Nghị sĩ Ukraine Fedir Venislavskyi, người đứng đầu Tiểu ban An ninh Quốc gia thuộc Ủy ban Quốc phòng của Quốc hội Ukraine, xác nhận rằng nước này đã trình diễn các vụ phóng thử nghiệm hệ thống đánh chặn. Ukraine hiện tiếp tục nghiên cứu những phương án nhằm đưa công nghệ này vào sản xuất hàng loạt.
Ukraine đã thử nghiệm hệ thống phá hủy mục tiêu ở gần không gian ít nhất 3 lần. (Ảnh: Getty Images)
Các cuộc thử nghiệm được tiến hành bằng cách phóng vũ khí đánh chặn từ máy bay ở độ cao lớn. Phương thức này có thể giúp Ukraine phát triển khả năng tấn công các mục tiêu tên lửa đạn đạo ở bên ngoài bầu khí quyển, thay vì chỉ tìm cách đánh chặn chúng khi đã quay trở lại tầng khí quyển thấp hơn.
Nỗ lực trên diễn ra trong bối cảnh Nga đã sử dụng tên lửa đạn đạo Oreshnik không kích Ukraine ít nhất 3 lần. Loại tên lửa này bay qua không gian gần Trái Đất trước khi thả nhiều đầu đạn xuống mục tiêu. Oreshnik ban đầu được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân, khiến khả năng đối phó với loại vũ khí này trở thành một thách thức lớn đối với hệ thống phòng thủ của Ukraine.
Một trở ngại khác là các địa điểm phóng tên lửa của Nga hiện nằm ngoài tầm hoạt động của những tên lửa tầm xa nhất mà Ukraine sở hữu. Vì vậy, Kiev đang hướng sự chú ý sang các công nghệ có thể đánh chặn tên lửa đối phương ngay trong quá trình bay, thay vì chỉ tìm cách tấn công các bệ phóng trên lãnh thổ Nga.
Ông Venislavskyi coi việc phát triển công nghệ đánh chặn ngoài khí quyển là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine. Ông cho biết, Kiev đã chứng minh được khả năng phóng các hệ thống đánh chặn lên khu vực ngoài khí quyển và đang nỗ lực hoàn thiện công nghệ để có thể sản xuất với quy mô lớn.
Con đường đưa công nghệ này vào ứng dụng thực tế vẫn còn nhiều trở ngại. Theo nghị sĩ này, vấn đề kinh phí là một trong những thách thức lớn nhất, bởi Ukraine phải phân bổ nguồn lực đáng kể để duy trì các hoạt động quân sự đang diễn ra. Việc phát triển và sản xuất một hệ thống đánh chặn có khả năng hoạt động ngoài khí quyển đòi hỏi nguồn đầu tư lớn, trong khi ngân sách quốc phòng đang chịu nhiều sức ép.
Chương trình này cũng nằm trong nỗ lực rộng lớn hơn của Ukraine nhằm xây dựng năng lực không gian độc lập, đặc biệt là hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh, qua đó giảm sự phụ thuộc vào hạ tầng do nước ngoài cung cấp.
Tháng 10, Ukraine cùng công ty sản xuất vệ tinh GomSpace của Đan Mạch thông báo đã phóng thành công vệ tinh thử nghiệm Obria Nano. Dự án được kỳ vọng sẽ góp phần phát triển mạng lưới liên lạc độc lập của Ukraine. Về lâu dài, chòm vệ tinh này có thể mở rộng lên khoảng 245 vệ tinh.
Nhu cầu tự chủ về công nghệ không gian càng trở nên cấp thiết sau những hạn chế gần đây đối với hệ thống liên lạc Starlink. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại về mức độ ổn định của các hệ thống chỉ huy và kiểm soát quân sự Ukraine khi phụ thuộc vào hạ tầng vệ tinh nước ngoài.
Trong khi Kiev tìm cách xây dựng mạng lưới riêng, Nga cũng đang mở rộng hạ tầng liên lạc vệ tinh thông qua dự án Rassvet, được phát triển như một phương án thay thế Starlink.
Bên cạnh việc đầu tư vào năng lực không gian, Ukraine còn tìm cách gây sức ép lên ngành công nghiệp vũ trụ Nga. Các mục tiêu từng bị tập kích bao gồm cơ sở của Trung tâm Tên lửa và Vũ trụ Progress tại thành phố Samara. Đây là nơi sản xuất các phương tiện phóng Soyuz-2, dòng tên lửa được Nga sử dụng để đưa vệ tinh lên quỹ đạo.
