Ung thư đại tràng ở người trẻ gia tăng: Bác sĩ cảnh báo gì?

Ung thư
SKĐS - Tỷ lệ ung thư đại tràng ở người trẻ đang tăng nhanh đáng báo động, nhiều ca phát hiện muộn chỉ vì thói quen sinh hoạt hàng ngày.

Nếu như trước đây ung thư đại tràng thường được mặc định là căn bệnh của tuổi già, chủ yếu gặp ở người sau 50 tuổi, thì những năm gần đây xu hướng này đang dịch chuyển đáng lo ngại. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, tỷ lệ ca ung thư đại tràng ở người trẻ dưới 55 tuổi đã tăng từ khoảng 11% (năm 1995) lên 20% (năm 2019). Tại Việt Nam, các bác sĩ nội soi cũng ngày càng gặp nhiều bệnh nhân dưới 40 tuổi, thậm chí mới ngoài 20 tuổi. Điều đáng buồn là phần lớn người bệnh trẻ chỉ tìm đến bác sĩ khi khối u đã tiến triển sang giai đoạn muộn, làm mất đi cơ hội điều trị triệt để ngay từ đầu.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Ngà (Khoa Nội soi - Bệnh viện K cơ sở chính) chia sẻ một trường hợp bệnh nhân nam N.V.T., 32 tuổi là nhân viên văn phòng tại Hà Nội, có biểu hiện đau bụng âm ỉ, đi ngoài thất thường, lúc lỏng lúc táo trong khoảng 6 tháng. Nghĩ mình bị đại tràng co thắt do hay thức khuya và ăn uống thất thường, anh tự mua men tiêu hóa và thuốc chống co thắt dùng kéo dài. Chỉ khi thấy phân có lẫn máu, kèm sụt 5 kg trong 2 tháng, anh mới đi khám. Kết quả nội soi phát hiện khối u sùi chiếm gần hết chu vi lòng đại tràng sigma; giải phẫu bệnh là ung thư biểu mô tuyến - Thể ung thư hay gặp tại đại trực tràng. Chụp cắt lớp cho thấy khối u đã xâm lấn qua thành ruột và có hạch vùng. Người bệnh được chuyển phẫu thuật cắt đoạn đại tràng và điều trị hóa chất bổ trợ.

"Nếu anh T. đi nội soi ngay ở thời điểm bắt đầu rối loạn đại tiện, rất có thể chúng tôi đã phát hiện tổn thương khi còn ở lớp niêm mạc và xử lý hoàn toàn qua nội soi, không cần mổ", BS. Ngà thông tin.

1. Vì sao ung thư đại tràng ở người trẻ thường bị phát hiện muộn?

Theo BS Ngà, sự chậm trễ trong chẩn đoán ở nhóm bệnh nhân trẻ không chỉ đến từ việc bệnh diễn biến âm thầm, mà còn bắt nguồn từ tâm lý chủ quan. Nhiều người trẻ nghĩ mình còn đủ sức khỏe để "miễn nhiễm" với các bệnh lý nghiêm trọng, và hiếm khi duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ.

Chính tâm lý này khiến người trẻ dễ bỏ qua những tín hiệu đầu tiên của hệ tiêu hóa. Khi xuất hiện các cơn đau bụng lâm râm, đầy hơi khó tiêu sau ăn hay thay đổi số lần đi đại tiện, họ thường tự lý giải là do áp lực công việc, căng thẳng hoặc ăn uống thất thường. Thay vì đi khám, nhiều người ra hiệu thuốc mua men tiêu hóa, thuốc chống co thắt hoặc tự dùng thực phẩm chức năng. Việc điều trị triệu chứng chắp vá có thể làm dịu biểu hiện tạm thời nhưng che lấp tổn thương bên trong lòng ruột. Chỉ đến khi xuất hiện đau quặn bụng từng cơn, đi ngoài ra máu kéo dài, bán tắc ruột hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh mới nhập viện – lúc này khối u thường đã xâm lấn qua thành ruột hoặc di căn sang cơ quan khác.

Ung thư đại tràng ở người trẻ gia tăng: Bác sĩ cảnh báo gì? - Ảnh 1.

Thay đổi thói quen ăn uống lành mạnh và nội soi tầm soát sớm giúp phòng ngừa hiệu quả ung thư đại tràng ở người trẻ. Ảnh: BSCC. 

"Ở người trẻ, chúng tôi gặp rất nhiều trường hợp có triệu chứng từ 6 tháng đến cả năm trước khi đi nội soi. Khoảng thời gian ấy đủ để một tổn thương có thể điều trị bằng cách cắt qua nội soi trở thành khối u phải phẫu thuật và hóa trị" - BS. Nguyễn Trọng Ngà chia sẻ.

2. Những thói quen hiện đại âm thầm thúc đẩy ung thư đại tràng ở người trẻ

Bên cạnh một tỷ lệ nhỏ liên quan đến di truyền như hội chứng Lynch hay đa polyp tuyến gia đình, lối sống hiện đại được xem là yếu tố quan trọng làm tổn thương niêm mạc đường ruột và thúc đẩy ung thư đại tràng ở người trẻ.

Trước hết là sự thay đổi chóng mặt trong thói quen ăn uống, đặc biệt ở đô thị. Các bữa cơm gia đình dần bị thay thế bởi đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội, mì tôm, đồ nướng và món chiên rán nhiều dầu. Thịt chế biến sẵn đã được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư cho người (nhóm 1), thịt đỏ thuộc nhóm có thể gây ung thư (nhóm 2A). Chất bảo quản nitrit khi vào đường tiêu hóa có thể tạo thành các hợp chất nitroso gây tổn thương tế bào, trong khi chế biến ở nhiệt độ cao sinh ra các chất có khả năng gây đột biến trên niêm mạc đại tràng.

Không chỉ ăn nhiều đạm động vật và chất béo bão hòa, khẩu phần của người trẻ lại thiếu hụt chất xơ từ rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Khi thiếu chất xơ và uống ít nước, phân trở nên khô cứng, thời gian lưu chất thải trong đại tràng kéo dài. Điều này đồng nghĩa với việc các chất có hại trong phân có thêm thời gian tiếp xúc với thành ruột, đồng thời phá vỡ sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột.

Thêm vào đó, công việc văn phòng ngồi một chỗ 8 - 10 tiếng mỗi ngày làm chậm nhu động ruột; thừa cân, béo phì, thức khuya, hút thuốc và lạm dụng rượu bia đều là những yếu tố đã được chứng minh làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng ở người trẻ.

3. Chủ động thay đổi lối sống và tầm soát từ sớm

Dù ung thư đại tràng ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng nhưng đây vẫn là một trong những loại ung thư có thể phòng ngừa và chữa khỏi nếu phát hiện sớm.

Về dinh dưỡng, người trẻ cần hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, đồ nướng, thức ăn nhanh và đồ uống có cồn; tăng cường rau xanh, các loại đậu, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và uống đủ nước mỗi ngày. Duy trì vận động tối thiểu 30 phút mỗi ngày như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội hoặc đạp xe giúp kích thích nhu động ruột, kiểm soát cân nặng và nâng cao sức khỏe toàn thân.

Ung thư đại tràng ở người trẻ gia tăng: Bác sĩ cảnh báo gì? - Ảnh 2.

Khi có các dấu hiệu bất thường về tiêu hóa kéo dài trên 2 tuần người bệnh nên đến cơ sở y tế để thăm khám và chỉ định nội soi đại tràng. Ảnh: BSCC. 

Quan trọng hơn cả là thay đổi tư duy về tầm soát. Ngay khi có các dấu hiệu bất thường kéo dài trên hai tuần như rối loạn đại tiện, phân nhỏ dẹt, đau bụng âm ỉ hoặc đi ngoài ra máu, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và chỉ định nội soi đại tràng. Với người chưa có triệu chứng, khuyến cáo hiện nay là bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi. Những người có cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến nguy cơ cao nên tầm soát từ 40 tuổi, hoặc sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân được chẩn đoán, tùy mốc nào đến trước.

Như trường hợp của chị L.T.H. (38 tuổi) tiền sử gia đình có bố mất vì ung thư đại tràng ở tuổi 52. Dù không có triệu chứng, chị chủ động đi nội soi đại tràng tầm soát theo tư vấn của bác sĩ. Nội soi phát hiện một tổn thương dạng phẳng, lan rộng bề mặt kích thước khoảng 3 cm ở đại tràng lên – loại tổn thương rất dễ bị bỏ sót nếu không quan sát kỹ với nội soi độ phân giải cao và nhuộm màu. Bệnh nhân được cắt trọn tổn thương bằng kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD), không có biến chứng và ra viện sau 2 - 3 ngày. Kết quả giải phẫu bệnh: ung thư biểu mô tuyến khu trú ở lớp niêm mạc, diện cắt sạch. Bệnh nhân không cần phẫu thuật hay hóa trị, chỉ cần nội soi theo dõi định kỳ.

"Cùng một căn bệnh, nhưng người đến sớm chỉ cần một thủ thuật qua nội soi và vài ngày nằm viện, còn người đến muộn phải trải qua phẫu thuật lớn và nhiều tháng hóa trị. Khác biệt nằm ở thời điểm đi khám" - bác sĩ Ngà nhấn mạnh.

 - Ảnh 2.Nữ vận động viên 23 tuổi phát hiện ung thư đại tràng từ dấu hiệu đau bụng

SKĐS - Cô gái 23 tuổi có lối sống lành mạnh, bất ngờ phát hiện bệnh sau thời gian dài đau âm ỉ, khó chịu vùng bụng dưới bên trái.


Bệnh viện K
Ý kiến của bạn