SKĐS - Mỗi khi cánh cửa của Khoa Hồi sức Tích cực (ICU) khép lại, một thế giới khác mở ra -  nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết mong manh như một sợi tơ, nơi các bác sĩ lặng thầm giành giật sự sống cho người bệnh.

Người ta thường ví Khoa Hồi sức tích cực (ICU) là "tòa án tối cao" của bệnh viện, nơi đưa ra những phán quyết cuối cùng về số phận con người. Nhưng với TS.BS Hoàng Trọng Hanh, ICU không phải nơi quyết định ai được sống, ai phải chết, mà là nơi một tập thể nỗ lực đến hơi thở cuối cùng để xoay chuyển định mệnh. Gần 30 năm gắn bó với Khoa Hồi sức tích cực Bệnh viện Trung ương Huế, bác sĩ Hanh không nhớ nổi mình đã đặt bao nhiêu ống nội khí quản, thực hiện bao nhiêu chu kỳ ép tim cứu sống bao nhiêu người bệnh.

Nhưng với tôi, một người đã bước qua cánh cửa tử thần ấy thì không bao giờ quên, bởi với đôi bàn tay tài năng, trái tim nồng ấm, bác sĩ Hanh đã níu tôi ở lại với cuộc đời. 

Sáng 30/5/2024 tôi được đưa đến khoa Hồi sức tích cực bệnh viện Trung Ương Huế trong tình trạng viêm cơ tim, suy tim, chức năng tim EF còn 31%, nhiễm trùng máu trên bệnh nền Thalassemia...

Khi vào đây, tôi biết tình trạng của mình không đơn giản, xung quanh chỉ có tiếng máy theo dõi "bíp bíp" lạnh lùng kêu liên hồi. Ở đây, mọi bệnh nhân hầu như đều hôn mê với rất nhiều dây dợ chằng chịt trên người, đầu óc tôi hoàn toàn tỉnh táo nhưng lồng ngực nặng trịch, rất khó thở. Tôi được bố trí nằm ngay trước quầy làm việc của nhân viên Phòng Hồi sức tích cực và hàng chục bác sĩ lần lượt đến thăm khám. Bác sĩ trưởng khoa chỉ nhìn tôi lắc đầu. Bác sĩ Hanh cầm bệnh án trên tay, đứng tựa tường nhìn tôi thở dài và nói: "39 tuổi, trẻ quá". Tôi cảm nhận được nỗi trăn trở, lo lắng, chua xót trong lòng ông, rồi ông tiến đến nhẹ nhàng nâng đầu giường tôi và nói: " Như thế này em sẽ dễ thở hơn".

Đến 15 giờ, bệnh tình tôi càng nặng hơn, tôi ho liên tục, sốt cao, nôn ói, huyết áp 70/37, suy tim, suy hô hấp toàn diện, cảm giác như có trăm ngàn tảng đá đè nặng lên ngực, không thể nào thở được. Cơn khó thở ngày càng dữ dội, tôi mệt đến mức không chịu nổi. Dù oxy được mở mức tối đa, vận mạch vẫn được truyền, tôi vẫn hớp từng hơi thở vô cùng khó nhọc. Tôi nghe hai bác sĩ trẻ trao đổi: "Nguy kịch! Phải thở máy ngay."

Kiệt sức. Tuyệt vọng. Tôi nghĩ trước sau gì mình cũng chết. Tôi mường tượng cảnh gia đình không có tiền chạy chữa cho tôi. Giờ chỉ cần rút ống thở oxy, ngưng truyền vận mạch, tôi sẽ chết, sẽ hết đau đớn, sẽ không phải trở thành gánh nặng cho gia đình. Tôi nhìn bác sĩ rồi cố hết hơi sức thều thào "bỏ cuộc…".

Bác sĩ Hanh đến bên tôi và ân cần giải thích: "Thở máy em sẽ rất đau đớn, nhưng em hãy cố gắng hít vào thật sâu. Tôi tin em sẽ làm được, sẽ khỏe thôi, 3 đứa con nhỏ của em đang ở ngoài cánh cửa kia đợi em, chồng em cũng đang chờ để cùng nuôi các con, còn mẹ em nữa…". Rồi bác làm mẫu nhịp hít vào - thở ra, để tôi theo kịp.

Ngay thời điểm tôi định buông xuôi tất cả, muốn bỏ cuộc thì chính bác sĩ Hanh đã kéo tôi trở lại, thức tỉnh ý chí sống nơi tôi. Tôi tự nhủ: "Mình phải sống. Mình còn 3 đứa con thơ, còn mẹ già - mẹ sẽ gục ngã nếu mình ra đi. Mình sẽ sống, sẽ khỏe lại". Tôi cố gắng hít thở không ngừng, dù hơi thở nặng nhọc và khó khăn.

Tôi cũng đợi được hội chẩn xong và có phác đồ điều trị, 19h thuốc được mang đến, trong lòng tôi dâng lên một niềm tin sắt đá: Mình sống rồi, mình sống rồi. Bác sĩ Hanh đến bên tôi với giọng hào sảng: "Em là giáo viên dạy hóa phải không? Chồng em cũng là giáo viên dạy hóa phải không? Bác sĩ muốn trở thành bác sĩ phải có giáo viên dạy hóa, nên hôm nay là lúc bác sĩ tri ân giáo viên. Yên tâm nhé". 

Tôi hiểu đó chỉ là lời động viên nhưng lòng cũng thấy ấm áp lạ thường. Rồi bác nói: "Tôi làm hồi sức cấp cứu gần 28 năm, ở đây là chuẩn Y khoa quốc tế nên em yên tâm nhé. Giờ sẽ làm một tiểu phẫu đưa một đường ống từ mạch máu ở cổ vào tim, để hỗ trợ tim em. Em sẽ khỏe lại thôi". Ngay lúc ấy, mười mấy bác sĩ bước vào, thao tác nhanh nhẹn, chuyên nghiệp. Tôi lờ mờ nghe họ nói: "Mượt quá bác Hanh ơi, phát một vào thẳng tim luôn", lúc ấy tôi tin chắc mình sẽ sống.

Các bác sĩ khác rời đi, nhưng bác sĩ Hanh vẫn lặng nhìn màn hình máy theo dõi trên đầu giường tôi. Bác nhìn tôi, giọng trầm ấm: "Nhà nước và nhân dân cùng làm. "Nhà nước" đã làm tốt vai trò của mình, giờ đến lượt em, em phải giữ tinh thần lạc quan, phải để tim em được nghỉ ngơi. Bệnh em tuy nặng nhưng sẽ chữa khỏi, ở đây nhiều người nhưng khi nào ngủ được thì em phải tranh thủ nhé".

Tôi hiểu rằng bác sĩ luôn dốc hết tâm sức để giành giật mạng sống cho tôi thì tôi không được bỏ cuộc. Mỗi buổi sáng tôi đều nghe câu hỏi han trên gương mặt như đang cười của bác Hanh: "Cô giáo hôm nay có khỏe hơn hôm qua không?". Câu hỏi ấy như một lời nhắc nhở tôi phải mạnh mẽ.

Chính tài năng, y đức, thấu cảm và sự động viên kịp thời, của bác sĩ Hanh đã hồi sinh tôi từ tro tàn tuyệt vọng. 

Trước những cơ thể bị tàn phá bởi suy đa tạng, khi ranh giới sinh tử mong manh như một sợi tơ, bất kỳ một người bác sĩ nào cũng có lúc phải đối diện với cảm giác bất lực. Bác sĩ Hanh cũng vậy. Bác  thẳng thắn: 'Nếu một bác sĩ nói rằng suốt mấy chục năm làm hồi sức chưa từng cảm thấy bất lực thì người đó chưa thật sự trải qua những ca bệnh nặng'. Nhưng ở ICU, sự bất lực không được phép kéo dài, bởi mỗi giây trễ nải đều phải trả giá bằng sinh mạng.

Trong thời gian nằm tại phòng Hồi Sức tích cực, câu nói tôi nghe nhiều nhất ở bác Hanh đó là: "30 giây" – câu cửa miệng mà ông luôn truyền dạy cho các bác sĩ và thế hệ học trò. Vậy " 30 giây" đó là gì? 30 giây đầu tiên là để tĩnh lặng, gạt bỏ mọi nỗi sợ hãi và cảm xúc cá nhân để đạt được sự bình tĩnh tuyệt đối. 30 giây tiếp theo là để tư duy nhanh, tìm ra mắt xích tổn thương nguy hiểm nhất và lập tức đưa ra hành động theo thứ tự ưu tiên. 'Đôi tay tôi không run không phải vì tôi không sợ, mà vì phía trước mình là một con người đang đặt toàn bộ hy vọng vào chúng tôi', ông chia sẻ. Sự điềm tĩnh của bậc thầy ICU chính là điểm tựa tinh thần để cả ê-kíp không hoảng loạn, giữ vững dòng chảy của sự sống.

Nằm ở phòng Hồi sức tích cực mới hiểu, phía sau cánh cửa đóng kín này không có khái niệm ngày hay đêm, chỉ có cuộc chiến lặng thầm và nghẹt thở giữa sự sống và cái chết. 

Lúc 0h45, khi mọi người ngoài kia đã ngủ say, kíp trực khẩn cấp tiếp nhận bệnh nhân Hồ Văn Nổ (52 tuổi) nhập viện trong tình trạng ngừng tim, ngừng thở ngoại viện trên nền hen phế quản/COPD, nhiễm khuẩn huyết và suy tim cấp. Các chỉ số báo động nguy kịch: pH máu tụt sâu còn 7.028, Lactat cao 4.9 mmol/L, cơ thể nhiễm toan nặng. Bác sĩ Hanh cùng ê-kíp trắng đêm căng mình hồi sức tích cực, ép tim, đặt nội khí quản và kiểm soát máy thở để cứu vãn tình trạng toan hô hấp đặc biệt nặng. Bằng bản lĩnh chuyên môn nhạy bén, tập thể thầy thuốc đã kiểm soát thành công các đợt rối loạn nhịp tim phức tạp và liên tục cấp cứu ngừng tim hiệu quả suốt đêm dài. Sáu ngày sau, bệnh nhân Nổ tỉnh táo sức khỏe ổn định và được rút ống thở.

Cụ Võ Thị Niên (96 tuổi) nhập Khoa Hồi sức tích cực lúc 13h50 trong tình trạng suy hô hấp nguy kịch do đợt cấp COPD nặng, viêm phổi nặng do vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa, nhiễm khuẩn huyết và suy tim trên nền di chứng tai biến. Đến 23h đêm, biến chứng tràn khí màng phổi trái bất ngờ, ngay lập tức, bác sĩ Hanh cùng ê-kíp gác lại mọi mệt mỏi, siêu âm tại giường, kịp thời dẫn lưu giải áp khẩn cấp, đặt nội khí quản và kiểm soát máy thở. Người nhà cụ xúc động nhớ lại: "Dù tình huống rất căng thẳng, bác sĩ vẫn nhẹ nhàng giải thích tình trạng của mẹ, động viên gia đình tôi rằng các bác sĩ sẽ cố gắng hết sức. Chỉ một câu nói ấy thôi cũng giúp chúng tôi có thêm niềm tin để chờ đợi. Đêm đó, chúng tôi hiểu rằng các bác sĩ không chỉ đang cứu một bệnh nhân, mà còn đang giữ lấy hy vọng của cả một gia đình".

Trắng đêm không chợp mắt, ê-kíp đã kiểm soát thành công tình trạng toan hô hấp nặng (pH = 7.297) và tăng áp phổi bộc phát (PAPs = 65 mmHg). Sau 7 ngày đêm giành giật với tử thần, cụ bà 96 tuổi đã hồi sinh kỳ diệu và xuất viện khỏe mạnh.

Ngày anh Nổ ra viện, không chỉ anh nói cảm ơn mà chính bác sĩ Hanh cũng nói: 'Cảm ơn vì đã không bỏ cuộc'.

Nhiều và còn nhiều những bệnh nhân nữa như tôi, cụ Niên hay anh Nổ đã được bác sĩ Hanh và các y bác sĩ cứu sống cả phần đời còn lại chúng tôi và gia đình cũng chẳng bao giờ quên.

Nghề y luôn đòi hỏi sự hy sinh, nhưng với người làm hồi sức tích cực sự hy sinh còn gấp bội phần. Sự hy sinh ấy không chỉ từ phía người bác sĩ ở tuyến đầu, đôi khi thuộc về hậu phương của họ. Suốt 30 năm cống hiến, bác sĩ Hanh không nhớ nổi mình đã đón bao nhiêu cái Tết trong bệnh viện. Những cuộc gọi khẩn cấp lúc nửa đêm, những câu nói vội vã 'Anh đi một lát' rồi biền biệt suốt mấy ngày đêm đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống gia đình ông.

Nghẹn ngào nhớ lại một ngày sinh nhật của con, lời hứa về sớm thắp nến lên chiếc bánh kem cùng con đã không được thực hiện bởi một ca ngừng tuần hoàn do nhồi máu cơ tim cấp. Khi cuộc chiến kết thúc và ông trở về nhà, đồng hồ đã điểm nửa đêm, chiếc bánh sinh nhật vẫn nằm lặng lẽ trên bàn và con trai ông đã ngủ say. Sau này khi lớn lên, đứa trẻ không còn hỏi 'Ba có về không?' mà chỉ hỏi 'Hôm nay ba trực hả?'. Câu hỏi ngây thơ ấy như một vết dao cứa vào lòng người cha, minh chứng cho việc những đứa con của bác sĩ ICU đã phải học cách trưởng thành và chấp nhận sự vắng mặt của người cha trong những cột mốc quan trọng nhất của tuổi thơ. Và đâu đó có cả nỗi sợ hãi mất đi người thân yêu trong những lần dịch bệnh ập đến.

Sự hy sinh thầm lặng của bác sĩ Hanh không chỉ gói gọn trong căn phòng ICU với chằng chịt máy móc, mà in dấu chân khắp các mặt trận gian khổ nhất.

Năm 2020, khi đại dịch COVID-19 bùng phát, ông hai đợt xung phong vào tâm dịch tại Bệnh viện Trung ương Huế Cơ sở 2. Năm 2021, ông tiếp tục tham gia hội đồng chống dịch của Bộ Y tế cho các tỉnh Tây Nam Bộ và trực tiếp lăn xả tại điểm nóng Bình Dương cứu sống hàng trăm bệnh nhân ngặt nghèo. Cuối năm 2025, Huế bị cô lập giữa 4 bề nước lũ cuồn cuộn, bác sĩ Hanh đã ở lại bám trụ tại bệnh viện suốt 6 ngày đêm không về nhà, túc trực bên giường bệnh để đảm bảo hệ thống máy thở, máy lọc máu cho các bệnh nhân nặng không bị gián đoạn. Đối với ông, khi thiên tai ập đến, ICU chính là pháo đài cuối cùng và người bác sĩ không được phép lùi bước dù chỉ một phân.

Ba thập kỷ trôi qua, ngọn lửa đam mê và lòng nhân ái trong lòng người thầy thuốc ấy chưa một lần tắt.  BS. Hoàng Trọng Hanh luôn nỗ lực tìm kiếm những giải pháp mang tính bền vững. Nhiều đề tài nghiên cứu về tiên lượng bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết, ngộ độc cấp, suy tim… của ông ra đời từ chính những bài học xương máu tại giường bệnh, với mục tiêu duy nhất: "Rút ngắn thời gian chẩn đoán, chuẩn hóa quy trình để giữ lại nhiều cuộc đời ở lại với trần thế".

Ông tâm niệm: 'Thời gian có thể trôi đi, công nghệ có thể thay đổi, nhưng y đức thì không được phép thay đổi. Điều khiến tôi tự hào hơn cả là sau gần 30 năm làm nghề, tôi vẫn giữ trọn vẹn sự trân trọng của người bệnh, vẫn thấy mình cần học hỏi mỗi ngày'.

Hiện tại, với vai trò là Phó Trưởng khoa phòng Hồi sức tích cực kiêm giảng viên, ông luôn nhắn nhủ các học trò và bác sĩ trẻ: 'Kỹ thuật có thể cứu một người bệnh qua cơn nguy kịch, nhưng chính sự tận tâm mới giúp họ có thêm niềm tin để đi hết chặng đường điều trị'. Ngọn lửa đam mê và sự tận hiến của ông đã và đang được trao truyền một cách thầm lặng cho những thế hệ thầy thuốc tương lai.

Người ta vẫn nói: "Người thầy thuốc giỏi là người cứu được mạng sống, nhưng người thầy thuốc vĩ đại là người đánh thức được khao khát sống" – và với tôi, bác sĩ Hanh chính là một người thầy thuốc vĩ đại như thế. Ông không chỉ cứu chữa bằng y học, mà còn tiếp thêm cho tôi ý chí kiên cường bằng lời thì thầm ấm áp bên tai mỗi ngày: "Em không được bỏ cuộc, em phải mạnh mẽ lên!".

Trở về với cuộc sống, bước tiếp trên bục giảng, tôi tự nhủ mình phải luôn cố gắng, nỗ lực hơn nữa để hoàn thành tốt công việc giảng dạy, đem yêu thương, lòng biết ơn cuộc đời đến các em học sinh của mình để sứ mệnh cứu người của bác sĩ, giờ đây sẽ được viết tiếp bằng sứ mệnh trồng người của tôi.

Với tôi, hành trình của TS.BS Hoàng Trọng Hanh là một nốt son trong khúc ca đẹp đẽ về sự hy sinh thầm lặng của ngành Y. Họ là những người đã giúp chúng tôi trong bóng tối tuyệt vọng nhất của cuộc đời biết nâng niu trân trọng từng giọt sáng của sự sống, họ cho chúng tôi thấy được trời xanh với nhiều mơ ước và họ dìu chúng tôi qua bạo bệnh hiểm nghèo…!