Sản phẩm không khói với sức hấp dẫn khó nhận diện
Ngày 9/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong bối cảnh ngành công nghiệp thuốc lá liên tục phát triển các sản phẩm nicotine mới, việc nhận diện những nguy cơ sức khỏe và kiểm soát các hình thức tiếp thị hướng tới giới trẻ tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm.
Bên cạnh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine là một sản phẩm mới đang được tiếp thị tại nhiều quốc gia, hướng tới nhóm khách hàng trẻ tuổi, kể cả những người chưa từng sử dụng thuốc lá.
Túi ngậm nicotine là những túi nhỏ được chia liều sẵn, chứa nicotine cùng bột cellulose và một số thành phần khác. Người sử dụng đặt túi giữa môi và lợi để nicotine được hấp thụ qua niêm mạc miệng.
Khác với sản phẩm thuốc lá không khói như snus có chứa sợi thuốc lá, túi ngậm nicotine được cho là không chứa sợi thuốc lá. Tuy nhiên, nicotine trong sản phẩm có thể được chiết xuất từ cây thuốc lá, do đó vẫn tiềm ẩn những nguy cơ liên quan đến việc tiếp xúc với nicotine.
Đáng chú ý, sản phẩm này thường được thiết kế với nhiều hương vị như bạc hà, trái cây, kẹo và đồ uống, đi kèm tên thương hiệu hấp dẫn, bao bì nhiều màu sắc. Cách tiếp thị cũng tận dụng những thông điệp quen thuộc với giới trẻ như sự trẻ trung, thư giãn, kết nối xã hội, đồng thời nhấn mạnh các yếu tố như hiện đại, sạch, đổi mới hoặc không chứa thuốc lá.
Đặc biệt, việc không tạo khói, khí dung hay mùi mạnh khiến túi ngậm nicotine được quảng bá là sản phẩm có thể sử dụng kín đáo tại những nơi mà các sản phẩm nicotine khác dễ bị phát hiện, chẳng hạn như trường học hoặc gia đình.
Chính hình thức sử dụng tưởng chừng đơn giản, không khói và không gây mùi này có thể khiến người dùng chủ quan, khó nhận diện nguy cơ và dễ hình thành thói quen sử dụng.
Túi ngậm nicotine không khói, không mùi nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện, ngộ độc và ảnh hưởng sức khỏe, đặc biệt ở giới trẻ. (Ảnh: IT)
Nicotine gây nghiện, ảnh hưởng đến não bộ và tim mạch
Một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất của túi ngậm nicotine là khả năng gây nghiện. Sản phẩm chứa lượng nicotine đủ để hình thành và duy trì tình trạng phụ thuộc. Với túi chứa khoảng 4mg nicotine, lượng nicotine người dùng tiếp nhận có thể tương đương với việc hút thuốc lá thông thường. Tuy nhiên, một số sản phẩm có hàm lượng nicotine cao hơn nhiều, được ghi nhận ở mức 50-150mg/g.
Việc sử dụng sản phẩm có hàm lượng nicotine cao có thể khiến người dùng nhanh chóng hình thành sự phụ thuộc, đồng thời làm tăng nguy cơ ngộ độc khi tiếp xúc với liều lượng lớn.
Đối với thanh thiếu niên, tác hại của nicotine còn đáng lo ngại hơn do não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc tiếp xúc với nicotine ở tuổi vị thành niên có thể ảnh hưởng đến những vùng não liên quan đến khả năng chú ý, học tập, điều hòa tâm trạng và kiểm soát xung động.
Không chỉ tác động đến hệ thần kinh, nicotine còn gây ảnh hưởng đến hệ tim mạch. Phơi nhiễm kéo dài có thể làm tăng huyết áp, gây căng thẳng cho tim, ảnh hưởng đến chức năng mạch máu và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như bệnh tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Theo Hội Tim mạch châu Âu, nicotine là chất độc mạnh đối với hệ tim mạch, có thể gây tổn hại tim và mạch máu bất kể được đưa vào cơ thể thông qua hình thức nào, từ thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đến túi ngậm nicotine.
Ngoài ra, việc sử dụng túi nicotine còn có thể gây ra những biến đổi tại khoang miệng. Vị trí đặt túi có thể xuất hiện tình trạng nhăn nhẹ, các mảng trắng; mức độ ảnh hưởng tăng lên khi sử dụng thường xuyên hoặc kéo dài. Một số vấn đề khác gồm khô miệng, đau, kích ứng, phồng rộp lợi và cảm giác bất thường ở hàm.
Đặc biệt, nicotine có thể gây hại cho thai nhi đang phát triển và đi vào sữa mẹ. Vì vậy, phụ nữ mang thai và cho con bú cần tránh phơi nhiễm với nicotine dưới mọi hình thức.
Nguy cơ ngộ độc, đặc biệt ở trẻ nhỏ
Không chỉ gây nghiện khi sử dụng thường xuyên, túi ngậm nicotine còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, đặc biệt khi trẻ nhỏ vô tình nuốt phải sản phẩm.
Theo số liệu ghi nhận tại các Trung tâm Chống độc Hoa Kỳ, từ tháng 4/2022 đến tháng 3/2025, số báo cáo về ngộ độc liên quan đến túi ngậm nicotine tăng đều. Trong đó, khoảng 72% trường hợp liên quan đến trẻ dưới 5 tuổi và 99% các trường hợp phơi nhiễm được báo cáo là do nuốt phải.
Ngộ độc nicotine có thể biểu hiện với nhiều mức độ khác nhau. Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể buồn nôn, nôn. Khi phơi nhiễm ở mức cao hơn, các triệu chứng có thể bao gồm tiêu chảy, tăng tiết nước bọt và nhịp tim chậm. Trường hợp ngộ độc nặng có thể dẫn đến co giật, ức chế hô hấp, đe dọa tính mạng.
Một vấn đề khác là xu hướng sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm nicotine ở thanh thiếu niên. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ học sinh từ 15-18 tuổi sử dụng cả thuốc lá điện tử và túi ngậm nicotine tăng từ 2,1% năm 2023 lên 3,6% năm 2024.
Một nghiên cứu khác ở thanh thiếu niên và người trẻ tuổi tại Hoa Kỳ cho thấy phần lớn người sử dụng túi ngậm nicotine cũng hút thuốc lá điếu và gần một nửa sử dụng thuốc lá điện tử. Việc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm làm tăng tổng lượng nicotine tiếp nhận, qua đó gia tăng nguy cơ nghiện và những ảnh hưởng bất lợi đối với sức khỏe.
Trong bối cảnh Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày 9/11, những sản phẩm nicotine mới như túi ngậm nicotine đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của nicotine, đồng thời chủ động nhận diện các hình thức tiếp thị có khả năng thu hút trẻ em và thanh thiếu niên.
Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách kiểm soát thuốc lá, công tác truyền thông cần được chú trọng, giúp người dân hiểu rằng sản phẩm không tạo khói, không có mùi hoặc không chứa sợi thuốc lá không đồng nghĩa với việc an toàn cho sức khỏe.
Đặc biệt, gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục, giúp thanh thiếu niên nhận diện các sản phẩm nicotine mới, tránh tâm lý tò mò, dùng thử hoặc xem đây là sản phẩm thay thế vô hại cho thuốc lá truyền thống. Bảo vệ thế hệ trẻ trước nguy cơ nghiện nicotine cần bắt đầu từ việc nhận diện đúng sản phẩm và hiểu rõ những hệ lụy sức khỏe mà chúng có thể gây ra.