Nguyên nhân rất đơn giản: những chiếc UAV đánh chặn hiện có của Ukraine không đủ nhanh để đuổi kịp mục tiêu trước khi cạn pin.
Máy bay không người lái tấn công Geran-3. (Nguồn: Ml)
Trong cuộc phỏng vấn với trang Militarnyi, chỉ huy mang mật danh "Ramzes", người đứng đầu đơn vị chống máy bay không người lái (UAV) Posipaky thuộc Trung đoàn Tên lửa Phòng không số 39 cho biết, các kíp chiến đấu Ukraine vẫn bắn hạ được UAV Nga. Tuy nhiên, theo "Ramzes", đó chưa phải là một hệ thống phòng thủ hiệu quả và ổn định.
"Những vụ đánh chặn thành công hiện nay chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, kỹ năng cá nhân và đôi khi là cả may mắn. Khi UAV đối phương thực hiện thao tác cơ động, tốc độ của nó giảm xuống và đó là cơ hội để chúng tôi tấn công. Nhưng đây không phải là giải pháp có thể áp dụng rộng rãi hay duy trì lâu dài", "Ramzes" nói.
Bài toán tốc độ đang khiến Ukraine đau đầu
Vấn đề lớn nhất nằm ở sự chênh lệch tốc độ giữa UAV tấn công của Nga và UAV đánh chặn của Ukraine.
Theo "Ramzes", các biến thể UAV phản lực mới của Nga thuộc dòng Geran-3, Geran-4 và Geran-5 hiện đạt tốc độ trên 300 km/giờ. Trong khi đó, phần lớn UAV đánh chặn của Ukraine được thiết kế để đối phó với các mẫu Shahed sử dụng động cơ cánh quạt chậm hơn, chỉ đạt khoảng 185-200 km/h.
Trong tác chiến đánh chặn, UAV truy đuổi thường cần nhanh hơn mục tiêu ít nhất 25% để có thể tiếp cận và phá hủy hiệu quả, phần lớn hệ thống hiện nay của Ukraine không đáp ứng được yêu cầu này.
"Ramzes" đưa ra một ví dụ cụ thể: nếu một UAV Nga bay với tốc độ 300 km/giờ còn UAV đánh chặn của Ukraine đạt 310 km/giờ, khoảng cách tốc độ chỉ là 10 km/giờ. "Giả sử chúng tôi phát hiện mục tiêu ở tỉnh Kharkiv, với mức chênh lệch tốc độ như vậy thì có thể phải đuổi tới tận tỉnh Cherkasy mới bắt kịp. Khi đó pin đã cạn trước khi chúng tôi có cơ hội loại bỏ mục tiêu", "Ramzes" giải thích.
Ngay cả UAV chậm hơn cũng không dễ đối phó
Những mẫu Shahed sử dụng động cơ cánh quạt với tốc độ từ 200-250 km/giờ, vốn vẫn chiếm phần lớn các cuộc tấn công của Nga, cũng tạo áp lực đáng kể cho các đơn vị đánh chặn Ukraine.
Theo "Ramzes", nhiều nhiệm vụ thất bại chỉ vì pin đã hao hụt từ những lần xuất kích trước hoặc do mục tiêu bị đơn vị khác bắn hạ trước khi UAV đánh chặn đến nơi.
"Bạn cất cánh để đánh chặn nhưng pin không còn đủ. Hoặc một đơn vị khác gần hơn đã phá hủy mục tiêu trước. Khi đó bạn buộc phải quay về và tìm mục tiêu khác", "Ramzes" nói. Người chỉ huy nhấn mạnh rằng, việc bắn hạ UAV Nga không hề đơn giản như nhiều người tưởng tượng.
Đằng sau mỗi vụ đánh chặn thành công là sự phối hợp của cả một hệ thống gồm các đơn vị trinh sát, sở chỉ huy, mạng lưới liên lạc và các kíp chiến đấu hoạt động liên tục để theo dõi và phân bổ mục tiêu.
Thời tiết tiếp tục là đối thủ lớn
Ngoài tốc độ và thời lượng pin, thời tiết cũng là một trong những trở ngại nghiêm trọng nhất đối với lực lượng chống UAV của Ukraine. Hiện nay, phần lớn các cuộc đánh chặn vẫn phụ thuộc nhiều vào việc quan sát trực tiếp mục tiêu. Khi xuất hiện mưa lớn, sương mù hoặc mây thấp, UAV Nga có thể dễ dàng ẩn mình trong các lớp mây.
"Nếu có mưa, sương mù hoặc mây dày, UAV Nga gần như biến mất khỏi tầm nhìn của chúng tôi. Trong những điều kiện như vậy, khả năng chúng xuyên thủng phòng tuyến là rất cao", "Ramzes" cho biết. Ngay cả những UAV đánh chặn được trang bị hệ thống dẫn đường hiện đại cũng chưa thể bảo đảm phát hiện và tiêu diệt mục tiêu trong điều kiện thời tiết xấu.
Theo Militarnyi, Nga đã đẩy nhanh tốc độ triển khai UAV phản lực trong năm 2026. Từ tháng 1 đến giữa tháng 6/2026, Nga được cho là đã sử dụng khoảng 1.400 UAV dòng Geran, tăng mạnh so với chỉ 180 chiếc được ghi nhận trong cả năm 2025.
Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine, Đại tướng Oleksandr Syrskyi cũng cảnh báo rằng Moscow đang hướng tới mục tiêu để UAV phản lực chiếm khoảng một nửa tổng số UAV tấn công được sử dụng trong các chiến dịch tương lai.
Đặc biệt, mẫu Geran-3 được cho là có tốc độ hoạt động từ 350 đến 550 km/giờ, vượt xa khả năng truy đuổi của phần lớn UAV đánh chặn hiện nay của Ukraine.
Ukraine chạy đua phát triển thế hệ UAV đánh chặn mới
Dù đối mặt với nhiều thách thức, Ukraine cũng đang gấp rút phát triển các giải pháp mới. Đầu tháng 6/2026, Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết, một công ty thuộc cụm công nghệ quốc phòng Brave1 đã thử nghiệm thành công UAV đánh chặn tự động hóa tới 95% quy trình tác chiến.
Sau đó, ông Defender Media xác định đơn vị phát triển là MaXon Systems, một công ty khởi nghiệp tại Kyiv chuyên sản xuất UAV đánh chặn với giá khoảng 3.500 USD mỗi chiếc.
Bên cạnh đó, công ty Yartura cũng giới thiệu mẫu UAV đánh chặn cánh cố định Dancer 4.5.0 có tốc độ tối đa khoảng 450 km/giờ. Hệ thống này được tích hợp trí tuệ nhân tạo, cho phép tiếp tục bám đuổi mục tiêu và tự động thực hiện nhiều lần tiếp cận cho tới khi xác nhận tiêu diệt thành công.
Theo "Ramzes", khoảng cách giữa năng lực hiện tại và yêu cầu thực tế trên chiến trường vẫn còn rất lớn. "Ramzes" cho rằng mạng lưới đánh chặn UAV của Ukraine hiện nay chưa thể được xem là một giải pháp hoàn chỉnh trước thế hệ UAV tiên tiến nhất của Nga. Thành công hiện tại vẫn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của từng kíp chiến đấu, trong khi các yếu tố như tốc độ, thời lượng pin và thời tiết vẫn là những rào cản rất khó vượt qua.
Dù vậy, hệ thống phòng không nhiều lớp của Ukraine vẫn đạt được những kết quả đáng kể. Theo Defence Blog, riêng trong tháng 5/2026, các UAV đánh chặn của Ukraine đã phá hủy hơn 3.500 UAV Nga.
