Sáng 19/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Đồng thời Chính phủ đã thống nhất 7 nhóm chính sách lớn để sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về đất đai.
Chuyển từ “bồi thường tài sản” sang “tái thiết cuộc sống”
Nhóm chính sách thứ nhất tập trung đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển, phân vùng sử dụng đất và khoanh định các khu vực cần bảo vệ. Chức năng sử dụng đất của từng khu vực sẽ được xác định rõ; hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được sắp xếp tinh gọn.
Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất sáng 19/8. Ảnh: Media Quốc hội
Nhóm thứ hai là hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và sử dụng đất hiệu quả.
Đáng chú ý, cơ chế giao đất, cho thuê đất để phát triển nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà ở thương mại và nhà ở tái định cư sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Việc khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư, kiểm soát chuyển mục đích sử dụng đất và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cũng được đặt ra.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Ảnh: Media Quốc hội
Nhóm thứ ba tập trung hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Chính sách mới sẽ làm rõ tiêu chí, phạm vi thu hồi đất; bổ sung quy định về thu hồi đất, phát triển quỹ đất vùng phụ cận và các công trình kết cấu hạ tầng.
Đặc biệt, tư duy chính sách được định hướng chuyển từ "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất". Người có đất ở bị thu hồi được ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Đồng thời, không quy định cứng việc thu hồi đất chỉ được thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư.
Quản lý giá đất bằng dữ liệu, đẩy mạnh chuyển đổi số
Nhóm chính sách thứ tư đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Theo đó, giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, bảo đảm công khai, minh bạch, kết nối dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành liên quan. Mục tiêu là ngăn chặn thao túng giá, hình thành giá ảo và điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất.
Chính sách về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất, kinh doanh và dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp cũng được hoàn thiện. Đồng thời, nghiên cứu chính sách ưu đãi thuế, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với lĩnh vực, địa bàn ưu đãi đầu tư, hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người thu nhập thấp, người có nhà ở duy nhất và gia đình người có công.
Các ĐBQH tham dự Kỳ họp. Ảnh: Media Quốc hội
Nhóm thứ năm hoàn thiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất, trong đó mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích nhưng đi kèm kiểm soát chặt chẽ. Các quy định về công trình trên không, công trình ngầm, đất hình thành từ hoạt động lấn biển, tập trung, tích tụ đất đai và phát triển thị trường quyền sử dụng đất cũng được nghiên cứu.
Nhóm thứ sáu đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, xử lý tồn tại trong cấp Giấy chứng nhận và đơn giản hóa thủ tục phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Nhóm thứ bảy tập trung đổi mới kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục tình trạng đất không được sử dụng, đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái và các tồn tại lịch sử, trong đó có đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh.
