Từ Nghị quyết đến hành động: Khi chăm sóc sức khỏe bắt đầu từ phòng bệnh

Từ một lần khám đến hành trình quản lý sức khỏe

Ông Châu Văn Hậu (Đặc khu Vân Đồn) không đến cơ sở y tế vì đau hay xuất hiện dấu hiệu bất thường. Như nhiều người dân khác, ông tham gia đợt khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí được tổ chức tại địa phương. Qua kiểm tra, ông được phát hiện có dấu hiệu xơ phổi, căn bệnh trước đó ông chưa hề nghĩ tới. 

Ông Hậu chia sẻ: "Trước đây tôi ít khi đi khám vì vẫn thấy sức khỏe bình thường. Vừa rồi, địa phương tổ chức khám sức khỏe miễn phí, tôi đăng ký khám và bất ngờ phát hiện bệnh. Sau đó, các y, bác sĩ hướng dẫn tôi đi kiểm tra chuyên sâu, đồng thời lập hồ sơ để tiếp tục theo dõi sức khỏe. Với người dân chúng tôi, những đợt khám này rất thiết thực, bởi có những bệnh nếu không đi kiểm tra thì bản thân không biết mình đang có bệnh lý".

Không chỉ dừng ở phát hiện bệnh, qua mỗi cuộc khám, kết quả được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe mỗi cá nhân. Những trường hợp có nguy cơ sẽ được bác sĩ tư vấn, theo dõi, quản lý tại tuyến cơ sở hoặc chuyển đến cơ sở chuyên sâu khi cần thiết.

Từ trường hợp ông Hậu phần nào cho thấy, cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe tại Quảng Ninh đang thay đổi. Từ thói quen và tâm lý có bệnh mới đi khám, thì nay việc đi khám định kỳ giúp mỗi người dân chủ động phát hiện nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sức khỏe liên tục.

Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Tại Quảng Ninh, việc triển khai Nghị quyết này đã được Thành ủy, HĐND, UBND thành phố cụ thể hóa bằng hệ thống chương trình, nghị quyết, kế hoạch; trong đó, Kế hoạch 290/KH-UBND xác định 6 nhóm với 51 nhiệm vụ cụ thể đến năm 2030.

Trên cơ sở đó, Sở Y tế tiếp tục ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện trong toàn ngành. Kế hoạch của địa phương đặt mục tiêu từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời; đồng thời củng cố y tế cơ sở, hướng tới mỗi trạm y tế có ít nhất 4-5 bác sĩ vào năm 2027.

Tư duy chăm sóc sức khỏe thay đổi

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh cho rằng thay đổi lớn nhất trong chăm sóc sức khỏe nhân dân là chuyển từ tư duy "người dân có bệnh mới đến cơ sở y tế" sang "ngành y tế chủ động đến với người dân để quản lý sức khỏe".

Sự thay đổi này kéo theo cách nhìn khác về hiệu quả của hệ thống y tế. Nếu trước đây kết quả thường được nhìn qua số lượt khám, số ca điều trị hay số kỹ thuật được thực hiện, thì nay những câu hỏi được đặt ra sớm hơn: người dân có được phát hiện nguy cơ bệnh tật từ sớm, có được quản lý sức khỏe liên tục và khi xuất hiện dấu hiệu bệnh có được can thiệp ngay từ cơ sở hay không?

Tinh thần này cũng được thể hiện trong kế hoạch triển khai của Quảng Ninh: chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn dân", lấy người dân làm trung tâm và xác định bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà của cả hệ thống chính trị.

Một trong những phép thử rõ nhất cho cách tiếp cận mới là chương trình khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí năm 2026.

Theo Sở Y tế Quảng Ninh, đến ngày 30/9/2026, toàn thành phố có 1.268.006 người được khám sức khỏe định kỳ, đạt 99,97% số đối tượng cần khám, còn 411 người dân ở các địa phương, đơn vị sẽ tiếp tục được bố trí thời gian để triển khai khám sức khỏe.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, kết quả khám phải được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử; những người có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu bất thường được tư vấn, theo dõi, quản lý tại tuyến cơ sở hoặc chuyển đến cơ sở chuyên sâu khi cần. Vì vậy, một lần khám không phải đích đến mà là điểm khởi đầu cho quá trình quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời.

Đưa bác sĩ và dịch vụ y tế đến gần dân hơn

Với địa bàn có đô thị, miền núi, biên giới và biển đảo, một trong những bài toán lớn của Quảng Ninh là làm sao để khoảng cách địa lý không trở thành khoảng cách trong cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế.

Theo đó, thành phố Quảng Ninh đã triển khai hệ thống y tế với việc tổ chức lại từ 171 trạm y tế thành 55 trạm và 92 điểm trạm; 13 trung tâm y tế đa chức năng cấp huyện được tổ chức lại thành 5 bệnh viện đa khoa khu vực. Nhân lực y tế dự phòng, dân số tại các trung tâm y tế được đưa về trạm y tế, nhằm giảm đầu mối trung gian nhưng vẫn duy trì khả năng cung ứng dịch vụ gần dân.

Hiện 55 trạm y tế có 253 bác sĩ, bình quân 4,47 bác sĩ/trạm. Trong đó, 140 bác sĩ vốn thuộc các trạm y tế trước sắp xếp và 113 bác sĩ từ các trung tâm y tế chuyển về.

Riêng trong quá trình triển khai khám sức khỏe toàn dân, ngành y tế Quảng Ninh điều động 111 bác sĩ tăng cường cho các trạm y tế xã, phường, đặc khu. Những bác sĩ này không chỉ tham gia khám, chữa bệnh mà còn hỗ trợ đào tạo tại chỗ, chuyển giao kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình chuyên môn, xây dựng hồ sơ sức khỏe và thực hiện các chương trình y tế cộng đồng.

Quảng Ninh cũng duy trì hoạt động khám, chữa bệnh lưu động tại khu vực khó khăn, biên giới, hải đảo từ năm 2015. Riêng năm 2025, địa phương thực hiện hơn 44.000 lượt khám, chữa bệnh lưu động và hơn 2,2 triệu lượt khám sàng lọc.

Ở chiều ngược lại, năng lực điều trị chuyên sâu cũng được củng cố để người bệnh giảm phải đi xa. Đến tháng 8/2026, tỷ lệ chuyển tuyến đa tuyến được báo cáo ở mức 4,56%, trong đó chuyển lên tuyến Trung ương 0,67%. Toàn địa bàn hiện có 4 bệnh viện đạt cấp chuyên sâu.

Để nghị quyết không dừng lại trên giấy

Điểm đáng chú ý sau một năm thực hiện không chỉ nằm ở các chỉ số chuyên môn mà còn ở cách tổ chức thực hiện.

Báo cáo của Sở Y tế Quảng Ninh cho thấy, sau Nghị quyết 72, Thành ủy, HĐND, UBND đã tổ chức quán triệt, cụ thể hóa bằng hệ thống văn bản; riêng Kế hoạch 290/KH-UBND đặt ra 51 nhiệm vụ đến năm 2030. Các nhiệm vụ tiếp tục được theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tiến độ trong quá trình triển khai.

Nguồn lực cũng được bố trí cho những nhiệm vụ cụ thể. Năm 2026, thành phố bố trí hơn 1.400 tỷ đồng cho lĩnh vực y tế, dân số và gia đình; trong đó phê duyệt khoảng 274,5 tỷ đồng bảo đảm nguồn lực cho kế hoạch khám sức khỏe miễn phí toàn dân. Thành phố đồng thời dành khoảng 262 tỷ đồng thực hiện một số chính sách an sinh xã hội đặc thù.

Cùng với y tế cơ sở, chuyển đổi số tạo thêm nền móng cho cách quản lý sức khỏe mới. Theo số liệu ngành y tế, 100% cơ sở y tế công lập đã áp dụng bệnh án điện tử, 98,6% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử. Tuy nhiên, sau những con số tích cực vẫn còn những khoảng trống cần nhìn thẳng.

Ông Nguyễn Minh Tuấn cho rằng năng lực quản lý, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu của một số trạm y tế còn hạn chế; nhân lực, đặc biệt là bác sĩ chất lượng cao, vẫn thiếu; cơ sở vật chất cần tiếp tục đầu tư. Một số trạm hiện chưa đủ khả năng chủ động thực hiện toàn bộ nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc mà vẫn cần bệnh viện hỗ trợ.

Đó cũng là thách thức của chặng đường tiếp theo: không chỉ đưa bác sĩ về trạm mà phải làm cho trạm y tế thực sự đủ năng lực giữ vai trò tuyến chăm sóc đầu tiên; không chỉ số hóa hồ sơ mà dữ liệu phải được làm sạch, liên thông và sử dụng trong quản lý sức khỏe; không chỉ thực hiện được kỹ thuật cao mà thành quả chuyên môn phải góp phần rút ngắn quãng đường người bệnh phải đi để tiếp cận dịch vụ chất lượng.

Theo định hướng của ngành, đến hết năm 2028, Quảng Ninh phấn đấu 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực phù hợp chức năng; mỗi trạm có ít nhất 5-6 bác sĩ, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời trên nền tảng số, từng bước hoàn thiện mô hình trạm y tế thông minh. Nhưng để những mục tiêu ấy trở thành hiện thực, văn bản và nguồn lực mới chỉ là điểm khởi đầu.

"Một chủ trương lớn chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có người chịu trách nhiệm, có nguồn lực thực hiện và có kiểm tra, giám sát kết quả", ông Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh.

Phía sau những con số như 253 bác sĩ tại tuyến cơ sở, hơn một triệu người được khám sức khỏe hay những kỹ thuật trước đây phải chuyển tuyến nay từng bước được thực hiện tại địa phương là những con người trực tiếp biến chủ trương thành hành động.

Đó là những bí thư chi bộ, bác sĩ, điều dưỡng, cán bộ y tế cơ sở và những đảng viên khoác áo blouse đang đứng ở nơi cuối cùng của hành trình đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Từ những quyết sách ở cấp ủy đến một hồ sơ sức khỏe được lập, một căn bệnh được phát hiện sớm hay một người bệnh không còn phải vượt hàng trăm cây số lên tuyến trên, khoảng cách từ nghị quyết đến cuộc sống cuối cùng được đo bằng những thay đổi mà người dân thực sự được thụ hưởng.

Khám sàng lọc sức khỏe toàn dân, linh hoạt đưa Nghị quyết 72 vào cuộc sống

Để triển khai Nghị quyết 72, Sở Y tế Hà Tĩnh đã ban hành kế hoạch, tổ chức hội nghị triển khai trên phạm vi toàn tỉnh.