xây dựng nhóm chăm sóc ung thư đa ngành cho bệnh nhân trẻ tuổi tại Việt Nam: Bài học và hợp tác từ Nhật Bản", do Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội vừa tổ chức, với sự đồng hành của Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Y tế Toàn cầu Nhật Bản (NCGM), Viện An ninh Y tế Nhật Bản (JIHS), Hệ thống Y khoa chuyên sâu quốc tế Bernard (Bernard Healthcare), Bệnh viện Trung ương Huế, AstraZeneca Việt Nam và Tổ chức Y học Cộng đồng.
Các chuyên gia ở điểm cầu Bernard Healthcare thảo luận sôi nổi.
Điều khiến nhiều đại biểu trăn trở là Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 180.480 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong mỗi năm, nhưng nhóm bệnh nhân thanh thiếu niên và người trẻ từ 15-39 tuổi (AYA) vẫn chưa có hệ thống thống kê riêng, khiến nhiều đặc điểm dịch tễ và nhu cầu chăm sóc của nhóm này chưa được phản ánh đầy đủ.
Theo các chuyên gia, việc từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu không chỉ giúp nhận diện rõ hơn gánh nặng bệnh tật mà còn tạo nền tảng để xây dựng các chương trình chăm sóc, hỗ trợ và dự phòng phù hợp cho người bệnh trẻ trong tương lai.
Khi ung thư đến vào tuổi đẹp nhất của cuộc đời
Khác với trẻ em hay người lớn tuổi, người bệnh ung thư trong độ tuổi 15-39 thường đang học tập, lập nghiệp, xây dựng gia đình hoặc nuôi dưỡng những dự định quan trọng của cuộc sống. Vì vậy, ngoài mục tiêu kiểm soát bệnh, họ còn phải đối mặt với hàng loạt vấn đề về tâm lý, việc làm, tài chính, khả năng sinh sản và tái hòa nhập xã hội.
TS.BS. Chikako Shimizu - Trưởng khoa Nội vú, Giám đốc Trung tâm Ung thư toàn diện thuộc Viện An ninh Sức khỏe Nhật Bản và Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Y tế Toàn cầu Nhật Bản, cho biết bệnh nhân AYA luôn đứng trước một "ranh giới" rất đặc biệt: Vừa phải chiến đấu với bệnh tật, vừa mong muốn tiếp tục sống như những người trẻ bình thường.
Theo bà, nếu chỉ tập trung điều trị khối u mà chưa quan tâm đầy đủ đến sức khỏe tinh thần, học tập, nghề nghiệp hay khả năng sinh sản thì việc chăm sóc vẫn chưa thật sự trọn vẹn.
Ở góc nhìn trong nước, ThS.BS. Nguyễn Khánh Hà (Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội) cho biết nhóm bệnh nhân AYA hiện vẫn "ẩn" trong thống kê của ung thư nhi hoặc ung thư người lớn. Một số nghiên cứu tại Việt Nam cũng ghi nhận tình trạng chậm trễ chẩn đoán và gánh nặng tài chính còn khá lớn ở người bệnh trẻ tuổi.
Theo các chuyên gia, đây là khoảng trống cần từng bước được thu hẹp thông qua việc xây dựng hệ thống ghi nhận dữ liệu, nhận diện sớm người bệnh và triển khai các quy trình chăm sóc phù hợp với đặc thù của nhóm tuổi này.
Điều trị ung thư không còn là việc của riêng một bác sĩ
Đội ngũ y bác sĩ đến từ nhiều đơn vị y tế, giáo dục ở TPHCM tham gia hội thảo tại điểm cầu Bernard Healthcare.
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là mô hình chăm sóc đa chuyên khoa (Multidisciplinary Team - MDT), xu hướng đang được nhiều quốc gia phát triển áp dụng trong điều trị ung thư.
TS.BS. Akihiko Shimomura, chuyên gia của Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Y tế Toàn cầu Nhật Bản, cho rằng sự phát triển nhanh của y học chính xác, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch khiến việc điều trị ung thư ngày càng phức tạp. Vì vậy, không một chuyên khoa đơn lẻ nào có thể đáp ứng đầy đủ mọi nhu cầu của người bệnh.
Theo ông, một nhóm MDT hiệu quả cần có sự phối hợp giữa bác sĩ điều trị, điều dưỡng, dược sĩ, chuyên gia dinh dưỡng, chuyên gia tâm lý, phục hồi chức năng, công tác xã hội cùng nhiều lực lượng hỗ trợ khác. Quan trọng hơn, mọi quyết định điều trị đều cần dựa trên bằng chứng khoa học và có sự tham gia của chính người bệnh.
TS.BS. Chikako Shimizu cũng chia sẻ kinh nghiệm từ Nhật Bản, nơi các bệnh viện đã xây dựng mạng lưới chăm sóc dành cho bệnh nhân AYA thông qua hệ thống kết nối đa chuyên ngành và các chương trình hỗ trợ bảo tồn sinh sản, tư vấn tâm lý, giáo dục và việc làm.
Dù vậy, bà cho rằng ngay cả Nhật Bản vẫn đang tiếp tục hoàn thiện mô hình này. Điều đó cho thấy chăm sóc bệnh nhân ung thư trẻ là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều ngành và sự đồng hành của toàn xã hội.
Chung tay xây dựng hành trình điều trị trọn vẹn hơn
Là đơn vị đồng hành cùng hội thảo và điểm cầu tại TPHCM, Bernard Healthcare cho biết việc kết nối các chuyên gia trong và ngoài nước nhằm chia sẻ kinh nghiệm là một trong những bước đi góp phần thúc đẩy mô hình chăm sóc đa chuyên khoa tại Việt Nam.
TS.BS. Nguyễn Thị Thu Thảo - Trưởng Đơn vị Hỗ trợ Bệnh nhân Ung thư (Bernard Cancer Unit) chia sẻ tại điểm cầu Bernard Healthcare ở TPHCM.
Theo TS.BS. Nguyễn Thị Thu Thảo - Trưởng Đơn vị Hỗ trợ Bệnh nhân Ung thư (Bernard Cancer Unit), điều người bệnh cần không chỉ là một phác đồ điều trị chính xác mà còn là một hệ thống có khả năng kết nối đúng chuyên gia, đúng thời điểm và đồng hành xuyên suốt hành trình điều trị.
Từ định hướng đó, Bernard Cancer Unit được xây dựng như một đầu mối kết nối giữa bác sĩ điều trị, điều dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng, tâm lý, phục hồi chức năng, tư vấn di truyền và các nguồn lực hỗ trợ xã hội nhằm giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ chăm sóc toàn diện hơn.
TS.BS. Phạm Nguyên Quý - Trưởng khoa Ung thư Nội khoa, Bệnh viện Trung ương Kyoto Min-iren (Nhật Bản), đồng thời là cố vấn chuyên môn lĩnh vực ung bướu tại Bernard Healthcare, kỳ vọng những trao đổi chuyên môn giữa các đơn vị Việt Nam và Nhật Bản sẽ từng bước được chuyển hóa thành các chương trình hợp tác cụ thể về đào tạo, nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển mạng lưới hỗ trợ đa ngành dành cho người bệnh ung thư trẻ.
Theo các chuyên gia, cùng với việc nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư, việc từng bước hoàn thiện hệ thống thống kê, ghi nhận dữ liệu và xây dựng mô hình chăm sóc chuyên biệt cho người trẻ sẽ góp phần giúp người bệnh không chỉ có thêm cơ hội điều trị hiệu quả mà còn giữ gìn chất lượng sống sau điều trị.
Khoảng trống chỉ thực sự được lấp đầy khi dữ liệu được hoàn thiện hơn, chuyên môn được kết nối chặt chẽ hơn và người bệnh được đồng hành toàn diện trên suốt hành trình chống chọi với ung thư. Đó cũng là thông điệp xuyên suốt mà các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản cùng gửi gắm tại hội thảo lần này.
Mimosa (Bernard Healthcare)