Gần 7 năm sau thời điểm đại dịch Covid-19 bùng phát, dữ liệu mới từ Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ cho thấy tỷ lệ tiêu thụ đồ uống có cồn ở người trưởng thành của nước này lần đầu tiên ghi nhận xu hướng giảm rõ rệt.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trường Y Keck thuộc Đại học Nam California (Mỹ) thực hiện trên hơn 114.000 người cho thấy, từ năm 2022 đến 2024, tỷ lệ người tiêu thụ rượu bia nói chung giảm gần 2%, trong khi tỷ lệ uống rượu bia nặng giảm tới hơn 8%.
Đây được xem là dấu hiệu đổi chiều đáng chú ý sau giai đoạn gia tăng đột biến trong thời gian cách ly vì dịch bệnh.
Tỷ lệ tiêu thụ đồ uống có cồn ở người trưởng thành tại Mỹ lần đầu tiên ghi nhận xu hướng giảm rõ rệt. Ảnh minh họa: Little Black Book
Đóng vai trò nòng cốt trong bước ngoặt này là thế hệ trẻ. Số liệu phân tích chỉ ra rằng nhóm Thế hệ Z (Gen Z) trong độ tuổi 18-29 có mức giảm tiêu thụ rượu bia chung mạnh nhất, lên tới hơn 5%.
Trong khi đó, thế hệ Thiên niên kỷ (Millennials) từ 30 đến 49 tuổi lại tạo nên bất ngờ lớn, khi tỷ lệ uống rượu bia nặng giảm đến 17% trong cùng khoảng thời gian.
Kết quả từ cuộc thăm dò của hãng Gallup cũng củng cố thực tế này, khi tỷ lệ người Mỹ cho biết họ có uống rượu bia rơi xuống mức 54%, con số thấp nhất trong lịch sử khảo sát suốt nhiều thập kỷ qua.
Khi "ngại say" trở thành chuẩn mực sống mới
Sự thay đổi thói quen của người trẻ xuất phát từ nhiều yếu tố văn hóa và xã hội. Giới trẻ ngày nay có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, đồng thời tiếp cận sớm hơn với các cảnh báo về nguy cơ ung thư hay bệnh gan do đồ uống có cồn gây ra.
Cùng với đó, các trào lưu lành mạnh như thực hành lối sống "Sober Curious" hay thử thách tháng Giêng không rượu bia ngày càng lan rộng, biến việc từ chối đồ uống có cồn từ một hành động lập dị trở thành lựa chọn sống lành mạnh được ủng hộ.
"Rượu bia liên quan đến các chuẩn mực văn hóa và áp lực từ bạn bè đồng lứa, vì vậy việc uống ít đi có thể bắt đầu từ một vài người trong nhóm bạn của bạn vì những lý do nhất định, nhưng sau đó nó tạo ra hiệu ứng domino và cả nhóm bạn có thể sẽ cùng uống ít đi", bác sĩ Brian P. Lee, chuyên gia về gan và ghép gan tại hệ thống y tế Keck Medicine thuộc Đại học Nam California, nhận định.
Các trào lưu lành mạnh đang biến việc từ chối đồ uống có cồn thành lựa chọn sống lành mạnh được ủng hộ. Ảnh mnh họa: Sesame
Bên cạnh yếu tố nhận thức, sức ép tài chính và áp lực từ mạng xã hội cũng khiến người trẻ Mỹ ngần ngại khi bước vào các cuộc nhậu. Giá đồ uống tại các nhà hàng, quán bar tăng cao do lạm phát khiến chi phí cho một đêm vui chơi trở nên đắt đỏ.
Ngoài ra, sự xuất hiện phổ biến của điện thoại thông minh cùng thói quen quay video đăng lên mạng khiến nhiều người e ngại những hành vi thiếu kiềm chế khi say xỉn có thể bị ghi lại và ảnh hưởng lâu dài đến uy tín cá nhân.
Thêm vào đó, việc sử dụng các loại đồ uống thay thế như mocktail, bia không cồn hoặc việc hợp pháp hóa cần sa tại nhiều tiểu bang ở Mỹ cũng góp phần làm giảm thói quen tìm đến rượu bia.
Báo động đỏ ở "Thế hệ Boomber"
Sự quay lưng của giới trẻ buộc ngành công nghiệp đồ uống có cồn phải nhanh chóng thích ứng. Nhiều thương hiệu lớn và các quán bar tại Mỹ đang mở rộng thực đơn đồ uống không cồn cao cấp để phục vụ nhóm khách hàng muốn giao lưu nhưng không muốn nạp chất cồn.
Việc này giúp những người không uống rượu vẫn cảm thấy mình thuộc về đám đông mà không phải thất hứa với bản thân. Văn hóa giao tiếp nhờ đó đang trở nên linh hoạt hơn, không còn mặc định rằng mọi cuộc gặp gỡ hay ăn mừng đều phải đặt ly rượu làm trung tâm.
Sự quay lưng của giới trẻ buộc ngành công nghiệp đồ uống có cồn phải nhanh chóng thích ứng. Ảnh minh họa: Chris Ratcliffe/Getty Images
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế vẫn bày tỏ sự lo ngại khi bức tranh tổng thể chưa hoàn toàn màu hồng.
Trái ngược với làn sóng hạ nhiệt ở giới trẻ, nhóm người trung niên từ 50 đến 64 tuổi tại Mỹ lại gia tăng việc tiêu thụ rượu bia. Thống kê từ Đại học Nam California vẫn cho thấy, tỷ lệ uống rượu bia nặng ở nhóm tuổi này đã tăng mạnh hơn 36% trong giai đoạn 2018-2024.
"Mức giảm đáng khích lệ trên toàn quốc không nên làm lu mờ thực tế rằng một số nhóm vẫn tiếp tục có nguy cơ tăng cao", bác sĩ Lee cảnh báo. "Việc uống rượu bia nặng ở độ tuổi 50–64 đã tăng hơn 1/3 kể từ năm 2018, một xu hướng đáng lo ngại vì nhóm tuổi này đối mặt với một số rủi ro tác hại lớn nhất từ cồn, bao gồm xơ gan và các bệnh ung thư liên quan đến rượu".
Dù tổng lượng tiêu thụ đã có dấu hiệu chững lại, các y bác sĩ nhấn mạnh mức độ tiêu thụ rượu bia hiện tại ở Mỹ nhìn chung vẫn cao hơn so với thời điểm trước đại dịch.
Giới chuyên gia khuyến cáo việc cắt giảm rượu bia cần được duy trì bền vững, đồng thời ngành y tế cần có các chiến lược truyền thông và can thiệp phù hợp hơn cho từng nhóm tuổi, đặc biệt là nhóm người lớn tuổi vốn xem thói quen uống rượu bia là một phần văn hóa khó bỏ.