Mới đây, tổ nghiên cứu chuyên đề của Viện Khoa học Trung Quốc đã công bố kết quả nghiên cứu cho thấy: Năm 2013, Trung Quốc sử dụng tới 162 ngàn tấn kháng sinh, trong đó 48% do người dùng, còn lại được sử dụng cho động vật trong chăn nuôi.
Kết quả nghiên cứu trên của Viện Khoa học Trung Quốc cho thấy, Trung Quốc chiếm chưa tới 20% dân số toàn thế giới, nhưng mỗi năm sử dụng tới 50% lượng kháng sinh của cả loài người. Việc lạm dụng kháng sinh ở Trung Quốc đã trở nên phổ biến đến mức kinh hoàng: Trẻ em vừa chào đời, thầy thuốc đã tiêm ngay kháng sinh. Bình thường ai cảm mạo, hơi sốt, bác sĩ kiểm tra qua loa liền chỉ định truyền ngay 2-3 lọ kháng sinh. Ngày 24/12/2010, ông Chu Chi Hâm, Phó Chủ nhiệm tổ Cải cách y tế thuộc Ủy ban Cải cách và phát triển Trung Quốc đã phát biểu trước Hội nghị lần thứ 10 UBTV Quốc hội khóa 11: Trong năm 2009, ngành y tế Trung Quốc dùng hết 10,4 tỷ chai dịch truyền, tức là 1,3 tỷ người Trung Quốc khi đó bình quân mỗi người truyền 8 chai/năm, trong khi mức bình quân thế giới là 2,5-3,3 chai dịch.
Việc ông Chu Chi Hâm công khai sự thật về nạn lạm dụng kháng sinh đã gây xôn xao trong dư luận. Bộ Y tế Trung Quốc lập tức hồi đáp bằng tuyên bố sẽ xử lý nghiêm tình trạng lạm dụng thuốc và chỉ định bừa bãi; khẳng định sẽ thay đổi tình trạng này bằng cách thúc đẩy cải cách các bệnh viện công lập.
Ông Diêu Kiến Hồng, Phó Vụ trưởng Vụ Dược chính, Bộ Y tế Trung Quốc mới đây cũng than thở: Kháng sinh đang hủy hoại cả một thế hệ người Trung Quốc! Ngoài lợi ích kinh tế, việc lạm dụng thuốc kháng sinh còn do áp lực của bệnh nhân, người nhà bệnh nhân và thói quen chỉ định thuốc của bác sĩ.
Trả lời phỏng vấn của nhà báo về vấn đề lạm dụng kháng sinh, GS. Tiêu Vĩnh Hồng ở Bệnh viện trực thuộc Đại học Triết Giang cho biết: Năm 2007, ông và các đồng nghiệp đã tiến hành điều tra, cho thấy, mỗi năm Trung Quốc sản xuất 210 ngàn tấn kháng sinh, xuất khẩu 30 ngàn tấn, sử dụng trong nước 180 ngàn tấn (bao gồm dùng cho người và trong chăn nuôi), bình quân mỗi người Trung Quốc sử dụng 138g kháng sinh/năm, gấp 10 lần người Mỹ. Ông nói, số liệu này được tổng hợp từ nhiều nguồn, cho thấy Trung Quốc là quốc gia lạm dụng kháng sinh nghiêm trọng nhất. Số liệu điều tra cho thấy bình quân mỗi người truyền dịch 8 bình, khiến Trung Quốc trở thành “Vương quốc truyền dịch”. Ông Tiêu nói, trong bình dịch truyền có các thành phần muối, đường và thuốc mà chủ yếu là kháng sinh. Ở nước ngoài khi khám bệnh cấp thuốc, người ta không dùng cách truyền dịch. Người Trung Quốc thì nhầm lẫn, cho rằng sốt hay cảm mạo muốn khỏi bệnh nhanh thì đến bác sĩ truyền dịch. Thực tế, thuốc vào cơ thể qua đường miệng, qua dịch tiêm hay truyền qua mạch máu không khác nhau. Ông nói, tình trạng phổ biến ở các bệnh viện, nhất là ở cơ sở hiện nay là: Bất kể người bị bệnh gì tìm đến, thầy thuốc đều cho truyền dịch với thành phần giống nhau, gồm vitamin, kháng sinh, hormon và nước. Tỷ lệ người bệnh sử dụng kháng sinh lên tới 70%, cao hơn 2 lần các quốc gia Âu, Mỹ; trong đó bệnh nhân ngoại khoa chiếm tỷ lệ tới 97%, hầu như ai cũng sử dụng kháng sinh, trong khi tỷ lệ bệnh nhân thực sự cần sử dụng chưa tới 20%.
GS. Tiêu Vĩnh Hồng nói, người Trung Quốc có quan điểm rất sai lầm; tức là nhầm lẫn thuốc tiêu viêm, hạ nhiệt với kháng sinh nên “dùng nhầm” rất nhiều thuốc kháng sinh. Trong con mắt nhiều người dân, kháng sinh là thuốc trữ sẵn để phòng, hễ cảm cúm, nhức đầu là đem ra dùng. Các thầy thuốc ở các phòng khám cũng kê rất nhiều kháng sinh do sức ép của người bệnh, “bị cảm cúm, đến khám là đòi tiêm hay truyền dịch, bác sĩ không kê là phải giải thích dài dòng rất mất thời gian, thậm chí dẫn tới tranh chấp”. Trẻ em bị sốt phần lớn do nhiễm virut chứ không phải vi khuẩn, không cần phải dùng kháng sinh, nhưng trong thực tế, tỷ lệ sử dụng kháng sinh ở trẻ em cao hơn người lớn. GS. Hình Hướng Đông, Chủ nhiệm khoa Nhi Bệnh viện tỉnh Sơn Đông cho biết: Kháng thuốc, nhờn thuốc đã trở thành vấn đề phổ biến. 90% trẻ bị cảm sốt là do virut, nhưng khi điều trị lâm sàng thì có tới 80-90% sử dụng kháng sinh.
Lý giải việc này, các bệnh viện nhi đồng giải thích: Thứ nhất, do sau khi trẻ bị sốt biểu hiện giống nhau, rất khó phân biệt do virut hay do nhiễm vi khuẩn; thứ hai, một đứa trẻ bị bệnh, theo sau có 4-5 người lớn, sơ hở một chút là dẫn tới tranh chấp với bệnh viện, các thầy thuốc rất sợ trách nhiệm nên coi thuốc kháng sinh là “thuốc vạn năng”, cứ dùng kháng sinh cho chắc. Học viện Y tế công cộng trực thuộc Đại học Phục Đán đã tiến hành xét nghiệm nước tiểu của các học sinh tiểu học. Kết quả cho thấy gần 60% học sinh có kháng sinh trong nước tiểu. Trẻ vừa sinh ra đã dùng kháng sinh, hậu quả là lâu ngày sinh ra kháng thuốc, khi mắc bệnh nặng là không thuốc nào chữa trị được.
Việc lạm dụng kháng sinh cũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng khác. Một báo cáo điều tra năm 2009 cho thấy mỗi năm số tiền chữa bệnh gia tăng do lạm dụng kháng sinh là 80 tỷ nhân dân tệ, đồng thời khiến 80 ngàn người tử vong do sốc thuốc và 700 ngàn trẻ dưới 7 tuổi bị điếc. GS. Tiêu Vĩnh Hồng cho biết, năm 2007, khoảng 97 ngàn tấn (46% lượng kháng sinh sản xuất trong năm) được dùng trong lĩnh vực chăn nuôi. Dư lượng kháng sinh được động vật thải ra gây ô nhiễm đất đai và nguồn nước rất nghiêm trọng.
Cảnh báo về hậu quả của tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh ở Trung Quốc, ngày 26/3/2015, nhà kinh tế James Oniel, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản lý Tập đoàn Goldman Sachs nổi tiếng đã dự đoán: đến năm 2050, mỗi năm sẽ có 1 triệu người Trung Quốc chết do các siêu vi khuẩn kháng thuốc và thiệt hại tới 20 ngàn tỷ USD.
(Theo Đông Phương, Sina.com)
Thu Thủy
