Có những người cha mẹ ở tuổi 70 mỗi lần con gọi điện vẫn nói: “Mẹ khỏe, các con cứ lo công việc đi, không cần về đâu”. Thế nhưng cuối tuần, nhìn nhà hàng xóm đông đủ con cháu, bà lại chạnh lòng. Câu nói “không cần về” đôi khi không có nghĩa là cha mẹ không mong con.
Cũng có người sau khi nghỉ hưu gần như chỉ quanh quẩn ở nhà. Bạn bè ít gặp, các mối quan hệ thu hẹp, những cuộc gọi và lần con cháu trở về dần trở thành niềm vui được mong đợi nhất. Bởi vậy, khi con báo bận, sự hụt hẫng có thể lớn hơn những gì người trẻ hình dung.
1. Điều khiến cha mẹ buồn không chỉ là việc con ít về
Theo chuyên gia tâm lý Đỗ Thị Hồng Minh (Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam) sau tuổi 70, điều nhiều cha mẹ mong đợi ở con cái không hẳn là vật chất hay những món quà đắt tiền. Đôi khi, họ chỉ cần được con cháu hỏi han, gặp gỡ và cảm nhận mình vẫn có một vị trí quan trọng trong cuộc sống của các con.
“Điều khiến cha mẹ tổn thương nhất đôi khi không phải là việc con cái không về, mà là cảm giác mình không còn được nhớ đến, không còn là ưu tiên trong cuộc sống của các con” - chuyên gia Đỗ Thị Hồng Minh chia sẻ. Ở tuổi 70 trở đi, con người thường trải qua nhiều thay đổi. Sức khỏe có thể giảm sút, bạn bè cùng thế hệ ít dần, công việc không còn, vai trò trong gia đình cũng thay đổi. Những điều từng đem lại cảm giác có ích như đi làm, chăm sóc con cái, đóng góp cho gia đình không còn giống trước. Vì thế, sự hiện diện của con cháu đôi khi trở thành một nguồn kết nối tình cảm rất quan trọng.
Tuy nhiên, càng mong con về, nhiều cha mẹ lại càng không muốn nói ra.
Khi con cái bận rộn, ít về thăm, nhiều người cao tuổi có thể cảm thấy cô đơn, tủi thân. Ảnh minh họa AI.
Theo chuyên gia Minh, có người sợ trở thành gánh nặng hoặc làm ảnh hưởng công việc của con; có người lo nếu nói ra nhưng con không thể đáp ứng, bản thân sẽ càng thất vọng. Với nhiều người thuộc thế hệ trước, việc trực tiếp bày tỏ nhu cầu tình cảm cũng không phải điều quen thuộc. Cha mẹ có thể nói rằng mình không cần con về, nhưng điều đó không có nghĩa là họ không cần sự hiện diện của con. Đôi khi, điều họ mong muốn nhất chỉ là được con chủ động nhớ đến.
Đây cũng là lý do một số cha mẹ không gọi điện giục con về dù trong lòng rất mong. Họ muốn con tự nhớ, tự sắp xếp thời gian thay vì phải nhắc nhở hay đòi hỏi.
2. Thay vì trách móc, hãy nói điều mình thực sự mong muốn
Khi sự mong đợi kéo dài nhưng không được đáp ứng, cha mẹ có thể tủi thân, giận dỗi, thậm chí trách con “có gia đình rồi quên bố mẹ”.
Chuyên gia Tâm lý Đỗ Thị Hồng Minh- Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam. Ảnh NVCC.
Theo chuyên gia Minh, phía sau những phản ứng này có thể là cảm giác cô đơn và mất dần vai trò của bản thân. Khi còn trẻ, cha mẹ có công việc, chăm sóc con cái, gặp gỡ nhiều người. Khi tuổi tác tăng lên, mạng lưới quan hệ xã hội có thể thu hẹp và con cái trở thành điểm tựa tình cảm lớn hơn.
Một nguyên nhân khác là những kỳ vọng chưa từng được nói ra. Có cha mẹ mong con phải chủ động gọi điện, phải tự nhớ ngày về thăm, phải nhận ra bố mẹ đang buồn mà không cần nói. Khi con không làm được như vậy, họ dễ diễn giải rằng con không thương mình, không còn coi trọng mình.
Thay vì chờ con phải đoán được cảm xúc của mình, chuyên gia cho rằng cha mẹ có thể chủ động bày tỏ nhu cầu nhưng nên nói bằng cảm xúc và mong muốn thực sự, thay vì trách móc. Chẳng hạn, thay vì nói “các con chẳng bao giờ quan tâm đến bố mẹ”, cha mẹ có thể nói: “Mẹ nhớ các con và các cháu, cuối tuần nào thu xếp được thì về ăn với bố mẹ một bữa nhé”.
Nếu con chưa thể về, hai bên có thể thống nhất một ngày khác. Với những gia đình sống xa nhau, một lịch gọi điện, gọi video đều đặn hoặc một ngày cố định trong tháng để gặp mặt cũng là cách duy trì kết nối.
“Điều quan trọng không chỉ là số lần về thăm, mà là sự đều đặn và chất lượng của những lần kết nối” - chuyên gia Minh nhấn mạnh. Cách nói này vừa giúp cha mẹ bày tỏ được mong muốn, vừa tránh khiến con cái cảm thấy mỗi lần trở về là một lần phải đối diện với trách móc hay cảm giác mắc nợ.
3. Sau tuổi 70, đừng để niềm vui chỉ còn là chờ con cháu
Chuyên gia Minh chỉ rõ, có những người sau khi nghỉ hưu dần thu hẹp cuộc sống, ít gặp bạn bè, ít tham gia hoạt động bên ngoài và dành phần lớn thời gian ở nhà. Khi niềm vui gần như chỉ xoay quanh con cháu, việc con bận không thể về có thể tạo ra khoảng trống rất lớn.
Vì vậy, bên cạnh kết nối với con cái, người cao tuổi cần duy trì những mối quan hệ và niềm vui của riêng mình. Đó có thể là gặp gỡ bạn bè, hàng xóm, tham gia câu lạc bộ người cao tuổi, hoạt động cộng đồng hoặc duy trì những sở thích phù hợp với sức khỏe như chăm cây, đọc sách, đi bộ, tập dưỡng sinh, nấu ăn, du lịch.
Cha mẹ cũng có thể chủ động gọi điện, hỏi han và chia sẻ những câu chuyện vui trong ngày với con, thay vì chỉ liên lạc khi buồn hoặc có điều không hài lòng.
Ở tuổi 70, người cao tuổi nên tìm cho mình những niềm vui để tìm lại giá trị bản thân. Ảnh minh họa AI.
Một điều khác được chuyên gia lưu ý là học cách nhận diện cảm xúc. Khi tủi thân vì con không về, người cao tuổi có thể tự hỏi bản thân thực sự buồn vì lần này không gặp được con hay phía sau đó là cảm giác cô đơn, không được quan tâm, không còn thấy mình quan trọng. Mục tiêu không phải là khiến cha mẹ không còn mong con cháu về thăm, mà là giúp họ có thêm nhiều nguồn vui, nhiều mối quan hệ và cảm nhận được giá trị của bản thân ngoài vai trò làm cha, làm mẹ.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cha mẹ phải chấp nhận sự thờ ơ. Con cái dù đã trưởng thành, có công việc và gia đình riêng vẫn cần duy trì sự quan tâm và kết nối với cha mẹ.
Đôi khi, người ở tuổi 70 không cần một món quà đắt tiền hay chuyến về thăm kéo dài. Một cuộc gọi vài phút, lời hỏi han chân thành hay một bữa cơm được hẹn trước cũng đủ khiến họ có điều để mong chờ.
“Con cái là một phần rất quan trọng trong cuộc đời cha mẹ, nhưng không nên là toàn bộ cuộc sống của cha mẹ. Khi cha mẹ biết yêu thương và chăm sóc chính mình, tình cảm dành cho con cũng sẽ trở nên nhẹ nhàng, tự do và ít áp lực hơn” - chuyên gia Minh khẳng định.
