Cung cấp thông tin sớm, chính xác, dễ hiểu để người dân nhận diện nguy cơ và biết cách phòng tránh cần trở thành một phần thường xuyên của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Từ kế hoạch 2020–2025 đến giai đoạn mới
Ngày 2/1/2020, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 02/QĐ-BYT phê duyệt Kế hoạch tổng thể truyền thông nguy cơ sức khỏe Việt Nam giai đoạn 2020–2025, tầm nhìn 2030.
Đến năm 2026, giai đoạn 2020–2025 đã kết thúc. Đây là thời điểm để kế thừa những kết quả, kinh nghiệm và năng lực đã hình thành, đồng thời đổi mới phương thức truyền thông phù hợp với môi trường thông tin số và yêu cầu phòng bệnh trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, ngày 12/6/2026, Bộ Y tế phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035. Chương trình xác định "Truyền thông y tế, quản lý, theo dõi và giám sát" là một trong 5 dự án thành phần, đồng thời nhấn mạnh chăm sóc sức khỏe ban đầu và phòng bệnh từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở.
Điều này cho thấy truyền thông sức khỏe đang được đặt trong tổng thể của chiến lược phòng bệnh, thay vì chỉ được xem là hoạt động hỗ trợ khi có tình huống dịch.
Truyền thông nguy cơ được triển khai từ sớm để người dân chủ động bảo vệ sức khỏe. Ảnh: VN.
Truyền thông nguy cơ phải đi trước một bước
Thực tế năm 2026 tiếp tục cho thấy yêu cầu phải chủ động thông tin, truyền thông nguy cơ sức khỏe.
Trong những tháng đầu năm, Bộ Y tế ghi nhận số mắc tay chân miệng và sốt xuất huyết tăng so với cùng kỳ năm trước. Riêng ba tháng đầu năm, cả nước ghi nhận gần 25.000 trường hợp tay chân miệng, trong đó có 4 ca tử vong; khu vực phía Nam chiếm 71,9% số mắc.
Những con số này không chỉ có ý nghĩa cảnh báo dịch tễ. Đằng sau mỗi đợt gia tăng ca bệnh là yêu cầu truyền thông phải đến với người dân đủ sớm: nguy cơ đang ở đâu, nhóm nào dễ mắc, dấu hiệu nào cần lưu ý và cần làm gì để phòng bệnh.
Trong môi trường mạng xã hội, một thông tin chưa được kiểm chứng có thể lan truyền rất nhanh. Vì vậy, khoảng trống thông tin chính thống cũng có thể trở thành một nguy cơ. Khi xuất hiện tin đồn hoặc thông tin gây hiểu nhầm về dịch bệnh, vaccine, thuốc hay phương pháp điều trị, cơ quan chuyên môn cần chủ động cung cấp thông tin có nguồn, thống nhất và dễ kiểm chứng.
Một thông điệp truyền thông nguy cơ hiệu quả không nhất thiết phải dài. Điều quan trọng là trả lời được ba câu hỏi: nguy cơ là gì, ai bị ảnh hưởng và người dân cần làm gì ngay lúc này.
Đưa truyền thông về gần người dân
Chỉ thị số 25-CT/TW của Ban Bí thư xác định y tế cơ sở là nền tảng của hệ thống y tế, có vai trò tuyến đầu trong phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Y tế cơ sở có lợi thế đặc biệt trong truyền thông nguy cơ bởi đây là nơi cán bộ y tế tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng.
Trong giai đoạn mới, mỗi trạm y tế không chỉ là nơi cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh mà còn cần trở thành một điểm cung cấp thông tin sức khỏe đáng tin cậy cho cộng đồng. Từ hướng dẫn tiêm chủng, phòng bệnh truyền nhiễm, dinh dưỡng, chăm sóc trẻ em đến quản lý tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh không lây nhiễm, truyền thông cần được tích hợp vào hoạt động chuyên môn hằng ngày.
Cùng với đó là sự hỗ trợ của công nghệ số. Tại Hà Nội, đến hết quý II/2026, hồ sơ sức khỏe điện tử đã được chuẩn hóa cho gần 99% dân số, tạo thêm cơ sở để quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe người dân.
Khi dữ liệu sức khỏe ngày càng được kết nối, truyền thông cũng có điều kiện chuyển từ cách tiếp cận đại trà sang phù hợp hơn với từng nhóm nguy cơ.
Người dân là chủ thể của truyền thông sức khỏe
Mục tiêu cuối cùng của truyền thông nguy cơ không phải là tạo ra nhiều thông tin hơn mà là giúp người dân biết và hành động đúng.
Định hướng này cũng được thể hiện trong Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Chỉ thị hướng tới tăng cường phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe và sử dụng Sổ sức khỏe điện tử.
Như vậy, truyền thông sức khỏe không chỉ dừng ở việc cảnh báo dịch bệnh mà cần giúp mỗi người nhận biết các yếu tố nguy cơ, chủ động khám và sàng lọc, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và biết tìm kiếm thông tin từ những nguồn đáng tin cậy.
Từ năm 2026 đến năm 2030, cùng với việc củng cố y tế dự phòng, y tế cơ sở và chuyển đổi số, truyền thông nguy cơ cần tiếp tục được xem là một cấu phần quan trọng của hệ thống y tế.
Khi thông tin chính xác đến với người dân đúng lúc, đúng cách và đúng đối tượng, truyền thông không chỉ giúp hạn chế hoang mang trước nguy cơ mà còn tạo điều kiện để mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe của mình, gia đình và cộng đồng.
