Viêm phế quản là một trong những bệnh lý hô hấp thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết lạnh, ẩm. Phần lớn các trường hợp có thể hồi phục tốt nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu chủ quan hoặc điều trị không phù hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ.
Dấu hiệu cảnh báo trẻ bị viêm phế quản
Ở giai đoạn đầu, viêm phế quản ở trẻ thường do virus gây ra và khởi phát sau các bệnh lý đường hô hấp trên như cảm lạnh, viêm mũi họng. Do triệu chứng ban đầu khá giống cảm cúm thông thường nên bệnh dễ bị bỏ qua.
Cha mẹ cần lưu ý khi trẻ có các biểu hiện như sổ mũi, hắt hơi, ho khan hoặc ho có đờm kèm sốt kéo dài nhiều ngày, đặc biệt là ho dai dẳng từ 2 - 3 tuần không thuyên giảm. Trẻ thường ho nhiều, đau rát họng, khạc đờm màu trắng, vàng hoặc xanh. Ngoài sốt, trẻ có thể kèm theo đau tức ngực, chán ăn, mệt mỏi, quấy khóc, nôn trớ, nhất là sau các cơn ho.
Ở những trường hợp nặng hơn, trẻ có thể mắc viêm phế quản phổi. Nguyên nhân không chỉ do virus mà còn liên quan đến việc hít phải bụi bẩn, không khí ô nhiễm hoặc khói thuốc lá. Do triệu chứng tương đồng, bệnh dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác. Trẻ thường sốt cao 39 - 40°C, ho nhiều, chảy dịch mũi đặc màu xanh hoặc vàng, thở nhanh, thở gấp, có thể xuất hiện rút lõm lồng ngực.
Đặc biệt, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, viêm phế quản nặng có thể biểu hiện bằng các dấu hiệu như bỏ bú, bú kém, thở khò khè, tím tái quanh môi, li bì hoặc quấy khóc liên tục. Đây là những dấu hiệu nguy hiểm, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Viêm phế quản là bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ.
Trẻ bị viêm phế quản, cha mẹ cần làm gì?
Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ viêm phế quản, việc theo dõi sát tình trạng hô hấp của trẻ là vô cùng quan trọng. Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm nếu trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh, bú kém, tím tái; xuất hiện biến chứng như suy hô hấp, viêm phổi, xẹp phổi hoặc trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao như sinh non, suy dinh dưỡng, mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi mạn tính.
Với các trường hợp viêm phế quản nhẹ, chưa có biến chứng và không có yếu tố nguy cơ, trẻ có thể được chăm sóc và theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Điều quan trọng là bảo đảm chế độ ăn uống đầy đủ để tăng cường sức đề kháng. Trẻ cần được uống đủ nước, ưu tiên nước ấm nhằm giúp loãng đờm và giảm kích thích đường thở.
Cha mẹ nên giữ mũi trẻ luôn thông thoáng để giúp trẻ dễ thở. Có thể nhỏ mũi 2 - 3 giọt nước muối sinh lý, sau đó nhẹ nhàng làm sạch mũi bằng dụng cụ chuyên dụng. Việc này nên thực hiện nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi trẻ bú hoặc đi ngủ.
Tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc, nhất là kháng sinh, thuốc giảm ho hoặc thuốc giãn phế quản khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Phần lớn các trường hợp viêm phế quản do virus không cần dùng kháng sinh, việc lạm dụng thuốc không những không hiệu quả mà còn có thể gây hại và làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Bên cạnh đó, cần tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bếp, bụi bẩn và môi trường ô nhiễm. Khói thuốc lá không chỉ làm bệnh nặng hơn mà còn làm tăng nguy cơ mắc hen phế quản trong tương lai.
Khi nào cần đưa trẻ nhập viện?
Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như: thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, sốt cao liên tục không hạ, ho nhiều kèm nôn ói, trẻ mệt lả, li bì hoặc tím tái. Đây là những dấu hiệu cho thấy bệnh có thể đã tiến triển nặng và cần được can thiệp y tế kịp thời.
Phòng bệnh viêm phế quản cho trẻ
Phòng bệnh là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Cha mẹ nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng đầu và duy trì bú mẹ đến 2 tuổi nếu có thể. Sữa mẹ cung cấp nguồn kháng thể tự nhiên, giúp tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp.
Khi trẻ bị sổ mũi, cần vệ sinh mũi thường xuyên bằng nước muối sinh lý để loại bỏ dịch nhầy và vi khuẩn. Có thể sử dụng tăm bông hoặc dụng cụ hút mũi phù hợp, thao tác nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương niêm mạc mũi.
Không nên mặc quá nhiều quần áo khiến trẻ bị nóng, ra mồ hôi và dễ nhiễm lạnh ngược. Không khí trong phòng cần được giữ thông thoáng, không quá khô, có thể sử dụng máy tạo ẩm khi thời tiết lạnh.
Cha mẹ tuyệt đối không hút thuốc lá trong nhà hoặc gần trẻ, bởi khói thuốc là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và các bệnh hô hấp mạn tính ở trẻ nhỏ.
Ngoài ra, cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, đặc biệt trong mùa dịch. Giữ vệ sinh tay sạch sẽ cho cả người lớn và trẻ nhỏ cũng là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa lây nhiễm.
Tóm lại, viêm phế quản ở trẻ em là bệnh lý thường gặp nhưng không nên chủ quan. Việc phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ sẽ giúp trẻ nhanh hồi phục, hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm. Cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện hô hấp và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ.
