Canxi tập trung ở xương và tham gia cấu tạo nhiều bộ phận khác như răng, móng, các tổ chức tế bào khác... Ngoài ra, canxi còn là một chất dẫn truyền thông tin cũng như góp phần vào nhiều hoạt động khác ở cả cấp độ tế bào và cơ thể.
Với người lớn, tuổi trung niên được tính từ 40 đến 65 tuổi, canxi đặc biệt quan trọng trong việc giúp xương chắc khỏe, ngăn ngừa loãng xương, giảm đau nhức và khó khăn trong vận động, nhanh lành những vết thương rạn, gãy xương. Hoạt động của tim và hệ thần kinh cũng cần có sự góp mặt của canxi.
Những nguyên nhân gây ra thiếu canxi ở người lớn
Các triệu chứng thiếu canxi ở người lớn gây ra bởi rất nhiều nguyên nhân khác nhau như:
Không cung cấp đủ canxi: Khẩu phần ăn hằng ngày không cung cấp đủ lượng canxi đối với nhu cầu của cơ thể.
Thay đổi nội tiết tố
Ở phụ nữ trung niên, đặc biệt giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự suy giảm estrogen làm tăng tốc độ mất xương. Đây là nguyên nhân khiến phụ nữ có nguy cơ loãng xương và thiếu canxi cao hơn nam giới cùng độ tuổi.
Lối sống ít vận động
Ít vận động thể lực làm giảm kích thích tạo xương. Ngồi nhiều, ít tập thể dục khiến xương không được "rèn luyện", dần trở nên yếu và dễ mất khoáng chất.
Thói quen sinh hoạt không lành mạnh
Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas làm tăng đào thải canxi qua nước tiểu. Ngoài ra, chế độ ăn mặn (nhiều muối) cũng góp phần làm mất canxi.
Suy tuyến cận giáp: Tuyến cận giáp không tạo ra đủ hormone dẫn tới việc tổng hợp canxi giảm và gây thiếu.
Suy thận: Bệnh lý này làm tăng nồng độ photpho từ đó giảm sản xuất một số loại vitamin D. Điều này làm cản trở việc tổng hợp canxi và dẫn tới thiếu hụt.
Suy dinh dưỡng, kém hấp thu: Việc không cung cấp đủ hàm lượng vitamin D, canxi hay cơ thể kém hấp thu cũng đều có thể gây ra tình trạng thiếu canxi.
Ngoài những nguyên nhân chính trên, tình trạng thiếu canxi còn có thể do một số vấn đề khác như:
- Sử dụng một số loại thuốc như: corticosteroid, calcitonin, rifampin, chloroquine, bisphosphonates, plicamycin, denosumab, foscarnet.
- Bệnh di truyền hiếm gặp: Không có tuyến cận giáp, hội chứng DiGeorge làm tuyến cận giáp nhỏ hơn bình thường.
Những biểu hiện hệ lụy của thiếu hụt canxi
Triệu chứng thiếu canxi do cơ thể không có đủ lượng canxi để sử dụng vào các hoạt động:
- Chuột rút: Các cơn đau, thắt cơ sẽ xuất hiện ở vùng đùi, cánh tay, nách, lưng. Ngoài chuột rút, người bệnh có thể cảm thấy mỏi lưng, đau cơ. Đây được xem là triệu chứng đầu tiên, tiêu biểu nhất nên bạn cần chú ý.
- Da khô: Da trở nên khô ráp, dễ bong tróc hoặc xuất hiện một số bệnh tự miễn mãn tính liên quan đến da như eczema, vảy nến.
- Tóc, móng tay yếu, dễ gãy: Do không có đủ lượng canxi để phát triển nên móng tay, tóc yếu, giòn và trở nên dễ gãy.
- Mất ngủ: Canxi có vai trò quan trọng trong sản xuất melatonin liên quan đến chu kỳ giấc ngủ. Do đó, việc thiếu canxi sẽ gây mất ngủ, ngủ li bì khiến cơ thể, thần kinh bị suy nhược, mệt mỏi.
- Loãng xương: Khi trong máu thiếu canxi thì cơ thể sẽ phải rút ngược canxi từ xương, lâu ngày sẽ gây ra loãng xương. Bệnh lý này khiến xương giòn, dễ gãy và thường gặp nhất ở người già.
- Các vấn đề về răng miệng: Thiếu canxi làm men răng yếu nên dễ bị sâu, ố vàng và nhạy cảm hơn với nhiệt độ gây ra tình trạng ê buốt. Ngoài ra, nướu cũng trở nên yếu hơn và dễ bị chảy máu, viêm hoặc bị tổn thương khi ăn đồ cay, nóng.
- Gặp vấn đề về đại tràng: Do canxi có ảnh hưởng đến sự phát triển của polyp đại tràng nên khi canxi bị thiếu khiến polyp xuất hiện nhiều hơn.
- Chóng mặt, tê bì: Tùy vào mức độ thiếu canxi mà tình trạng chóng mặt, tê bì có thể diễn ra trong vòng vài giây đến vài phút.
- Vấn đề về thần kinh: Thiếu canxi kéo dài có thể gây suy giảm trí nhớ, chán ăn, cáu gắt, lo lắng hay trầm cảm.
Người trung niên cần chú trọng bổ sung các thực phẩm giàu canxi như cá, tôm, cua...
- Ngứa ở môi, lưỡi, ngón tay, chân: Khi nồng độ canxi trong máu thấp khiến cho dây thần kinh, cơ bắp trở nên nhạy cảm hơn. Do đó sẽ gây ra các hiện tượng như ngứa, mỏi tay, chân.
- Rối loạn nhịp tim: Canxi có vai trò lớn trong việc gửi tín hiệu và điều hòa co bóp của cơ tim nên khi thiếu có thể gây loạn nhịp, nhịp nhanh.
Khắc phục tình trạng thiếu canxi
Để phòng tình trạng thiếu hụt canxi ở người lớn nói chung nhất là giai đoạn trung niên cần chú ý:
- Cần có chế độ ăn giàu canxi
Người trung niên cần chú trọng bổ sung các thực phẩm giàu canxi như sữa và các sản phẩm từ sữa ít béo, cá mòi, cá cơm, tôm, cua, đậu phụ, vừng, hạnh nhân, rau cải xanh, cải bó xôi. Nên đa dạng nguồn thực phẩm để tăng khả năng hấp thu.
- Có thể bổ sung vitamin D hợp lý
Vitamin D giúp tăng hấp thu canxi và phospho. Cần tắm nắng nhẹ vào buổi sáng sớm (trước 9 giờ) khoảng 15–20 phút mỗi ngày. Trường hợp cần thiết có thể bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Tăng cường vận động thể lực
Các bài tập chịu lực như đi bộ nhanh, leo cầu thang, yoga, dưỡng sinh, tập tạ nhẹ giúp kích thích tạo xương và hạn chế mất canxi. Duy trì vận động đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Điều chỉnh lối sống lành mạnh
Hạn chế rượu bia, cà phê, bỏ thuốc lá, giảm ăn mặn. Uống đủ nước và duy trì cân nặng hợp lý cũng góp phần bảo vệ sức khỏe xương.
- Bổ sung canxi khi cần thiết
Trong trường hợp chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, có thể bổ sung canxi dưới dạng thực phẩm chức năng hoặc thuốc, nhưng cần có chỉ định của bác sĩ để tránh nguy cơ thừa canxi, sỏi thận.
- Khám sức khỏe định kỳ
Người trung niên nên kiểm tra mật độ xương định kỳ, đặc biệt là phụ nữ sau 45 tuổi. Phát hiện sớm tình trạng thiếu canxi hoặc loãng xương giúp can thiệp kịp thời và hiệu quả.
Lưu ý: Thiếu canxi ở tuổi trung niên là vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được quan tâm đúng mức. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ không chỉ giúp bảo vệ hệ xương khớp mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giúp tuổi trung niên luôn khỏe mạnh và năng động.
