Số trẻ đến khám và nhập viện vì các bệnh lý này tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) đang gia tăng, trong đó có nhiều trường hợp viêm phổi, viêm tiểu phế quản cần điều trị và theo dõi sát.
1. Trẻ mắc bệnh hô hấp gia tăng khi giao mùa
Theo thống kê của Bệnh viện Nhi đồng 2, hiện tại, trung bình mỗi ngày khoa Khám bệnh tiếp nhận khoảng 4.000- 5.000 lượt trẻ đến khám, trẻ từ 2 đến 5 tuổi chiếm đa số. Trong đó viêm hô hấp cấp chiếm hơn 60-70%, các bệnh còn lại chủ yếu là bệnh tiêu hóa, bệnh da liễu, bệnh truyền nhiễm như bệnh tay chân miệng và sốt xuất huyết, trái rạ... có dấu hiệu tăng nhẹ.
Bệnh viêm hô hấp cấp tác nhân trực tiếp vẫn chủ yếu là virus hoặc vi khuẩn. Đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi chiếm đa số; trẻ sinh non; trẻ có bệnh nền như hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, bệnh tim bẩm sinh hoặc suy giảm miễn dịch… Đây là những nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng hơn khi mắc các virus hô hấp như cúm hoặc RSV.
Viêm đường hô hấp là tình trạng nhiễm trùng tại các cơ quan thuộc đường thở, từ mũi, họng, tai đến thanh quản, khí quản và phế quản. Bệnh được chia thành viêm đường hô hấp trên, như viêm mũi xoang, viêm họng, viêm thanh quản, viêm tai giữa; và viêm đường hô hấp dưới, như viêm khí quản, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi.
Để chủ động phòng bệnh, phụ huynh cần đưa trẻ tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Ảnh: BV
2. Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh nặng
Các biểu hiện viêm đường hô hấp ở trẻ khá đa dạng, thường gặp là ho, sốt, chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, đau họng; một số trẻ có thể đau tai, nôn, tiêu chảy hoặc đỏ mắt. Nhiều trường hợp bệnh có thể cải thiện sau 1-2 tuần, nhưng cha mẹ không nên chủ quan nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng.
Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, cánh mũi phập phồng, lồng ngực rút lõm khi hít vào, thở rít, môi hoặc da tím tái. Trẻ li bì, co giật, khó đánh thức hoặc không thể uống, bú cũng cần được cấp cứu kịp thời.
Bệnh đường hô hấp do virus không cần điều trị bằng kháng sinh. Tuy nhiên, cha mẹ thường mắc sai lầm khi tự mua thuốc cho trẻ hoặc dùng lại đơn thuốc cũ, ngay cả khi trẻ chỉ ho, sổ mũi mà chưa được thăm khám.
Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ như tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, đồng thời làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh. Khi trẻ có triệu chứng bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp, không tự ý dùng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều loại thuốc.
3. Cách phòng bệnh hô hấp cho trẻ
Để chủ động phòng bệnh, phụ huynh đưa trẻ tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, trong đó có các vaccine phù hợp với độ tuổi và nguy cơ như vaccine cúm mùa, phế cầu và RSV theo chỉ định, khuyến cáo hiện hành. Cha mẹ nên tìm hiểu, trao đổi với nhân viên y tế về thời điểm tiêm phù hợp; không nên chờ đến khi dịch bệnh gia tăng mới bắt đầu lên kế hoạch tiêm chủng.
Bên cạnh đó, cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh hằng ngày:
- Giữ ấm phù hợp: Cho trẻ mặc quần áo thích hợp với nhiệt độ, giữ ấm cổ, ngực, bàn chân khi trời lạnh. Tránh mặc quá nhiều khiến trẻ đổ mồ hôi, dễ bị nhiễm lạnh.
- Bảo đảm dinh dưỡng: Cho trẻ ăn uống cân đối, đủ chất; tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ phù hợp với độ tuổi và duy trì cho trẻ uống đủ nước.
- Rửa tay thường xuyên: Hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với các bề mặt có nguy cơ nhiễm bẩn.
- Hạn chế nguồn lây: Tránh để trẻ tiếp xúc gần với người đang ho, sốt, sổ mũi; giữ không gian sống thông thoáng, vệ sinh đồ dùng thường xuyên. Khi cần đến nơi đông người, nên sử dụng khẩu trang phù hợp với độ tuổi và khả năng hợp tác của trẻ.
- Chăm sóc đúng cách: Theo dõi nhiệt độ, nhịp thở, khả năng ăn uống và mức độ tỉnh táo của trẻ. Không tự ý mua kháng sinh, thuốc ho hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Trẻ nhỏ có thể mắc bệnh hô hấp sau khi tiếp xúc với nguồn lây dù người truyền bệnh chỉ có biểu hiện cảm lạnh thông thường. Vì vậy, người lớn trong gia đình cần chú ý vệ sinh tay, che miệng khi ho, hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với trẻ khi đang mắc bệnh.
Thời tiết giao mùa là giai đoạn phụ huynh cần tăng cường theo dõi sức khỏe của trẻ. Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, tiêm chủng đầy đủ, giữ vệ sinh, bảo đảm dinh dưỡng và đưa trẻ đi khám đúng thời điểm là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
