Trẻ nên ăn gì trong bữa phụ ở trường?

Vai trò của bữa phụ ở trường

Bữa phụ có vai trò khá quan trọng, nhất là với trẻ học bán trú cả ngày. Khoảng thời gian từ bữa trưa đến khi trẻ trở về nhà có thể kéo dài nhiều giờ. Một bữa phụ phù hợp giúp bổ sung một phần năng lượng, tránh quá đói vào cuối buổi chiều, đồng thời là cơ hội để cung cấp những nhóm thực phẩm thường còn thiếu trong bữa chính.

Đối với học sinh tiểu học, bữa phụ tại trường có thể cung cấp khoảng 5–10% nhu cầu năng lượng trong ngày. Vì vậy, bữa phụ không nên trở thành một "bữa chính thứ hai" quá nhiều năng lượng, và cũng không nên chỉ gồm bánh ngọt, bánh kem, xúc xích, nước ngọt hay đồ uống nhiều đường.

Sữa và chế phẩm từ sữa là một lựa chọn rất tốt cho bữa phụ bởi đây là nguồn cung cấp protein có giá trị sinh học cao và canxi thuận tiện. Tuy nhiên, về chuyên môn, không nên gọi sữa là "giải pháp tối ưu duy nhất". Sữa thông thường giàu canxi và protein nhưng không phải là nguồn sắt tốt; hàm lượng vitamin D cũng phụ thuộc từng sản phẩm và việc sản phẩm có được tăng cường vi chất hay không.

Một bữa phụ tốt có thể là sữa không hoặc ít đường kết hợp trái cây; sữa chua ít đường cùng trái cây; phô mai với một phần ngũ cốc phù hợp; hoặc các lựa chọn khác từ đậu, hạt, trứng, khoai, ngô, trái cây tùy lứa tuổi và tổng khẩu phần trong ngày.

Nếu trẻ không sử dụng được sữa bò do dị ứng protein sữa bò hoặc vấn đề y khoa khác, cần lựa chọn sản phẩm thay thế phù hợp. Đồ uống thực vật cũng không mặc nhiên có giá trị dinh dưỡng tương đương sữa bò; cần chú ý lượng protein, canxi, vitamin D được tăng cường và lượng đường bổ sung. Điểm quan trọng nhất là bữa phụ phải bổ sung cho những gì bữa chính còn thiếu.

Nhận biết bữa ăn bán trú cân đối dinh dưỡng

Phụ huynh không nhất thiết phải là chuyên gia dinh dưỡng mới có thể nhận biết sơ bộ chất lượng bữa ăn học đường. Có thể bắt đầu bằng việc nhìn vào thực đơn cả tuần thay vì chỉ nhìn một bữa.

Có đủ nhóm thực phẩm không? Một bữa chính nên có nguồn tinh bột, thực phẩm giàu protein, rau, một lượng chất béo hợp lý và nên có trái cây hoặc thực phẩm phù hợp khác trong cấu trúc thực đơn.

Có đa dạng không? Nếu tuần nào trẻ cũng ăn cơm – thịt – canh với rất ít thay đổi thì khẩu phần khó bảo đảm đầy đủ vi chất.

Có quá nhiều đồ chiên, đường, muối hoặc thực phẩm chế biến sẵn không?

Khẩu phần có phù hợp tuổi không? Học sinh lớp 1 không nên nhận cùng một suất ăn với học sinh lớp 5 hoặc học sinh trung học.

Trẻ thực sự ăn được bao nhiêu? Thực đơn tính tốt trên giấy nhưng trẻ bỏ lại phần lớn rau, cá hoặc sữa thì lượng dinh dưỡng thực tế vẫn không đạt.

An toàn thực phẩm có được bảo đảm không? Nguồn thực phẩm, quy trình chế biến, bảo quản, lưu mẫu và vệ sinh bếp ăn phải song hành với giá trị dinh dưỡng.

Một chỉ dấu khác là nhà trường cần theo dõi tăng trưởng học sinh định kỳ. Cân nặng và chiều cao nên được đánh giá theo tuổi và giới, không chỉ nhìn cân nặng đơn lẻ. Khi tỷ lệ trẻ thừa cân, béo phì hoặc suy dinh dưỡng tăng, thực đơn và môi trường vận động của trường cần được xem xét lại.

Một bữa ăn học đường tốt không phải là bữa ăn "thật nhiều", mà là bữa ăn đúng nhu cầu – đủ chất – đa dạng – an toàn và phù hợp với lứa tuổi. Sức khỏe và sự phát triển của trẻ phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, vận động thể lực, giấc ngủ và môi trường sống.

Nhiều mô hình dinh dưỡng học đường được triển khai để cải thiện thể trạng trẻ em Việt Nam

SKĐS - Từ xây dựng bộ thực đơn mẫu, phần mềm cân bằng dinh dưỡng đến giáo dục dinh dưỡng và chuẩn hóa bữa ăn bán trú, Viện Dinh dưỡng đang triển khai nhiều mô hình can thiệp học đường nhằm ứng phó đồng thời suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và tình trạng thừa cân, béo phì gia tăng nhanh ở trẻ em Việt Nam.