Giám đốc Vụ Chiến lược và Kế hoạch Quốc phòng thuộc Bộ Quốc phòng Ba Lan Dariusz Lukowski, xác nhận Warsaw đã quyết định chuyển giao 2 máy bay MiG-29, nhưng không đưa ra thời điểm cụ thể, ngoài việc cho biết chúng sẽ được bàn giao trong tương lai gần.
Tiêm kích MiG-29 của Ba Lan. (Ảnh: DB)
Đáng chú ý, chỉ một trong hai chiếc MiG-29 hiện vẫn có khả năng hoạt động. Chiếc còn lại đã hết thời hạn sử dụng, do đó Ukraine có thể tận dụng máy bay này làm nguồn cung cấp phụ tùng thay thế để duy trì hoạt động cho những chiếc MiG-29 khác.
Phần lớn gói viện trợ trị giá 50 triệu euro còn lại là đạn dược và trang bị quân sự. Theo Rzeczpospolita, Ba Lan dự kiến cung cấp đạn pháo cỡ 155 mm và 152 mm, đạn 20 mm dành cho pháo sáu nòng trang bị trên các tiêm kích F-16 mà phi công Ukraine sử dụng để đối phó với máy bay không người lái Nga, cùng tên lửa cho hệ thống phòng không vác vai Piorun do công ty Mesko của Ba Lan sản xuất.
Hồi tháng 9, các quan chức quốc phòng Ukraine từng cho biết gói viện trợ mới từ Ba Lan có giá trị khoảng 50 triệu euro và bao gồm cả thiết bị phòng không. Bộ Quốc phòng Ba Lan không công bố danh sách chi tiết, chỉ xác nhận gói hỗ trợ sử dụng những trang bị mà quân đội nước này đang loại biên hoặc không còn nhu cầu sử dụng.
Hai chiếc MiG-29 sắp được chuyển giao chỉ là phần bổ sung nhỏ so với số máy bay Ba Lan đã cung cấp cho Ukraine kể từ đầu cuộc xung đột. Warsaw bắt đầu công khai chuyển giao MiG-29 vào tháng 3/2023. Đến tháng 5 cùng năm, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan khi đó là Mariusz Błaszczak cho biết Ukraine đã nhận được 10 chiếc.
Theo Militarnyi, tổng cộng Ba Lan đã viện trợ cho Ukraine 14 tiêm kích MiG-29. Rzeczpospolita cũng đưa ra con số tương tự, đồng thời cho biết các máy bay được chuyển giao trong năm 2022 và 2023 với tình trạng kỹ thuật không đồng nhất. Một phần quá trình bàn giao khi đó không được công bố rộng rãi.
Khả năng Ba Lan tiếp tục chuyển giao MiG-29 đã được hai nước thảo luận trong hơn hai năm. Thỏa thuận an ninh Ba Lan - Ukraine ký tháng 7/2024 có đề cập việc Warsaw xem xét cung cấp ít nhất một phi đội MiG-29 khác. Thủ tướng Donald Tusk khi đó cảnh báo Ba Lan không thể đơn giản rút những máy bay vẫn đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ không phận nếu chưa có phương tiện thay thế từ các đồng minh.
Vào thời điểm đó, Không quân Ba Lan còn vận hành 14 chiếc MiG-29, gồm 11 chiếc MiG-29A một chỗ ngồi và ba chiếc MiG-29UB hai chỗ ngồi phục vụ huấn luyện.
Đến cuối năm 2025, Warsaw và Kiev tiếp tục đàm phán về số MiG-29 còn lại trong biên chế Ba Lan. Bộ trưởng Quốc phòng Władysław Kosiniak-Kamysz cho rằng việc chuyển giao có thể mang lại lợi ích cho Warsaw, bởi Ba Lan có cơ hội tiếp nhận công nghệ máy bay không người lái và tên lửa từ Ukraine.
Đến giữa tháng 6/2026, một Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan cho biết chưa có chiếc máy bay nào trong lô dự kiến được bàn giao.
Một yếu tố khác tạo điều kiện để Warsaw dần loại biên MiG-29 là sự xuất hiện của các dòng máy bay hiện đại hơn. Trong nhiều năm, MiG-29 đảm nhiệm nhiệm vụ phản ứng nhanh và đánh chặn trên biển Baltic, những nhiệm vụ này hiện đang được chuyển sang các tiêm kích F-16 của Ba Lan và 12 máy bay chiến đấu hạng nhẹ FA-50 đầu tiên do Hàn Quốc sản xuất. Phi đội FA-50 dự kiến đạt trạng thái sẵn sàng hoạt động đầy đủ trong năm 2026.
Đối với Ukraine, việc tiếp nhận thêm MiG-29 vẫn có ý nghĩa thiết thực. Không quân nước này tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào dòng tiêm kích do Liên Xô thiết kế, đồng thời phải duy trì hoạt động của chúng bằng nguồn máy bay và phụ tùng từ các đối tác như Ba Lan, Slovakia và Bulgaria. Kiev cũng tận dụng những máy bay đã ngừng hoạt động để tháo dỡ, lấy linh kiện phục vụ bảo dưỡng. Lực lượng không quân Ukraine vẫn chịu tổn thất do các cuộc tấn công của Nga nhằm vào sân bay và các hoạt động giao chiến trên không.
Gói viện trợ mới cũng nối tiếp những hỗ trợ riêng biệt của Ba Lan dành cho hệ thống phòng không Ukraine. Rzeczpospolita đưa tin Warsaw đã cung cấp tổng cộng 10 tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE dành cho hệ thống Patriot. Trong số này, 5 quả được chuyển giao vào đầu năm 2026 và 5 quả còn lại được cung cấp thông qua một chương trình viện trợ quốc tế.
