Chỉ còn ít ngày nữa, tiếng trống khai giảng năm học mới 2026-2027 sẽ chính thức điểm. Đây cũng là thời điểm nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm gia tăng do môi trường học tập, sinh hoạt tập trung đông người.
Trong bối cảnh thời tiết diễn biến thất thường, sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm, COVID-19, sởi, ho gà… vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh, thực hiện chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố Hà Nội về bảo đảm vệ sinh môi trường, chủ động kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh học đường, ngành Y tế Hà Nội cùng các trường học đồng loạt kích hoạt các biện pháp phòng dịch từ sớm, từ xa, quyết tâm bảo vệ sức khỏe học sinh trước thềm năm học mới.
Ghi nhận của phóng viên tại nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội cho thấy, bên cạnh công tác chuẩn bị chuyên môn, không khí lao động, tổng vệ sinh khử khuẩn đang diễn ra khẩn trương tại từng điểm trường, góc lớp.
Mục tiêu xuyên suốt được các địa phương đặt ra là tuyệt đối không để dịch bệnh truyền nhiễm xâm nhập học đường ngay từ những ngày đầu tựu trường.
Chủ động đón đầu nguy cơ dịch bệnh ngay từ cửa lớp
Tại xã Dân Hòa, sau khi hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, chính quyền địa phương lập tức kích hoạt kế hoạch rà soát, vệ sinh đồng bộ.
Ghi nhận tại Trường Mầm non Tân Ước (xã Dân Hòa) cho thấy, từng dãy bàn ghế, đồ chơi của trẻ đều được giáo viên lau rửa, ngâm khử khuẩn bằng dung dịch Cloramin B theo đúng quy trình chuyên môn. Hệ thống sân chơi, thiết bị ngoài trời cũng được rà soát tỉ mỉ để kịp thời sửa chữa, phòng ngừa nguy cơ chấn thương cho trẻ nhỏ.
Ghi nhận của phóng viên tại nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội cho thấy, bên cạnh công tác chuẩn bị chuyên môn, không khí lao động, tổng vệ sinh khử khuẩn đang diễn ra khẩn trương tại từng điểm trường, góc lớp. Ảnh: Thắng Đạt
Theo bà Phạm Thị Hoa - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Ước, trẻ mầm non sức đề kháng còn non nớt, chưa có ý thức tự bảo vệ. Vì vậy, tạo dựng một môi trường sạch khuẩn từ bên trong lớp học đến ngoài sân vườn là điều kiện tiên quyết trước khi đón các con trở lại trường.
Bà Hoàng Thị Kim Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa cho biết, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và phòng dịch không phải nhiệm vụ mang tính thời điểm trước ngày khai giảng, mà phải duy trì liên tục suốt năm học, tạo sự yên tâm tuyệt đối cho phụ huynh.
Tình thần khẩn trương cũng hiện rõ tại Trường Tiểu học Liên Châu (xã Dân Hòa) khi nhà trường đồng loạt ra quân tổng vệ sinh tại cả 3 phân hiệu Hồng Dương, Liên Châu và Tân Ước trước thềm năm học mới. Cán bộ, giáo viên trực tiếp phát quang bụi rậm, lau chùi thiết bị dạy học và khử khuẩn toàn diện khu vực hành chính cũng như các phòng chức năng.
Cô Đỗ Thị Hồng Thúy - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc chủ động làm sạch không gian học tập từ sớm vừa giúp phòng ngừa dịch bệnh, vừa hình thành ý thức giữ gìn vệ sinh cho học sinh khi bước vào năm học mới.
Mục tiêu xuyên suốt của các trường là tuyệt đối không để dịch bệnh truyền nhiễm xâm nhập học đường ngay từ những ngày đầu tựu trường. Ảnh: Thắng Đạt
Sát cánh cùng các trường học, lực lượng y tế cơ sở đóng vai trò là "chốt chặn" chuyên môn. Ông Trần Văn Huyên - Trạm trưởng Trạm Y tế xã Dân Hòa cho biết, đơn vị trực tiếp cử cán bộ hướng dẫn các trường xử lý các điểm nước tù đọng, lật úp vật dụng chứa nước để diệt lăng quăng, bọ gậy, đồng thời kiểm tra gắt gao nguồn nước, dụng cụ chế biến tại các bếp ăn bán trú trước khi vận hành trở lại. Khi phát hiện ca nghi nhiễm sốt xuất huyết, tay chân miệng hay thủy đậu, quy trình giám sát dịch tễ sẽ được kích hoạt ngay lập tức để khoanh vùng xử lý.
Về an toàn thực phẩm, Trạm Y tế xã Dân Hòa cũng đặc biệt chú trọng kiểm tra, giám sát các bếp ăn trường học, từ nguồn nước, khu vực chế biến đến dụng cụ, trang thiết bị phục vụ ăn uống.
Sau thời gian nghỉ, toàn bộ dụng cụ cần được vệ sinh, làm sạch và khử khuẩn trước khi đưa vào sử dụng; đồng thời kiểm soát các điều kiện bảo đảm an toàn trong quá trình chế biến, bảo quản và cung cấp suất ăn cho học sinh. Mục tiêu cao nhất là tạo dựng một môi trường học đường an toàn về sức khỏe, trong đó phòng bệnh được triển khai từ sớm, giám sát được thực hiện thường xuyên và các nguy cơ được xử lý ngay từ cơ sở. Khi Trạm Y tế, nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương cùng phối hợp chặt chẽ, sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe học sinh, hạn chế dịch bệnh và tạo nền tảng an toàn để các em bước vào năm học mới.
Xây dựng 'lá chắn' an toàn từ sự đồng hành của phụ huynh
Tại xã Yên Lãng, các trường học cũng chủ động chuyển trạng thái sang phòng dịch thường xuyên.
Ở bậc tiểu học, Trường Tiểu học Liên Mạc tập trung xử lý triệt để cống rãnh, rác thải phế liệu quanh khuôn viên và bổ sung đầy đủ danh mục thuốc thiết yếu. Thầy Lê Văn Long, Hiệu trưởng nhà trường cho biết đơn vị xác định phòng bệnh phải đi trước một bước, không chờ có dịch mới ứng phó. Nhà trường phối hợp với trạm y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho học sinh, đồng thời siết chặt quy trình kiểm soát nguồn gốc thực phẩm bán trú.
Còn tại Trường Mầm non Tiến Thịnh (xã Yên Lãng), công tác phòng, chống các bệnh lây truyền qua tiếp xúc và muỗi truyền như sốt xuất huyết, tay chân miệng được đặt lên hàng đầu. Giáo viên duy trì khử khuẩn đồ dùng học tập, chuẩn bị sẵn xà phòng tại các điểm rửa tay.
Giáo viên duy trì khử khuẩn đồ dùng học tập, chuẩn bị sẵn xà phòng tại các điểm rửa tay. Ảnh: Thắng Đạt
Cô Đỗ Thị Hà, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, nhà trường liên tục cập nhật khuyến cáo phòng bệnh qua mạng xã hội, phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh để theo dõi sức khỏe trẻ từ nhà đến trường.
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng trong 8,5 tháng đầu năm 2026 (cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, số mắc ghi nhận khoảng 3.000 trường hợp mỗi tuần trong 4 tuần gần đây và số mắc còn cao ở một số địa phương. Trong 4 tuần gần đây, trung bình mỗi tuần cả nước ghi nhận trên 3.000 ca mắc bệnh tay chân miệng, chủ yếu tập trung ở các tỉnh thành phố lớn, đặc biệt là khu vực miền nam.
Tại Hà Nội, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, lũy tích từ đầu năm đến nay ghi nhận hơn 4.700 trường hợp mắc tay chân miệng. Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Bệnh có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Bệnh có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt. Bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng gia tăng cao vào tháng 9 và tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể.
Sẵn sàng cho năm học mới không chỉ dừng lại ở việc chỉnh trang trường lớp, sắp xếp cơ sở vật chất, công tác vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh đặc biệt là tay chân miệng và sốt xuất huyết được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trước khi đón trẻ trở lại trường. Do đó, thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, ngành y tế Hà Nội đã yêu cầu các đơn vị chủ động giám sát, xử lý bệnh truyền nhiễm. Đặc biệt, ngành y tế yêu cầu các đơn vị tăng cường giám sát tại cộng đồng, trường học và phòng khám để phát hiện sớm ca mắc và ổ dịch, tổ chức điều tra, xử lý, hướng dẫn cách ly.
Thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, ngành y tế Hà Nội đã yêu cầu các đơn vị chủ động giám sát, xử lý bệnh truyền nhiễm. Ảnh: Thắng Đạt
Trạm Y tế các xã, phường thực hiện quản lý, theo dõi sức khỏe ca tay chân miệng và người tiếp xúc; tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh trong cộng đồng thông qua hệ thống khám chữa bệnh và trường học. Thực hiện điều tra dịch tễ, xử lý ca bệnh trong vòng 24 đến 48 giờ và đảm bảo chế độ báo cáo đầy đủ, kịp thời theo quy định; các trường mầm non, tiểu học được yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh tại lớp học.
Đồng thời, thực hiện tốt "3 sạch" gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch, bên cạnh đó thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi, bề mặt tiếp xúc, hướng dẫn trẻ và giáo viên rửa tay đúng cách, theo dõi sức khỏe hằng ngày. Ngoài ra, thực hiện cách ly trẻ mắc bệnh, không đến lớp trong thời gian lây nhiễm, phối hợp với phụ huynh chăm sóc trẻ tại nhà.
Thực hành '3 sạch' tại gia đình: Tuyến phòng ngự đầu tiên bảo vệ học sinh
Bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản được thực hiện thường xuyên tại gia đình và trường học. Tuy nhiên, nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền bệnh có thể gia tăng. Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân không chủ quan, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cộng đồng.
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe trẻ em, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục thực hiện "3 SẠCH" để phòng bệnh.
Cụ thể, ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt. Dụng cụ ăn uống của trẻ phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng.; Không cho trẻ dùng chung khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa và các vật dụng cá nhân;
Ở sạch: Thường xuyên làm sạch nơi ở, lớp học và khu vực trẻ vui chơi. Lau sạch các bề mặt và vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc như đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang và sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Giữ nhà ở, lớp học thông thoáng, sạch sẽ; thu gom và xử lý chất thải, tã của trẻ hợp vệ sinh;
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe trẻ em, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục thực hiện "3 SẠCH" để phòng bệnh. Ảnh: Thắng Đạt
Bàn tay sạch: Trẻ, cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt: trước khi chế biến thức ăn; trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn; sau khi đi vệ sinh; sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ; sau khi chăm sóc trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh.
Để chủ động phòng bệnh tại nhà trẻ, trường mầm non và cơ sở giáo dục, các cơ sở giáo dục, đặc biệt là nhà trẻ và trường mầm non, cần bảo đảm có đủ nước sạch, xà phòng và nơi rửa tay thuận tiện cho trẻ và người chăm sóc trẻ. Hướng dẫn và duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng cho trẻ. Thường xuyên làm sạch lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Theo dõi sức khỏe của trẻ trong thời gian ở trường để phát hiện sớm các biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hoặc các biểu hiện nghi ngờ khác, cần thông báo cho cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ để đưa trẻ đi khám và được tư vấn kịp thời.
Khi ghi nhận các trường hợp mắc bệnh hoặc có biểu hiện bất thường tập trung trong cùng lớp, nhóm trẻ, cần chủ động phối hợp với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn các biện pháp phòng, chống phù hợp.
Đặc biệt, khi trẻ có biểu hiện nghi mắc tay chân miệng, khuyến cáo cha mẹ và người chăm sóc trẻ cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ khác và theo dõi sức khỏe của trẻ. Không dùng chung đồ dùng cá nhân, dụng cụ ăn uống với trẻ khác. Tăng cường vệ sinh bàn tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc. Đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ có các dấu hiệu bất thường như sốt cao hoặc sốt khó hạ; giật mình nhiều; run tay, chân; quấy khóc bất thường hoặc li bì; nôn nhiều; thở bất thường hoặc có biểu hiện sức khỏe diễn biến xấu.
Bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản được thực hiện thường xuyên tại gia đình và trường học.
