Theo nguồn tin, các UAV FPV được thả từ khinh khí cầu đang được sử dụng để tập kích phương tiện hậu cần Nga trên một tuyến đường dẫn tới Melitopol, tỉnh Zaporizhzhia.
Ukraine đang sử dụng khinh khí cầu để mở rộng tầm tấn công vào Nga. (Ảnh: EP)
Cách làm này gây chú ý bởi FPV vốn có tầm hoạt động tương đối ngắn và thường được triển khai gần tiền tuyến. Nếu hoạt động hiệu quả, việc kết hợp khinh khí cầu với Starlink có thể giúp Ukraine đưa loại UAV giá rẻ này vào chiến dịch tập kích tầm trung, tạo thêm sức ép lên mạng lưới hậu cần của Nga.
Ukraine đang mở rộng chiến dịch vào hậu cần Nga
Trong khoảng 4 tháng qua, Ukraine đã đẩy mạnh các cuộc tập kích tầm trung nhằm vào phương tiện vận chuyển tiếp tế của Nga. Hoạt động này đặc biệt diễn ra tại miền nam Ukraine, nơi các tuyến đường từ Mariupol và Melitopol kết nối với khu vực tiền tuyến.
Một số mục tiêu nằm cách tiền tuyến hơn 100 km, vượt xa phạm vi hoạt động thông thường của FPV. Để đối phó, Ukraine đã sử dụng UAV Hornet, có cánh cố định cỡ trung được trang bị trí tuệ nhân tạo (AI) . Một số video do phía Ukraine công bố cho thấy các UAV này tuần tra dọc đường cao tốc, phát hiện phương tiện hậu cần rồi tiến hành tấn công.
Thế nhưng, Ukraine chưa thể hoàn toàn ngăn chặn dòng tiếp tế của Nga. Moscow vẫn sở hữu số lượng lớn phương tiện quân sự và thương mại, giúp duy trì một phần đáng kể hoạt động vận chuyển ra tiền tuyến.
Trong khi đó, Ukraine dường như đang sử dụng ít Hornet hơn, có thể do hạn chế về số lượng. Nga cũng đã tăng cường các biện pháp đối phó, bao gồm tác chiến điện tử, các tổ hỏa lực cơ động và lực lượng vũ trang hộ tống đoàn xe hậu cần. Những biện pháp này khiến chiến dịch UAV của Ukraine có thể làm chậm và gây gián đoạn hậu cần Nga, nhưng việc duy trì áp lực liên tục bằng một số lượng hạn chế UAV tầm xa vẫn là bài toán khó.
Khinh khí cầu biến FPV thành vũ khí tầm xa hơn
Theo thông tin được blogger quân sự Nga Arkhangel Spetsnaza công bố, khinh khí cầu có thể mang theo UAV FPV đến gần khu vực mục tiêu nhờ tận dụng hướng gió. Khi tới vị trí thích hợp, UAV được thả xuống và bắt đầu hoạt động độc lập.
Cách này giúp FPV tiết kiệm đáng kể năng lượng mà lẽ ra phải sử dụng cho quãng đường tiếp cận mục tiêu. Sau khi được thả, UAV có thể tìm kiếm phương tiện trên các tuyến đường lân cận và tấn công khi phát hiện mục tiêu.
Vấn đề tiếp theo là liên lạc. FPV thông thường phụ thuộc vào liên kết vô tuyến với người điều khiển, nên tầm hoạt động bị giới hạn. Trong phương án mới, một thiết bị đầu cuối Starlink Mini nhỏ gọn được cho là đảm nhiệm vai trò kết nối. Nhờ đó, UAV có thể duy trì liên lạc ở khoảng cách lớn hơn so với phương thức điều khiển vô tuyến truyền thống.
Starlink giúp Ukraine giải quyết bài toán liên lạc
FPV có ưu thế lớn về giá thành và khả năng sản xuất hàng loạt, nhưng kích thước nhỏ cũng hạn chế lượng pin và thiết bị liên lạc mà chúng có thể mang theo.
Việc sử dụng khinh khí cầu giải quyết một phần vấn đề về tầm bay, trong khi Starlink được cho là giúp giải quyết hạn chế về liên lạc. Hai yếu tố này kết hợp với nhau có thể biến một loại FPV vốn chủ yếu hoạt động gần tiền tuyến thành phương tiện có khả năng tham gia các cuộc tập kích sâu hơn.
Thiết bị Starlink Mini đặc biệt phù hợp với ý tưởng này nhờ kích thước nhỏ và khả năng cung cấp kết nối vệ tinh độ trễ thấp.
Phương thức này cũng có thể gây thêm khó khăn cho các hệ thống tác chiến điện tử của Nga. Những thiết bị gây nhiễu được lắp trên phương tiện hậu cần thường tập trung vào việc làm gián đoạn tín hiệu điều khiển và định vị của UAV thông thường.
Nga đã phát triển các hệ thống có khả năng gây nhiễu Starlink, nhưng việc triển khai chúng trên từng phương tiện hậu cần có thể đòi hỏi thiết bị lớn và công suất cao hơn.
Dù vậy, Starlink không phải một hệ thống miễn nhiễm với tác chiến điện tử. Hiệu quả thực tế của phương án này vẫn phụ thuộc vào khả năng duy trì kết nối và những biện pháp đối phó mà Nga có thể triển khai.
Một lợi thế khác của phương án này nằm ở chính khinh khí cầu. Không giống UAV có động cơ, khinh khí cầu gần như không tạo ra tiếng động đáng kể. Nếu hoạt động ở độ cao lớn, chúng cũng có thể khó bị phát hiện bằng mắt thường từ mặt đất. Điều này có thể làm giảm thời gian cảnh báo của lực lượng Nga trước khi UAV FPV được thả xuống.
Các tín hiệu từ thiết bị Starlink vẫn có thể bị phát hiện hoặc theo dõi nếu đối phương sở hữu năng lực phù hợp. Vì vậy, việc khinh khí cầu khó quan sát không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống sẽ hoàn toàn bí mật.
Lợi thế lớn nhất
Một trong những điểm hấp dẫn nhất của phương án này là yếu tố kinh tế. FPV rẻ hơn đáng kể và có thể được sản xuất với số lượng lớn so với những UAV tầm trung chuyên dụng như Hornet. Ngay cả khi bổ sung khinh khí cầu và Starlink Mini, một hệ thống như vậy vẫn có khả năng rẻ hơn nhiều so với một UAV tấn công lớn được thiết kế riêng cho nhiệm vụ tầm xa.
Nếu thành công, Ukraine có thể triển khai nhiều FPV hơn để gây sức ép lên các tuyến hậu cần của Nga thay vì phải dành phần lớn UAV tầm xa đắt tiền cho những nhiệm vụ tương tự. Và nếu phương thức sử dụng khinh khí cầu để đưa FPV vào sâu hậu phương trở thành mối đe dọa thường xuyên, Nga nhiều khả năng sẽ tìm cách thích nghi.
Moscow không có quyền truy cập Starlink, nhưng lực lượng Nga đã phát triển nhiều phương án khác để mở rộng tầm hoạt động của UAV. Nga từng sử dụng các UAV lớn hơn làm phương tiện mang FPV vào sâu trong lãnh thổ đối phương, đồng thời đóng vai trò như trạm chuyển tiếp liên lạc cho UAV nhỏ hơn.
Nga cũng đã thử nghiệm sử dụng khinh khí cầu làm nền tảng cho các mạng lưới liên lạc tạm thời. Việc kết hợp những công nghệ này có thể mở ra khả năng phát triển một phương án tương tự mà không cần phụ thuộc vào Starlink.
Ở chiều ngược lại, Nga có thể tăng cường phát hiện khinh khí cầu, thay đổi tuyến đường hậu cần, điều chỉnh cách tổ chức đoàn xe hoặc tìm phương thức mới để gây gián đoạn liên lạc của UAV. Ukraine sau đó sẽ tiếp tục điều chỉnh hệ thống để đối phó, tạo thành vòng lặp thích nghi công nghệ vốn đã trở thành đặc điểm nổi bật của cuộc xung đột.
