Tiêu chảy ở trẻ nhỏ nguy hiểm ra sao?
Tiêu chảy cấp được xác định khi trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước từ 3 lần trở lên trong vòng 24 giờ. Nguyên nhân thường gặp là do nhiễm virus (đặc biệt là Rotavirus), vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc ngộ độc thực phẩm.
Ở trẻ nhỏ, lượng nước trong cơ thể chiếm tỷ lệ cao hơn người lớn nên khi tiêu chảy kéo dài, trẻ rất dễ rơi vào tình trạng mất nước. Nếu không được bù nước và điện giải đầy đủ, trẻ có thể bị rối loạn tuần hoàn, suy thận, sốc và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Ngoài mất nước, tiêu chảy kéo dài còn khiến trẻ giảm hấp thu dinh dưỡng, chậm tăng cân và suy dinh dưỡng nếu không được chăm sóc hợp lý.
Bù nước là ưu tiên hàng đầu
Điều quan trọng nhất khi chăm sóc trẻ bị tiêu chảy là phòng và điều trị mất nước. Cha mẹ nên cho trẻ uống dung dịch oresol theo đúng hướng dẫn pha của nhà sản xuất. Không tự ý pha đặc hoặc loãng hơn quy định vì có thể làm rối loạn điện giải.
Ngoài oresol, trẻ cũng cần được bổ sung thêm nước bằng nước lọc, nước cháo loãng hoặc nước canh tùy theo độ tuổi. Đối với trẻ còn bú mẹ, cần tiếp tục cho bú nhiều lần hơn bình thường. Sữa mẹ không chỉ giúp bổ sung nước mà còn cung cấp kháng thể hỗ trợ tăng cường miễn dịch và giúp trẻ phục hồi nhanh hơn.
Tiếp tục cho trẻ ăn
Nhiều phụ huynh lo ngại rằng ăn uống sẽ khiến tiêu chảy nặng hơn nên thường cho trẻ nhịn ăn. Đây là quan niệm không đúng. Trong thời gian bị tiêu chảy, trẻ vẫn cần được cung cấp đầy đủ năng lượng để cơ thể chống lại bệnh và phục hồi niêm mạc ruột.
Cha mẹ nên cho trẻ uống dung dịch oresol theo đúng hướng dẫn pha của nhà sản xuất. Ảnh AI
Những thực phẩm cần hạn chế
Trong thời gian trẻ bị tiêu chảy, cần hạn chế các thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc khó tiêu như: đồ chiên rán. Thức ăn nhanh. Nước ngọt có gas. Bánh kẹo nhiều đường. Các món ăn quá cay hoặc nhiều gia vị…Việc sử dụng các thực phẩm này có thể làm tăng kích thích đường ruột và khiến tình trạng tiêu chảy kéo dài hơn.
Giữ vệ sinh để hạn chế lây lan
Tiêu chảy do virus hoặc vi khuẩn rất dễ lây lan qua đường tiêu hóa. Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn và sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ. Các dụng cụ ăn uống, bình sữa, đồ chơi và vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc cũng cần được vệ sinh sạch sẽ.
Nếu trẻ sử dụng tã, cần thay tã thường xuyên và xử lý chất thải đúng cách để tránh phát tán mầm bệnh.
Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy
Một sai lầm khá phổ biến là tự mua thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ. Trên thực tế, nhiều loại thuốc chống tiêu chảy không được khuyến cáo sử dụng cho trẻ nhỏ vì có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm, làm chậm quá trình đào thải vi khuẩn hoặc virus khỏi cơ thể.
Kháng sinh cũng không nên tự ý sử dụng nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi phần lớn các trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ là do virus và không cần điều trị bằng kháng sinh. Cha mẹ chỉ nên dùng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Phần lớn trường hợp tiêu chảy nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Khát nhiều, môi khô, mắt trũng.
- Không tiểu trong 6-8 giờ hoặc tiểu rất ít.
- Li bì, ngủ nhiều, khó đánh thức.
- Tiêu chảy kéo dài nhiều ngày.
- Nôn liên tục, không uống được nước.
- Sốt cao.
- Phân có máu hoặc nhiều chất nhầy.
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy nhiều lần.
Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo mất nước hoặc bệnh diễn biến nặng cần được bác sĩ đánh giá và điều trị kịp thời. Để giảm nguy cơ tiêu chảy ở trẻ nhỏ, cha mẹ cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như:
- Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.
- Cho trẻ ăn chín, uống sôi.
- Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Vệ sinh đồ chơi và vật dụng của trẻ thường xuyên.
- Tiêm vaccine phòng Rotavirus theo đúng lịch khuyến cáo.
Tiêu chảy ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được chăm sóc đúng cách ngay từ những ngày đầu. Bù nước đầy đủ, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, giữ vệ sinh và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường sẽ giúp trẻ nhanh hồi phục, đồng thời hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm.
