Kể từ khi tiếp nhận các xe tăng Abrams, Trung đoàn xung kích độc lập số 425 Skala của Ukraine đã đưa chúng tham gia nhiều nhiệm vụ tại khu vực Pokrovsk, một trung tâm hậu cần quan trọng và cũng là một phần của tuyến phòng thủ tại vùng Donetsk, miền Đông Ukraine.
Xe tăng M1 Abrams. (Ảnh: TWZ)
Các kíp lái thuộc đơn vị này đã trải qua hai chiến dịch lớn, qua đó cho thấy rõ cả những ưu điểm của Abrams lẫn những thách thức mà xe tăng phải đối mặt trên chiến trường hiện đại.
Những cuộc giao tranh quanh Pokrovsk
Đợt triển khai quy mô lớn đầu tiên diễn ra vào tháng 12/2025, khi các xe tăng Abrams được sử dụng để hỗ trợ lực lượng xung kích tiến vào Pokrovsk.
Trong chiến dịch này, xe tăng đóng vai trò vừa cung cấp hỏa lực trực tiếp, vừa thu hút sự chú ý của đối phương để tạo điều kiện cho bộ binh xuống xe và tiến vào các vị trí chiến đấu.
Abrams cũng được giao nhiệm vụ tấn công nhiều mục tiêu dọc theo tuyến đường tiến quân trước khi rút khỏi khu vực.
Chiến dịch thứ hai diễn ra vào ngày 31/3/2025, với mục tiêu tiến vào và giữ một khu công nghiệp gần Pokrovsk nhằm ngăn chặn lực lượng Nga tiến về phía Hryshyne, một ngôi làng đang tranh chấp trong khu vực.
Lực lượng Ukraine đã chuẩn bị cho nhiệm vụ này trong hơn hai tuần. Các tuyến đường được trinh sát kỹ lưỡng, những đoạn địa hình khó đi được kiểm tra và kíp lái được cung cấp lượng lớn hình ảnh cùng video để nắm rõ từng khu vực phải di chuyển qua.
Thời tiết được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với chiến dịch. Ukraine chờ đợi sương mù và mưa với hy vọng những điều kiện này có thể hạn chế khả năng phát hiện và tấn công của máy bay không người lái (UAV) Nga. Thế nhưng, tổn thất vẫn rất nặng nề. Bốn trong số năm phương tiện bọc thép tham gia chiến dịch đã bị phá hủy.
Các chỉ huy Ukraine cũng không loại trừ khả năng phía Nga đã biết trước một phần kế hoạch. Khi sương mù tan và khả năng quan sát được cải thiện, các UAV FPV của Nga nhanh chóng trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với lực lượng thiết giáp Ukraine.
Vì sao Ukraine vẫn cần xe tăng?
Những tổn thất tại Pokrovsk đã làm dấy lên nhiều tranh luận về hiệu quả của xe tăng trên chiến trường Ukraine. Các kíp lái thuộc đơn vị Skala cho rằng việc từ bỏ hoàn toàn xe tăng không phải là giải pháp.
Nếu không có phương tiện bọc thép, bộ binh có thể phải di chuyển nhiều km bằng đường bộ trong khi mang theo vũ khí, đạn dược, nước uống và các loại vật tư cần thiết.
Trong điều kiện chiến trường bị giám sát liên tục bằng UAV, việc di chuyển bằng đường bộ cũng không còn thực sự an toàn.
Các UAV trinh sát cỡ nhỏ và máy bay không người lái cánh cố định hoạt động thường xuyên trên chiến trường, khiến lực lượng bộ binh dễ bị phát hiện nếu không có điều kiện thời tiết thuận lợi.
Khi phối hợp với xe chiến đấu bộ binh, Abrams vẫn có thể nhanh chóng đưa lực lượng đến khu vực chiến đấu, đồng thời cung cấp hỏa lực trực tiếp mạnh và khả năng bảo vệ tốt hơn cho binh sĩ. Các kíp lái cho rằng ngay cả khi một xe tăng có nguy cơ bị phá hủy, việc sử dụng nó vẫn có thể mang lại giá trị nếu phương tiện này giúp bảo vệ và cứu sống những người bên trong.
Abrams từng hứng chịu hơn 20 cuộc tấn công bằng UAV
Các binh sĩ Ukraine đặc biệt đánh giá cao độ chính xác và khả năng sống sót của xe tăng Abrams. Một kíp lái từng trải qua trận giao chiến tại Pokrovsk cho biết chiếc xe của họ đã bị hơn 20 UAV tấn công nhưng vẫn có thể sống sót.
Theo các binh sĩ, khả năng này đến từ sự kết hợp giữa lớp giáp nguyên bản của Abrams và những biện pháp bảo vệ bổ sung được lắp đặt để đối phó với UAV.
Các cải tiến tương đối đơn giản như dải cao su và lồng dây bảo vệ gắn trên tháp pháo cũng được sử dụng nhằm giảm hiệu quả của những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái FPV. Dù vậy, các biện pháp này không thể biến Abrams thành phương tiện miễn nhiễm với UAV.
Ngay cả khi được bổ sung giáp phản ứng nổ và nhiều lớp bảo vệ khác, xe tăng vẫn có thể bị phát hiện, theo dõi và tấn công liên tục từ trên không.
Các kíp lái cũng lưu ý rằng, Abrams của Ukraine chưa được trang bị một số dạng giáp chống UAV kiểu "nhím" đang xuất hiện ngày càng nhiều trên xe tăng Nga.
Abrams vẫn có nhiều ưu điểm trên chiến trường
Bất chấp những rủi ro từ máy bay không người lái, các kíp lái Ukraine vẫn đánh giá cao nhiều đặc điểm của Abrams. Xe tăng được cho là có khả năng cơ động tốt, không gian bên trong rộng rãi, hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại và khẩu pháo có độ chính xác cao.
Một kíp lái cho biết, Abrams có thể đạt tốc độ khoảng 80 km/giờ trên đường tốt. Xe cũng có khả năng quay đầu nhanh, một lợi thế quan trọng khi hoạt động trong không gian hạn chế.
Mặc dù có trọng lượng lớn, Abrams được đánh giá là ít gặp tình trạng mắc kẹt trong điều kiện bùn lầy sau tuyết tan so với nhiều phương tiện khác. Loại xe tăng này cũng có những nhược điểm đáng kể. Yêu cầu bảo dưỡng rất cao là một trong những vấn đề lớn. Kíp lái phải thường xuyên kiểm tra, bôi trơn và thay thế các bộ phận của hệ thống bánh xe sau các đợt hoạt động.
Mức tiêu thụ nhiên liệu cũng là một gánh nặng lớn đối với công tác hậu cần. Theo ước tính của các kíp lái, Abrams có thể tiêu thụ khoảng 400 lít nhiên liệu cho mỗi 100 km trên đường tốt và con số này có thể tăng lên khoảng 700 lít hoặc hơn trong điều kiện địa hình lầy lội.
Động cơ tuabin khí tiêu tốn nhiều nhiên liệu và yêu cầu hệ thống hậu cần phức tạp từ lâu đã là một trong những điểm yếu thường được nhắc đến của Abrams.
Các kíp lái Ukraine cho biết, khả năng sử dụng nhiều loại nhiên liệu khác nhau mang lại sự linh hoạt nhất định. Trước khi được bàn giao, động cơ của các xe tăng đã được điều chỉnh để có thể sử dụng nhiên liệu diesel.
Phiên bản Ukraine đang vận hành là M1A1, không phải cấu hình hiện đại nhất của dòng Abrams. Loại xe này có hệ thống điện tử kém tiên tiến hơn các biến thể mới và cũng không được trang bị một số lớp giáp mật dành cho xe tăng của quân đội Mỹ.
Dù vậy, các kíp lái cho rằng cấu hình hiện tại vẫn đáp ứng tốt yêu cầu chiến đấu.
Tình hình hiện nay cho thấy vấn đề không nằm ở việc Abrams thiếu hỏa lực hay khả năng bảo vệ, mà ở sự thay đổi nhanh chóng của môi trường chiến trường. Ít nhất 25 xe tăng Abrams của Ukraine đã được xác nhận bằng hình ảnh là bị phá hủy, hư hại hoặc bị bỏ lại. Số xe này nằm trong tổng cộng 31 chiếc do Mỹ cung cấp và 49 chiếc do Australia viện trợ.
