Vụ nổ nghi do khí gas tại cửa hàng kinh doanh trên đường Bùi Văn Ba (TPHCM) trưa 13/11 khiến nhiều căn nhà đổ sập, 14 người phải nhập viện, trong đó có 2 trường hợp tử vong, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn khi sử dụng và kinh doanh gas.
Vậy những nguyên nhân nào có thể dẫn đến sự cố nổ khí gas với sức công phá lớn? Làm thế nào để nhận biết sớm nguy cơ rò rỉ và xử lý đúng cách khi phát hiện mùi gas trong nhà? Phóng viên đã trao đổi với Đại tá, PGS.TS Ngô Văn Xiêm, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, để làm rõ vấn đề này.
Nguyên nhân dẫn đến những tai nạn do cháy nổ gas
Theo PGS.TS Ngô Văn Xiêm, các vụ cháy nổ sử dụng khí gas trong các hộ gia đình thường là do những nguyên nhân sau:
Sử dụng bình gas du lịch (chai LPG mini) san nạp trái phép trong các hộ gia đình gây cháy nổ.
Vụ nổ khiến nhiều người thương vong. Ảnh: PT.
Do người dân thiếu ý thức, kiến thức PCCC trong quá trình sử dụng tại các hộ gia đình, không nắm được tính chất nguy hiểm cháy nổ của khí gas. Người sử dụng không hiểu hết quy trình sử dụng bếp gas an toàn hoặc do sơ suất gây cháy như đặt bếp gần các vật liệu dễ cháy, không thường xuyên vệ sinh bếp để bụi bẩn, dầu mỡ tích tụ lâu ngày trên bề mặt bếp, thức ăn bám vào ống dẫn gas nên chuột cắn thủng dây dẫn, khí gas thoát ra ngoài gây cháy…
Do vi phạm quy trình kỹ thuật an toàn trong khi lắp đặt. Trong quá trình lắp đặt, các khớp nối giữa dây dẫn với bếp, van bình và van điều áp không chặt dẫn đến rò rỉ hoặc ống dẫn gas bị tụt khi đang đun nấu. Hay do khoảng cách giữa bếp và bình gas quá gần, không có tường chắn cách ly.
"Khí ga đang chứa trong bình khi bị thoát ra ngoài, trong các môi trường kín, lượng khí ga kết hợp với oxy, không khí sẽ tạo thành một hỗn hợp nổ. Hỗn hợp nổ này nếu tiếp xúc với nguồn nhiệt thì sẽ phát nổ", PGS.TS Ngô Văn Xiêm cho hay.
PGS.TS Ngô Văn Xiêm cũng cho biết, thực tế nhiều bếp gas và các phụ kiện không đảm bảo chất lượng vẫn được sử dụng trong các hộ gia đình. Có trường hợp khí gas sẽ bị rò rỉ qua các van gas, dây dẫn gas kém chất lượng và gây cháy, nổ trong quá trình sử dụng. Bên cạnh đó, việc sử dụng gas được sang chiết lậu, vỏ bình gas trôi nổi trên thị trường, chưa qua kiểm định, van gas bị thay thế bởi hàng kém chất lượng,… đều làm tăng nguy cơ mất an toàn khi sử dụng gas.
Làm gì để đảm bảo an toàn khi sử dụng khí gas tại các hộ gia đình?
Theo PGS.TS Ngô Văn Xiêm, các hộ gia đình cần tìm hiểu về nguồn gốc xuất xứ về các loại gas trước khi sử dụng. Bình gas phải còn nguyên hình dạng thiết kế ban đầu, đã được kiểm định và còn thời hạn sử dụng, được niêm phong đúng quy cách, đúng khối lượng theo thiết kế, nhãn hiệu hàng hóa, tiêu chuẩn chất lượng đã công bố.
Ngoài ra, bếp gas và các phụ kiện nên chọn hàng chính hãng. Bếp cần có các thiết bị an toàn như: Rơle an toàn khi tắt lửa, rơle an toàn khi quá nhiệt, bếp gas mini có cụm van an toàn ngắt trực tiếp.
Khi lắp đặt, bình gas cần ở vị trí thẳng đứng, thoáng khí. Trên tường nơi đặt bình gas phải có khe hở hoặc lỗ thông hơi. Không đặt bình gas nơi cửa ra vào hay có người qua lại.
"Người dân tuyệt đối không tự ý sang chiết nạp khí gas vào chai tại các hộ gia đình. Các đơn vị kinh doanh gas khi lắp đặt cho khách cần phải được kiểm tra về sự rò rỉ, tình trạng hoạt động của các van an toàn, dây dẫn và đường ống dẫn", PGS.TS Ngô Văn Xiêm hướng dẫn.
Cách xử lý sự cố rò rỉ ga:
PGS.TS Ngô Văn Xiêm cho biết, nếu phát hiện có rò rỉ ga người dân cần thực hiện các thao tác sau:
- Thông báo cho tất cả mọi người di chuyển ra nơi an toàn hoặc cùng tham gia xử lý. Đóng van bình gas, tìm chỗ rò rỉ để bịt lại bằng băng keo hoặc trát xà phòng.
- Tuyệt đối không dùng lửa hoặc làm phát sinh nguồn lửa, nguồn nhiệt; không bật, tắt các công tắc, thiết bị điện để tránh phát sinh tia lửa, không sử dụng điện thoại di động.
- Mở cửa ra vào, cửa sổ để thông gió khu vực gas bị rò rỉ hoặc sử dụng chai khí CO2, N2 để làm loãng nồng độ khí gas.
- Thông báo cho cơ quan PCCC để có biện pháp xử lý kịp thời.
