Trường thi xưa 'sống lại' giữa Văn Miếu Sơn Tây

Giữa khuôn viên cổ kính của Văn Miếu Sơn Tây (Hà Nội), những dãy lều bằng tre nứa, chõng ngồi cùng các vật dụng mô phỏng trường thi được sắp đặt thành từng hàng.

Không chỉ đứng ngoài quan sát, các em nhỏ được trực tiếp khoác trang phục, bước vào lều, ngồi trên chõng và tham gia những nghi thức tái hiện hình ảnh sĩ tử thời khoa cử Nho học.

Qua những trải nghiệm trực quan, câu chuyện về học hành, thi cử và tinh thần trọng chữ nghĩa của cha ông trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Khoa cử Nho học ở Việt Nam bắt đầu với khoa thi năm 1075 dưới triều Lý Nhân Tông và khép lại năm 1919 dưới triều Khải Định. Trong lịch sử khoa cử, hình ảnh sĩ tử mang theo lều chõng, bút nghiên đến trường thi đã trở thành một dấu ấn quen thuộc.

Văn Miếu Sơn Tây là di tích gắn với truyền thống hiếu học, khoa bảng của vùng đất xứ Đoài. Việc tái hiện không gian trường thi tại đây góp phần đưa những câu chuyện lịch sử, giáo dục đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là học sinh.

Dựng lại không gian trường thi xưa

Trong sân di tích, các lều thi được bố trí thành từng hàng, tạo nên một không gian gợi nhớ trường thi thời Nho học. Mỗi lều có diện tích nhỏ, đủ chỗ cho một người ngồi làm bài trên chõng tre.

Cách sắp đặt lều thi, chõng ngồi và các vật dụng mô phỏng giúp người xem hình dung phần nào điều kiện dự thi của sĩ tử xưa, khi hành trình đi thi gắn với những ngày mang theo lều chõng, đồ dùng và bút nghiên.

Khi học sinh nhập vai sĩ tử

Điểm nhấn của hoạt động là phần học sinh khoác trang phục truyền thống, bước vào không gian trường thi và trực tiếp tham gia các nghi thức tái hiện.

Trong những tà áo nhiều màu sắc, các em thực hiện những động tác lễ nghi dưới sự hướng dẫn của người phụ trách. Những hàng lều thi, cột đá và kiến trúc Văn Miếu phía sau tạo nên một không gian vừa sinh động, vừa gợi nhắc chuyện khoa cử của người xưa.

Qua việc trực tiếp tham gia, những khái niệm về trường thi, sĩ tử hay lều chõng không còn chỉ nằm trong sách vở. Các em có thể quan sát, nhập vai và cảm nhận không gian thi cử của một thời.

Từ lều chõng đến tinh thần hiếu học

Không gian trải nghiệm không chỉ tái hiện việc thi cử mà còn gợi lại truyền thống trọng chữ, trọng sự học. Những nghi thức, trang phục, thư pháp và hoạt động nghệ thuật cùng xuất hiện trong khuôn viên Văn Miếu, kết nối câu chuyện của quá khứ với đời sống hôm nay.

Họa sĩ Nguyễn Thành Long, người tham gia hoạt động tại Văn Miếu Sơn Tây, chia sẻ:

"Điều khiến tôi ấn tượng nhất là khi những dãy lều chõng, trang phục sĩ tử và các nghi thức được tái hiện ngay trong không gian Văn Miếu. Nhìn các em nhỏ trực tiếp tham gia, tôi cảm nhận lịch sử không còn là điều xa xôi mà trở nên rất gần gũi. Với người làm nghệ thuật, được vẽ, viết chữ và góp phần kể lại câu chuyện về văn hóa, chữ nghĩa của cha ông cho thế hệ trẻ là một trải nghiệm nhiều ý nghĩa."

Theo họa sĩ Nguyễn Thành Long, những hình thức trải nghiệm trực quan như vậy không chỉ giúp trẻ em hiểu thêm về lịch sử mà còn khơi gợi sự quan tâm đến thư pháp, hội họa và những giá trị văn hóa truyền thống.

Khoa cử Nho học đã khép lại hơn một thế kỷ, nhưng tinh thần coi trọng việc học vẫn được tiếp nối. Từ căn lều nhỏ, chiếc chõng tre đến những nét chữ, câu chuyện về sự học của người xưa được kể lại theo cách gần gũi hơn giữa không gian Văn Miếu hôm nay.