Ngày 19/6, Cục Dân số (Bộ Y tế) phối hợp với Cơ quan Liên Hợp Quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho Phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức Hội nghị quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Luật Dân số số 113/2025/QH15, Nghị định và 02 Thông tư hướng dẫn Luật Dân số. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên tham dự và chủ trì Hội nghị với sự tham gia của các đại biểu tại các điểm cầu trên cả nước.
Hội nghị được tổ chức nhằm chuyển tải kịp thời, đồng bộ các quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn đến cơ quan, tổ chức để từ đó thực hiện tốt các quy định của pháp luật về dân số.
Bước chuyển trọng tâm mang tính đột phá sang dân số và phát triển
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Dân số, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Luật Dân số nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng về công tác dân số, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới; Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong giai đoạn mới; Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu và chỉ đạo tại Hội nghị quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Luật Dân số, Nghị định và 02 Thông tư hướng dẫn Luật Dân số, ngày 19/6.
Luật Dân số gồm 8 chương, 30 Điều, được hoàn thiện theo hướng kế thừa những nội dung còn phù hợp của Pháp lệnh Dân số năm 2003, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác dân số. So với Pháp lệnh Dân số, Luật Dân số quy định cụ thể hơn các chính sách, biện pháp về nâng cao chất lượng dân số, truyền thông, vận động, giáo dục về dân số.
Đặc biệt, Luật mang tính đột phá khi chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Nội dung này thể hiện qua việc hướng tới giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội nhằm góp phần đảm bảo bền vững cho sự phát triển của đất nước. Hệ thống chính sách mới quy định cụ thể về duy trì mức sinh thay thế; chính sách giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; chính sách thích ứng với già hóa dân số và chính sách nâng cao chất lượng dân số.
Việc ban hành Luật tạo hành lang pháp lý vững chắc để giải quyết các thách thức của công tác dân số, bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính sách, pháp luật hiện hành và đáp ứng đủ điều kiện về nguồn lực thực hiện toàn diện công tác dân số trong tình hình mới.
Toàn cảnh Hội nghị quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Luật Dân số được kết nối trực tuyến tới các điểm cầu tại các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Đồng bộ triển khai hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành
Trong khuôn khổ hội nghị, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế trình bày nội dung trọng tâm, cốt lõi của Luật Dân số, Nghị định và 02 Thông tư hướng dẫn thi hành. Các đại biểu đã được nghe phổ biến sâu rộng về Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Nghị định gồm 16 Điều, quy định cụ thể về điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mức hỗ trợ tài chính khi sinh con; chăm sóc người cao tuổi tại nhà và các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; phạm vi, đối tượng khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh; mức hỗ trợ tài chính, lộ trình ưu tiên khám sàng lọc cùng chính sách, chế độ cho cộng tác viên dân số.
Bên cạnh đó, hội nghị cũng phổ biến Thông tư số 11/2026/TT-BYT do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định Danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị theo quy định chi tiết tại khoản 3 Điều 6 Luật Dân số, bao gồm 137 loại bệnh. Thông tư số 12/2026/TT-BYT quy định Danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh và sơ sinh, bao gồm Phụ lục I về các nhóm bệnh nhiễm sắc thể, bệnh gen, bất thường cấu trúc thai cần sàng lọc trước sinh thường quy hoặc khi có tiền sử bản thân và gia đình; cùng Phụ lục II quy định chi tiết khoản 1 Điều 21 Luật Dân số về các bệnh bẩm sinh cơ bản khuyến khích khám sàng lọc không sử dụng và có sử dụng giọt máu thấm khô DBS trên giấy thấm. Hội nghị cũng dành thời gian thảo luận các bài tham luận về tăng cường bình đẳng giới trong xây dựng, triển khai Luật Dân số, Nghị định và Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương cần kịp thời cụ thể hóa, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, quyết liệt thực hiện có hiệu quả các nội dung của Luật đến cơ quan, đơn vị, địa phương.
