Từ phân loại rác đến giảm nhựa, bệnh viện hướng tới môi trường xanh

Hơn một tấn rác thải thông thường mỗi ngày và bài toán phân loại tại nguồn

Với hàng nghìn lượt người bệnh, nhân viên y tế và người nhà ra vào, việc quản lý chất thải luôn là một trong những thách thức đối với các bệnh viện quy mô lớn. Từ kim tiêm, bông băng, gạc sau sử dụng đến chai nhựa, bao bì, thức ăn thừa, mỗi loại chất thải đều đòi hỏi cách phân loại và xử lý phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm, ô nhiễm môi trường.

Tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Quảng Ninh, công tác phân loại chất thải tại nguồn được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình xây dựng môi trường khám, chữa bệnh xanh – sạch – đẹp.

Theo báo cáo về việc chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường giai đoạn 2022–2025, bệnh viện hiện có hai cơ sở, với tổng số 1.590 giường thực kê. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 1.165 người đến khám, điều trị.

Quy mô hoạt động lớn kéo theo lượng chất thải đáng kể. Riêng tại cơ sở chính, mỗi ngày phát sinh trung bình khoảng 235 kg chất thải nguy hại lây nhiễm và 1.055 kg chất thải rắn thông thường. Tại cơ sở 2, lượng chất thải tương ứng là 19,7 kg và 118 kg/ngày.

Như vậy, tổng lượng chất thải rắn thông thường tại hai cơ sở lên tới khoảng 1,17 tấn mỗi ngày, chưa kể chất thải nguy hại. Đây là áp lực không nhỏ đối với hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải của bệnh viện.

Để kiểm soát lượng rác phát sinh, bệnh viện triển khai phân loại ngay tại nguồn theo từng nhóm chất thải. Hệ thống thùng chứa được bố trí tại các khoa, phòng, khu vực chức năng và những nơi công cộng, sử dụng màu sắc riêng để thuận tiện nhận biết.

Theo thống kê của bệnh viện, hệ thống thu gom có 400 thùng rác màu vàng, 180 xô y tế màu vàng và 150 hộp đựng vật sắc nhọn phục vụ thu gom chất thải lây nhiễm. Bên cạnh đó là 60 thùng màu đen dành cho chất thải nguy hại không lây nhiễm, 659 thùng màu xanh chứa chất thải thông thường và 210 thùng màu trắng phục vụ phân loại chất thải có khả năng tái chế.

Việc bố trí các loại thùng chứa phù hợp giúp nhân viên y tế phân loại chất thải ngay tại nơi phát sinh, hạn chế tình trạng trộn lẫn rác thông thường với chất thải nguy hại. Đặc biệt, phân loại đúng còn góp phần bảo đảm các vật liệu có khả năng tái chế, không chứa thành phần nguy hại được thu gom riêng.

Sau phân loại, chất thải được nhân viên thu gom và vận chuyển về khu lưu giữ tập trung theo tuyến đường, thời gian quy định. Hoạt động thu gom được thực hiện hai lần mỗi ngày hoặc khi chất thải đầy khoảng ba phần tư dụng cụ lưu chứa. Các phương tiện sau sử dụng được vệ sinh, khử khuẩn theo quy định.

Giảm nhựa dùng một lần, thay đổi từ nhận thức đến hành động

Không chỉ tập trung xử lý lượng chất thải đã phát sinh, Bệnh viện Đa khoa thành phố Quảng Ninh còn triển khai các giải pháp hạn chế rác thải nhựa ngay từ hoạt động thường ngày.

Trong những năm qua, bệnh viện liên tục ban hành các kế hoạch giảm thiểu chất thải nhựa. Riêng năm 2025, đơn vị triển khai Kế hoạch số 380/KH-BVT ngày 14/2/2025 về giảm thiểu chất thải nhựa tại bệnh viện.

Đáng chú ý, tại cơ sở 2, trước đây là Bệnh viện Đa khoa Hạ Long, chương trình “Tháng 7 không nhựa sử dụng một lần” được triển khai theo kế hoạch ban hành ngày 15/7/2025. Đây là một trong những hoạt động cụ thể nhằm thúc đẩy việc hạn chế các sản phẩm nhựa dùng một lần trong môi trường y tế.

Trong thực tế, giảm nhựa tại bệnh viện không đơn giản bởi nhiều loại vật tư phục vụ khám, chữa bệnh cần bảo đảm yêu cầu vô khuẩn, an toàn. Tuy nhiên, đối với những sản phẩm phục vụ sinh hoạt, hành chính và các hoạt động không bắt buộc sử dụng vật tư nhựa một lần, việc thay đổi thói quen có thể góp phần giảm lượng rác phát sinh.

Theo báo cáo của bệnh viện, hoạt động tuyên truyền tập trung vào việc hạn chế sử dụng túi nylon, đồ nhựa dùng một lần, phân loại và bỏ rác đúng nơi quy định, đồng thời sử dụng tiết kiệm điện, nước.

Thông tin được truyền tải qua hệ thống pano, áp phích, bảng hướng dẫn đặt tại các khu vực có thùng rác và các khoa, phòng. Nội dung bảo vệ môi trường còn được lồng ghép trong quá trình tiếp đón, tư vấn người bệnh, kết hợp với việc nhắc nhở trực tiếp của nhân viên y tế và nhân viên vệ sinh.

Cách làm này hướng đến sự tham gia của cả người bệnh và người nhà, bởi việc giữ gìn môi trường bệnh viện không thể chỉ phụ thuộc vào đội ngũ vệ sinh.

Một chai nhựa được bỏ đúng thùng tái chế, một túi rác sinh hoạt không bị trộn lẫn với chất thải lây nhiễm hay việc hạn chế sử dụng túi nylon khi không cần thiết đều có ý nghĩa trong giảm áp lực thu gom, xử lý chất thải.

Đặc biệt, bệnh viện chú trọng đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức của nhân viên về quản lý chất thải. Năm 2025, hoạt động đào tạo phòng ngừa chuẩn được triển khai với tổng cộng 486 lượt tham gia của điều dưỡng, hộ sinh và kỹ thuật viên. Cùng năm, cơ sở 2 tổ chức đào tạo kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản cho nhân viên vệ sinh, trong đó có nội dung quản lý chất thải y tế.

Những hoạt động này góp phần đưa việc phân loại, thu gom và bảo vệ môi trường trở thành một phần trong công việc thường xuyên tại các khoa, phòng.

Xây dựng bệnh viện xanh từ quản lý chất thải đến cải thiện môi trường điều trị

Bệnh viện xanh – sạch – đẹp không chỉ được đánh giá qua cảnh quan, cây xanh hay những khu vực khám, chữa bệnh sạch sẽ mà còn thể hiện ở cách quản lý chất thải, sử dụng tài nguyên và kiểm soát nguy cơ ô nhiễm.

Tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Quảng Ninh, chất thải y tế nguy hại được thu gom, lưu giữ và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý. Chất thải có khả năng tái chế được phân loại, tập kết riêng trước khi chuyển giao theo quy định.

Bệnh viện cũng bố trí các khu lưu giữ chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải tái chế và chất thải sinh hoạt riêng biệt. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ phát tán chất ô nhiễm trong quá trình lưu giữ.

Song song với quản lý chất thải rắn, bệnh viện duy trì các hệ thống xử lý nước thải y tế tại cơ sở chính, khu truyền nhiễm và cơ sở 2. Nước thải từ các khoa, phòng được thu gom qua hệ thống đường ống và dẫn về trạm xử lý tập trung trước khi xả ra môi trường.

Đáng chú ý, bệnh viện đã áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2015 từ năm 2022. Trong đó, các quy trình về xác định khía cạnh môi trường, đánh giá việc tuân thủ pháp luật và ứng phó tình huống khẩn cấp được đưa vào hoạt động quản lý.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo của bệnh viện cũng chỉ ra một số khó khăn như hạ tầng kỹ thuật đã sử dụng nhiều năm, quỹ đất hạn chế, chi phí xử lý chất thải ngày càng tăng và nhu cầu đầu tư nâng cấp các công trình môi trường tương đối lớn.

Điều này cho thấy, xây dựng bệnh viện xanh không thể chỉ dựa vào những đợt phát động phong trào mà cần nguồn lực đầu tư, cơ chế giám sát và sự duy trì thường xuyên.

Từ thực tế tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Quảng Ninh, có thể thấy việc phân loại rác tại nguồn, hạn chế nhựa dùng một lần và tăng cường đào tạo nhân viên là những giải pháp có thể triển khai đồng thời với hoạt động khám, chữa bệnh.

Khi mỗi khoa, phòng thực hiện tốt việc phân loại chất thải, mỗi nhân viên và người bệnh có ý thức giữ gìn vệ sinh, những hành động nhỏ sẽ góp phần tạo nên môi trường điều trị an toàn, sạch đẹp hơn. Đây cũng là nền tảng để các cơ sở y tế từng bước hướng tới mô hình bệnh viện xanh, hiện đại và phát triển bền vững.