Không chỉ dùng AI, mà phải biết dùng AI có trách nhiệm
Trong quá trình chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh (Generative AI), đang mở ra nhiều khả năng hỗ trợ xử lý công việc như tìm kiếm, tổng hợp thông tin, soạn thảo, biên tập và chuẩn hóa nội dung.
Ông Đỗ Trường Duy, Giám đốc Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia nhấn mạnh: Ứng dụng AI trong ngành Y tế thời gian tới sẽ không còn chỉ là một lựa chọn. Ảnh: Duy Cường
Đối với các cơ quan, đơn vị trong ngành Y tế, việc khai thác những khả năng này phải đi cùng yêu cầu kiểm soát thông tin, bảo đảm an toàn dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm của người sử dụng.
Trên cơ sở khung chương trình đào tạo ứng dụng AI đã được phê duyệt, Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia - Bộ Y tế tổ chức lớp học theo hướng vừa đào tạo, vừa đánh giá thực tế. Đây là lớp tập huấn kiểu mẫu, đồng thời là hoạt động thí điểm để kiểm nghiệm nội dung, phương pháp, thời lượng và cách thức tổ chức trước khi hoàn thiện mô hình.
Tham dự chương trình có đại diện một số Vụ, Cục thuộc Bộ Y tế, các Hội, Hiệp hội, Sở Y tế các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan. 30 cán bộ, nhân viên của Trung tâm tham gia với vai trò học viên chính thức; hình thức trực tuyến cũng được tổ chức để mở rộng khả năng tiếp cận nội dung.
Nội dung tập huấn được thiết kế gắn với những tình huống có thể phát sinh trong công việc hằng ngày. Học viên được cung cấp kiến thức cơ bản về AI và AI tạo sinh; tìm hiểu các công cụ hỗ trợ công tác hành chính, số hóa, xử lý thông tin; thực hành sử dụng AI để xây dựng, biên tập, tóm tắt văn bản và thiết kế câu lệnh phù hợp với từng yêu cầu.
Đặc biệt, chương trình chú trọng quản lý thông tin và an toàn dữ liệu. Người học được hướng dẫn nhận diện rủi ro, kiểm tra kết quả do AI tạo ra và lựa chọn cách thức sử dụng phù hợp với từng loại thông tin.
Trong môi trường y tế, yêu cầu này càng quan trọng. AI có thể hỗ trợ xử lý nhanh khối lượng thông tin lớn nhưng không thay thế việc kiểm tra, thẩm định của con người. Dữ liệu cá nhân, dữ liệu chuyên ngành hoặc thông tin thuộc phạm vi bảo mật không được đưa lên các nền tảng AI khi chưa bảo đảm các điều kiện cần thiết.
Từ "Học – Thực hành" đến "Hoàn thiện – Nhân rộng"
Một mục tiêu quan trọng của lớp tập huấn là thu thập căn cứ thực tế để hoàn thiện mô hình đào tạo. Sau chương trình, Trung tâm sẽ tổng hợp kết quả thực hành, ý kiến đánh giá của học viên và nhu cầu đào tạo từ các điểm cầu để rà soát nội dung, thời lượng, phương pháp giảng dạy và hình thức tổ chức.
Mô hình được định hướng theo quy trình "Học – Thực hành – Đánh giá – Hoàn thiện – Nhân rộng", trong đó kết quả của lớp đầu tiên trở thành dữ liệu đầu vào cho các bước tiếp theo.
Trên cơ sở kết quả thí điểm, Trung tâm dự kiến tiếp tục tổ chức đào tạo theo từng nhóm nội dung, gồm định hướng chiến lược và xu thế ứng dụng AI trong ngành Y tế; kiến thức, kỹ năng dành cho cán bộ công nghệ thông tin; ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị, dự phòng và quản lý bệnh.
Các đại biểu, học viên tham gia khoá tập huấn. Ảnh: Duy Cường
Theo ông Đỗ Trường Duy, Giám đốc Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, AI và việc ứng dụng AI không chỉ tạo giá trị cho mỗi cá nhân hay một cơ quan, đơn vị. Quan trọng hơn, ứng dụng AI phải hướng tới tạo ra giá trị cho người dân và người bệnh – đối tượng hưởng lợi của ngành Y tế.
Ông cho rằng ứng dụng AI trong ngành Y tế thời gian tới sẽ không còn chỉ là một lựa chọn. Trung tâm sẽ từng bước phổ cập chương trình tập huấn; việc tham gia, hoàn thành chương trình và đạt chứng nhận sẽ được xem xét trong đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Trung tâm cũng định hướng trong năm 2027 báo cáo Bộ Y tế nghiên cứu đưa nội dung này vào chương trình bồi dưỡng, học tập số. Nếu được triển khai, đây sẽ là nội dung có tính bắt buộc trong hệ thống, với kết quả bồi dưỡng, học tập số được tính đến trong đánh giá của đơn vị và cá nhân.
AI First: Tính đến AI ngay từ khi thiết kế công việc
Một vấn đề được ông Đỗ Trường Duy nhấn mạnh là không nên nhìn AI như một công cụ đơn lẻ, chỉ được đưa vào sau khi một quy trình đã hoàn thiện.
Trong quá trình xây dựng kiến trúc số, kiến trúc dữ liệu và mô hình vận hành số, cần từng bước tiếp cận nguyên tắc "AI First" – tính đến AI ngay từ đầu khi thiết kế và tổ chức hoạt động.
Khi số hóa một quy trình, cần xác định ngay AI có thể tham gia ở đâu, hỗ trợ khâu nào, tạo ra giá trị gì và những điều kiện nào cần được bảo đảm. Điều này không chỉ áp dụng với hoạt động phục vụ người dân mà cả các quy trình hành chính nội bộ của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp ngành Y tế.
"AI First" vì vậy không đơn thuần là đưa thêm một phần mềm vào quy trình hiện có, mà đặt ra yêu cầu tái tư duy cách tổ chức công việc trong môi trường số.
Theo ông Đỗ Trường Duy, trong một hệ thống số, người không có năng lực làm việc với AI có thể đứng trước nguy cơ một số công việc bị AI thay thế.
Tại Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, lãnh đạo và các đơn vị chuyên môn cũng đang từng bước sử dụng AI để hỗ trợ, tự động hóa và thay thế một số chức năng, nhiệm vụ trong hoạt động của đơn vị.
"Chúng ta cần nhìn AI không chỉ như một công cụ, mà như một 'đồng nghiệp mới' mà chúng ta phải học cách làm việc cùng", ông Đỗ Trường Duy nhấn mạnh.
Chuyên gia trình bày các bài giảng tại khoá tập huấn. Ảnh: Duy Cường
Để làm được điều đó, một yêu cầu quan trọng là các cơ quan, đơn vị phải xây dựng và chuẩn hóa hồ sơ công việc.
Muốn AI hỗ trợ hoặc thực hiện một công việc, trước hết con người phải hiểu rõ công việc đó: đầu vào là gì, quy trình xử lý ra sao, kết quả đầu ra thế nào, tiêu chuẩn chất lượng và trách nhiệm thuộc về vị trí nào.
"Chúng ta có rất nhiều công việc, nhưng không phải công việc nào cũng được mô tả đầy đủ, rõ ràng và chuẩn hóa thành một hồ sơ công việc", ông Đỗ Trường Duy nói.
Đề cập đến tương lai, Giám đốc Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia cho rằng những tác động của AI không còn là câu chuyện xa vời.
Đến năm 2030, AI có thể chưa thay thế con người theo những kịch bản lớn thường được dự báo, nhưng chắc chắn AI có thể thay thế một số công việc mà con người đang thực hiện.
Vì vậy, cán bộ, nhân viên ngành Y tế không chỉ cần học thêm một công cụ mà cần xác định đây là quá trình chuẩn bị năng lực làm việc trong môi trường số.
Từ một lớp tập huấn kiểu mẫu, yêu cầu đặt ra không chỉ là biết sử dụng AI, mà là hình thành năng lực lựa chọn công cụ, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu, chuẩn hóa công việc và khai thác AI một cách phù hợp, hiệu quả, có trách nhiệm.
"Đây là cơ hội để các đồng chí tiếp cận trực tiếp với những kiến thức và kinh nghiệm thực tế, từ đó từng bước đưa AI vào công việc của mình một cách phù hợp, hiệu quả và có trách nhiệm", ông Đỗ Trường Duy nhấn mạnh.
Quang cảnh buổi tập huấn sáng 23/9. Ảnh: Duy Cường
