Từ căng tin đến khoa điều trị, bệnh viện tìm cách giảm rác thải nhựa

Giảm rác thải nhựa ngay từ khâu mua sắm, sử dụng vật tư

Trong hoạt động khám, chữa bệnh, chất thải không chỉ phát sinh từ các thủ thuật y tế mà còn đến từ sinh hoạt hằng ngày của nhân viên, người bệnh và người nhà. Chai nước nhựa, túi nilon, hộp đựng thức ăn hay các loại bao bì sau sử dụng tạo thêm áp lực cho công tác thu gom, xử lý chất thải tại bệnh viện.

Thay vì chỉ tập trung xử lý rác sau khi phát sinh, một số cơ sở y tế đã đưa ra giải pháp giảm chất thải ngay từ khâu lựa chọn sản phẩm, mua sắm và sử dụng vật tư.

Tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Bồng Sơn (Gia Lai), kế hoạch quản lý chất thải y tế năm 2026 xác định giảm thiểu chất thải tại nguồn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Theo kế hoạch được bệnh viện ban hành ngày 29/1/2026, đơn vị định hướng lựa chọn những sản phẩm, vật liệu ít phát sinh chất thải, hạn chế mua sắm và sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, túi nilon khó phân hủy. Đáng chú ý, bệnh viện đưa nội dung mua sắm xanh vào các giải pháp quản lý, hướng đến giảm độc tính của chất thải và tăng khả năng tái chế, tái sử dụng đối với những vật liệu phù hợp.

Một trong những nội dung cụ thể là tăng cường giám sát việc giảm thiểu chất thải nhựa tại căng tin bệnh viện. Đây là khu vực thường phát sinh chai nước, hộp đựng thức ăn, túi nilon và nhiều sản phẩm nhựa phục vụ sinh hoạt.

Đối với hoạt động quản lý hóa chất, dược phẩm, bệnh viện đề ra giải pháp sử dụng sản phẩm theo nguyên tắc nhập trước, xuất trước; kiểm tra hạn sử dụng và đặt hàng phù hợp với nhu cầu nhằm hạn chế lượng vật tư phải thải bỏ. Kế hoạch cũng đề cập việc ưu tiên mua một số sản phẩm sử dụng thường xuyên trong các can, thùng dung tích lớn, đồng thời xem xét tái sử dụng bao bì khi phù hợp với yêu cầu an toàn.

Những giải pháp này cho thấy giảm chất thải nhựa không chỉ là thay chai nước dùng một lần bằng bình cá nhân mà còn liên quan đến cách tổ chức hoạt động và quản lý vật tư trong bệnh viện.

Phân loại rác đúng cách để hạn chế nguy cơ lây nhiễm

Cùng với giảm chất thải tại nguồn, việc phân loại đúng từng nhóm rác có vai trò quan trọng trong bảo đảm an toàn môi trường bệnh viện.

Ngày 24/4/2026, Bệnh viện Phổi Phạm Hữu Chí (TPHCM) đã có chương trình tuyên truyền, kêu gọi nhân viên y tế, người bệnh và người nhà cùng tham gia quản lý rác thải, hạn chế nhựa dùng một lần. Bệnh viện hướng dẫn nhận biết các nhóm chất thải thông qua màu sắc của dụng cụ lưu chứa. Theo đó, thùng màu vàng dành cho chất thải lây nhiễm như bông, băng dính máu hoặc dịch tiết; thùng màu xanh chứa chất thải sinh hoạt thông thường; thùng màu trắng dành cho chất thải có khả năng tái chế và thùng màu đen chứa chất thải nguy hại không lây nhiễm.

Việc phân loại ngay tại nơi phát sinh giúp hạn chế tình trạng chất thải thông thường bị trộn lẫn với chất thải nguy hại, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý. Trong môi trường bệnh viện, phân loại rác sai cách có thể dẫn đến những hậu quả đáng lo ngại. Nếu vật sắc nhọn hoặc chất thải có nguy cơ lây nhiễm bị bỏ vào thùng rác sinh hoạt, nhân viên vệ sinh có thể đối mặt với nguy cơ bị thương, phơi nhiễm.

Ngược lại, khi rác sinh hoạt bị trộn lẫn với chất thải lây nhiễm, toàn bộ hỗn hợp có thể phải được quản lý như chất thải lây nhiễm, làm tăng khối lượng cần xử lý theo quy trình chuyên biệt.

Bên cạnh hướng dẫn phân loại rác, Bệnh viện Phổi Phạm Hữu Chí vận động hạn chế sử dụng túi nilon, chai nhựa dùng một lần và hộp xốp. Người bệnh, người nhà được khuyến khích sử dụng bình nước cá nhân, túi vải hoặc những vật dụng thân thiện hơn với môi trường. Đối với nhân viên y tế, bệnh viện đề cao vai trò tuyên truyền, nhắc nhở để người bệnh hiểu và thực hiện đúng các quy định.

Tuy nhiên, việc giảm nhựa trong lĩnh vực y tế cần có sự phân biệt giữa sản phẩm phục vụ sinh hoạt và vật tư chuyên môn. Những vật tư sử dụng một lần để bảo đảm vô khuẩn, phòng ngừa lây nhiễm không thể tùy tiện thay thế hoặc tái sử dụng.

Vì vậy, các giải pháp giảm nhựa cần được triển khai có chọn lọc, bảo đảm không ảnh hưởng đến chất lượng điều trị và an toàn người bệnh.

Xây dựng bệnh viện xanh từ giảm nhựa đến cải thiện không gian điều trị

Bên cạnh quản lý chất thải, việc xây dựng không gian khám, chữa bệnh xanh, sạch, thân thiện cũng đang được nhiều cơ sở y tế chú trọng. Tại Bệnh viện Đa khoa Trà Vinh, các giải pháp giảm chất thải nhựa được kết hợp với cải thiện cảnh quan và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Đơn vị đã triển khai các biện pháp hạn chế đồ nhựa dùng một lần, bố trí điểm tiếp nước uống nhằm giảm nhu cầu sử dụng chai nhựa và tăng cường thu gom những vật liệu có khả năng tái chế như bao bì, thùng carton, pallet. Việc bố trí điểm tiếp nước uống là một hướng đi đáng chú ý bởi chai nước nhựa dùng một lần là sản phẩm thường gặp trong sinh hoạt tại bệnh viện. Khi có nguồn nước uống thuận tiện, bảo đảm chất lượng, người bệnh và nhân viên có thêm điều kiện sử dụng bình nước cá nhân.

Bên cạnh đó, Bệnh viện Đa khoa Trà Vinh còn triển khai phong trào “Màu xanh bệnh viện”, hướng đến bổ sung cây xanh tại sảnh chờ, hành lang và ban công các khoa, phòng. Hoạt động này nhằm cải thiện cảnh quan, tạo không gian gần gũi với thiên nhiên cho người bệnh trong quá trình khám và điều trị.

Đối với các bệnh viện có nhiều khu điều trị nội trú, việc duy trì không gian sạch sẽ, thông thoáng và có cây xanh phù hợp có thể góp phần tạo cảm giác dễ chịu cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế. Tuy nhiên, cây xanh trong bệnh viện cũng cần được bố trí phù hợp, tránh ảnh hưởng đến lối đi, công tác vệ sinh, kiểm soát nhiễm khuẩn và các yêu cầu an toàn.

Từ những cách làm tại các cơ sở y tế có thể thấy, mô hình bệnh viện xanh – sạch – đẹp không chỉ được xây dựng bằng các hoạt động trồng cây hay tổng vệ sinh khuôn viên. Quan trọng hơn là việc thay đổi cách sử dụng vật tư, giảm chất thải ngay từ nguồn phát sinh và duy trì phân loại rác đúng quy định.

Một thách thức hiện nay là nhiều hoạt động mới được ghi nhận dưới dạng kế hoạch, chương trình tuyên truyền hoặc phong trào hưởng ứng. Trong khi đó, số liệu về lượng nhựa thực tế giảm được, tỷ lệ chất thải tái chế hay mức tiết kiệm chi phí xử lý chưa được công bố đầy đủ.

Để đánh giá hiệu quả lâu dài, các bệnh viện cần tăng cường theo dõi khối lượng chất thải theo từng nhóm, lượng sản phẩm nhựa dùng một lần được sử dụng và kết quả phân loại tại các khoa, phòng. Khi những giải pháp này được duy trì thường xuyên và có kết quả đo lường cụ thể, việc xây dựng bệnh viện xanh sẽ không chỉ dừng lại ở phong trào mà từng bước trở thành một phần trong hoạt động quản lý, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.