
Bác sĩ kiểm tra cho bệnh nhân bị biến chứng bàn chân đái tháo đường.
Loét bàn chân là một trong những biến chứng nặng nề và phổ biến ở người bệnh đái tháo đường, có thể dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử, thậm chí cắt cụt chi nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của y học hiện đại, nhiều phương pháp điều trị tiên tiến đã góp phần cải thiện đáng kể hiệu quả điều trị, nâng cao khả năng bảo tồn chi cho người bệnh.
Trong xu thế đó, Bệnh viện Nội tiết Nghệ An đã đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật cao trong điều trị loét bàn chân đái tháo đường.
Thực trạng đáng lo ngại
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), cứ khoảng 20 giây lại có một ca cắt cụt chi liên quan đến đái tháo đường trên toàn cầu. Tại Việt Nam, số lượng người bệnh nhập viện do biến chứng loét bàn chân có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn hoặc tự điều trị tại nhà.
Tại Khoa Đái tháo đường, Bệnh viện Nội tiết Nghệ An, mỗi ngày tiếp nhận nhiều trường hợp loét bàn chân ở các mức độ khác nhau, trong đó không ít ca đã tiến triển nặng do đến viện muộn.
Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
Loét bàn chân đái tháo đường thường là hậu quả của sự kết hợp nhiều yếu tố, trong đó ba cơ chế chính gồm:
- Tổn thương thần kinh ngoại vi: làm giảm hoặc mất cảm giác đau, khiến người bệnh không nhận biết được các chấn thương nhỏ.
- Bệnh lý mạch máu ngoại vi: làm giảm tưới máu nuôi dưỡng mô, cản trở quá trình liền vết thương.
- Nhiễm trùng: dễ xảy ra và lan rộng nhanh do môi trường thuận lợi và sức đề kháng suy giảm.
Ngoài ra, kiểm soát đường huyết kém, chăm sóc bàn chân không đúng cách và thói quen đi chân đất cũng làm tăng nguy cơ loét và biến chứng nặng.

Ứng dụng công nghệ Plasma lạnh trong điều trị vết thương bàn chân mạn tính.
Tiến bộ trong điều trị: Hướng tới bảo tồn chi
Hiện nay, điều trị loét bàn chân đái tháo đường không chỉ dừng lại ở thay băng thông thường mà cần tiếp cận toàn diện theo khuyến cáo của Nhóm công tác quốc tế về bàn chân đái tháo đường (IWGDF, 2023), bao gồm:
- Giảm tải áp lực lên vùng loét
- Cải thiện tưới máu
- Kiểm soát nhiễm trùng
- Kiểm soát đường huyết và các bệnh lý đi kèm
- Chăm sóc vết thương tại chỗ
- Giáo dục người bệnh
Bên cạnh đó, nhiều kỹ thuật mới đã được ứng dụng trong thực hành lâm sàng, mang lại hiệu quả tích cực:
Công nghệ plasma lạnh
Plasma lạnh là một trong những tiến bộ mới trong điều trị vết thương mạn tính. Phương pháp này có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, nấm và phá vỡ màng sinh học (biofilm), đồng thời kích thích tái tạo mô mà không gây tổn thương tế bào lành. Một số nghiên cứu cho thấy plasma lạnh có thể giúp cải thiện tốc độ liền vết thương so với phương pháp chăm sóc thông thường.


Bệnh viện Nội tiết Nghệ An đã đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật cao trong điều trị loét bàn chân đái tháo đường.
Gạc tiên tiến (collagen, sucrose octasulfate)
Các loại gạc hiện đại không chỉ có vai trò che phủ mà còn tham gia tích cực vào quá trình điều trị. Gạc collagen và sucrose octasulfate giúp điều hòa môi trường vết thương, ức chế các enzyme phá hủy mô (MMPs), từ đó thúc đẩy hình thành mô hạt và biểu mô hóa.
"Thời gian vàng" trong điều trị
Các chuyên gia nhấn mạnh, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ cắt cụt chi. Khi vết loét còn nhỏ, chưa nhiễm trùng sâu và chưa có thiếu máu nặng, khả năng điều trị bảo tồn là rất cao.
Ngược lại, nếu người bệnh trì hoãn điều trị hoặc tự ý xử lý tại nhà, vết thương có thể tiến triển nhanh chóng, dẫn đến hoại tử và buộc phải can thiệp ngoại khoa.


Bàn chân bệnh nhân trước và sau điều trị.
Khuyến cáo dành cho người bệnh đái tháo đường
Để phòng ngừa loét bàn chân và các biến chứng nguy hiểm, người bệnh cần:
- Kiểm tra bàn chân hàng ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường
- Giữ vệ sinh chân sạch sẽ, tránh ngâm nước quá nóng
- Không đi chân đất, kể cả trong nhà
- Lựa chọn giày dép phù hợp, mềm, vừa chân
- Cắt móng chân đúng cách, tránh gây tổn thương
- Kiểm soát tốt đường huyết và tái khám định kỳ
- Đến cơ sở y tế ngay khi có vết xước, phồng rộp hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
Loét bàn chân đái tháo đường là biến chứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và áp dụng đúng phương pháp. Tại khoa Đái tháo đường - Bệnh viện Nội tiết Nghệ An đã áp dụng Công nghệ plasma lạnh vào điều trị vết thương mạn tính ở bệnh nhân đái tháo đường.
Việc kết hợp các tiến bộ y học hiện đại với chăm sóc toàn diện và nâng cao nhận thức của người bệnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tỷ lệ cắt cụt chi và cải thiện chất lượng cuộc sống. TS.BS Phan Thế Dũng - Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Nghệ An nhấn mạnh.
Địa chỉ liên hệ: Bệnh viện Nội tiết Nghệ An, số 11 Mai Hắc Đế - phường Vinh Hưng - Nghệ An.
Email: benhviennoitietnghean@gmail.com.
PV