Như Sức khỏe&Đời sống đã liên tiếp thông tin trong các ngày 25/12/2012 và 8/1/2013 phản ánh việc NMTB Long Giang thuộc Công ty cổ phần Tư vấn&Đầu tư (Cty CPTV&ĐT) Long Giang Thịnh đã ngang nhiên vi phạm Luật Đầu tư, “bội ước” với người nông dân tại tỉnh này và UBND tỉnh Quảng Bình. Không những thế, việc tự ý chuyển từ sản xuất tinh bột dong riềng sang sản xuất tinh bột sắn đã gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Xảy ra chết người trong khi xả thải trộm
Theo ông Nguyễn Ngọc Bảo - Trưởng thôn 1 Lệ Kỳ, xã Vĩnh Ninh (thôn này là một “nạn nhân” của việc ô nhiễm do NM Long Giang gây ra) cho hay, NM Long Giang thường xả trộm chất thải ra ngoài môi trường khoảng 2 tiếng mỗi ngày, việc này được thực hiện rất lén lút. Và đến ngày 22/12/2012, người dân xung quanh NM phát hiện NM xả nước thải bẩn trực tiếp xuống dòng khe Cự nên yêu cầu phía NM phải dừng lại. Theo CA xã Vĩnh Ninh xác nhận, cũng trong ngày 22/12/2012, trong quá trình xả trộm chất thải bằng một ống dẫn (dài khoảng 7m) ra khe Cự thì ông Lê Thanh Mẫn (53 tuổi) – cán bộ kỹ thuật của NM (đang lặn ở dưới đáy hồ chứa chất thải gần ống xả để sửa chữa), không may bị nước cuốn vào ống xả rồi quăng người ra ngoài khe Cự. Tai nạn thương tâm khiến ông Mẫn tử vong tại chỗ. Khi sự việc chết người xảy ra, lãnh đạo NM Long Giang không hề báo cáo chính quyền địa phương hay cơ quan chức năng nào. Mãi đến khi có thông tin từ người dân địa phương thì chính quyền cũng như các cơ quan liên quan mới biết. Và đỉnh điểm là ngày 6/1 vừa qua, hàng chục người dân bức xúc với việc ô nhiễm của NMTB Long Giang đã lập thành một đoàn tìm vào NM, trong đó có cả trưởng thôn, các lão làng, công an xã, đại biểu HĐND, Chủ nhiệm HTX... Họ đến với mong muốn yêu cầu ban lãnh đạo NMTB Long Giang trực tiếp cùng bà con đi về phía sau khu vực xả thải. Nếu có những dấu hiệu xả thải bất hợp pháp, họ muốn NM có mặt cùng họ chứng kiến, ghi nhận và lập biên bản tại hiện trường để có bằng chứng trình lên các cấp cao hơn...
Nhận được thông tin trên, ông Nguyễn Ngọc Thụ - Phó Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh cũng đã có mặt để cùng với bà con thực hiện chuyến “tham quan” NM này. Đúng như người dân đã phản ánh, cả một khu vực xử lý chất thải từ việc sản xuất tinh bột sắn của NM Long
Giang gồm 4 hồ chứa lớn xây dựng vội vàng, thiếu bài bản và chỉ được che chắn sơ sài bằng mấy tấm bạt rách tả tơi. Mùi hôi thối nồng nặc khiến những người trong đoàn phải nhăn mặt, bịt mũi. Phía dưới chân các hồ, nhiều vết rỉ của chất thải lỏng chảy ra ngoài đen ngòm khiến ai thấy cũng phải lắc đầu.
Vi phạm Luật Đầu tư quá rõ ràng
Vừa qua, NMTB sắn xuất khẩu Sông Dinh (do Công ty CP Tư vấn & Xây dựng Bình Lợi làm chủ đầu tư) đã gửi kiến nghị lên các cơ quan chức năng trong tỉnh đề nghị xem xét việc hoạt động sai với mục đích dự án của NMTB Long Giang. Nguyên nhân bởi NM Long Giang tự ý thu mua sắn nguyên liệu kiểu “chụp giật” trong vùng quy hoạch, đầu tư của NM Sông Dinh, gây mất ổn định thị trường và đẩy NM này vào tình trạng thiếu nguyên liệu sản xuất. Riêng việc chuyển đổi mục đích đầu tư nói trên thì NM Long Giang đã vi phạm Chương III, Điều 20 của Luật Đầu tư quy định về quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư.
Qua rất nhiều lần khai thác các nguồn tin từ địa phương, chúng tôi được biết nhiều cán bộ của các ban, ngành liên quan ở Quảng Bình đã đến kiểm tra trực tiếp ở NMTB Long Giang nhưng mọi việc đều “êm xuôi”, mặc cho người dân gửi kiến nghị đi khắp nơi. Theo ông Lê Văn Thơ - Giám đốc Công ty CP TV&ĐT Long Giang Thịnh, căn cứ kế hoạch thì dự án về NMTB Long Giang có tổng mức đầu tư là 43,3 tỷ đồng. Số vốn này đã tính toán chi phí cho việc xây dựng vùng nguyên liệu cũng như cơ sở vật chất NM. Trong vòng 3 - 5 năm, NM sẽ xây dựng một vùng quy hoạch phát triển nguyên liệu dong riềng rộng lớn từ 1.000 - 1.500ha. Kế hoạch là thế, nhưng đã hơn 3 năm từ khi NM đi vào hoạt động, vùng nguyên liệu dong riềng của họ gần như là con số “O” tròn trĩnh.
Ngày 11/1, tin từ UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, UBND tỉnh vừa có văn bản do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Xuân Quang ký với các yêu cầu gửi đến NM Long Giang dừng hoạt động để xử lý, khắc phục sự cố, hậu quả của việc ô nhiễm môi trường và hoàn thiện các hạng mục công trình về bảo vệ môi trường đảm bảo xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn khi thải ra môi trường.
Nhưng qua văn bản trên của UBND tỉnh, dư luận cho rằng đó mới chỉ là việc giải quyết ở “phần ngọn” và cách giải quyết chỉ dừng lại ở tính chất tạm thời, chưa tính đến “phần gốc”. Bởi nếu từ đầu UBND tỉnh Quảng Bình căn cứ vào những sai phạm của NM Long Giang và xử lý kiên quyết thì đã không xảy ra việc gây ô nhiễm môi trường khiến người dân xung quanh phải gánh chịu hậu quả không đáng có như hiện nay.
Bài, ảnh: Nguyễn Phạm