Do tổn thất nặng nề bởi cuộc tổng tấn công và nổi dậy của quân dân ta ở miền Nam xuân 1968, nên đầu tháng 11 năm đó, Tổng thống Mỹ Johnson đã buộc phải tuyên bố chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến tranh phá hoại ở miền Bắc và cử đại diện đến bàn đàm phán Paris để thương thảo với phía Việt Nam. Nhưng sau 4 năm, cuộc đàm phán này đã rơi vào thế bế tắc do phía Mỹ luôn áp đặt điều kiện của họ.
Để tăng cường độ áp lực quân sự, ngày 8/5/1972, Nixon đã phê chuẩn mở chiến dịch Linebacker I tiếp tục thả mìn, thủy lôi phong tỏa các cảng miền Bắc - cửa ngõ hàng hải Việt Nam tiếp nhận sự viện trợ trang bị quân sự của các nước.
 Bên xác máy bay B52 bị bắn rơi. Ảnh: Việt Tùng |
Với sự chỉ đạo của Quân ủy TW và Bộ Tổng tư lệnh, ngày 14/11/1972, Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng đã trực tiếp phê chuẩn kế hoạch bảo vệ Hà Nội với lực lượng phòng không đất đối không tổng hợp mạnh nhất chưa từng có, trong đó 3 sư đoàn bộ đội tên lửa và cao xạ tầm cao là nòng cốt của chiến dịch quyết chiến chiến lược này.
Trong khi đó từ nhiều tháng, đặc biệt là sau tháng 4/1972, không quân Mỹ đã liên tiếp đánh phá Hà Nội với cường độ càng lớn, phạm vi càng rộng - tập trung vào các kho tàng quân sự Đức Giang, Yên Viên, sân bay Gia Lâm, Bạch Mai, Cầu Đuống, Long Biên, khu công nghiệp và cả khu dân cư. Cuộc đánh trả không quân Mỹ ở Thủ đô ngày càng quyết liệt, đến giữa tháng 10/1972, cuộc chiến đấu này đã kéo dài hơn 6 tháng với 28 trận đánh của các lực lượng phòng không 3 thứ quân bắn rơi hơn 20 máy bay trong đó có chiếc thứ 3.700 bị bắn hạ trên miền Bắc - đó là chiếc F4E bị tiểu đoàn tên lửa 57 bộ đội phòng không Hà Nội bắn rơi tại chỗ, từ trận địa thành Cổ Loa.
Tiếp tục thất bại trên bàn đàm phán, Mỹ mở chiến dịch Lineberker II tập kích chiến lược vào trung tâm thủ đô Hà Nội từ 20 giờ 18 phút ngày 18/12/1972. Cuộc không kích bằng B52 Mỹ vào ngay giữa lòng thủ đô khốc liệt, tàn bạo chưa từng có đối với bất cứ một thủ đô nào trên thế giới trong một cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân suốt 12 ngày đêm - chỉ tạm dừng trong đêm Giáng sinh 24/12. Đến nỗi Tổng lãnh sự Pháp ở Hà Nội lúc đó đã điện cấp tốc sang Nhà Trắng cho Kissinger: "Tôi đang sống những giờ phút kinh hoàng nhất trong cuộc đời mình tại thủ đô Hà Nội. Một cuộc không kích không thể tưởng tượng nổi đã diễn ra, nhiều thường dân đã chết, nhà cửa, bệnh viện bị đổ sập... và không ít B52 bị bắn rơi...". Trong khi đó Kissinger lại cao ngạo với những khẩu ngữ hiếu chiến từ Nhà Trắng: "Tôi chủ trương ném bom Hà Nội cho tối tăm trời đất, cho Bắc Việt trở lại thời kỳ đồ đá, để họ phải ngừng cuộc chiến tranh ở miền Nam, trả tù binh Mỹ về nước..."!
Với chiến dịch Linbacker II, theo hồ sơ chiến tranh Việt Nam đã được giải mật từ Nhà Trắng Washington gần đây, Mỹ đã huy động và sử dụng xuất kích 444 lượt máy bay chiến lược B52, hơn 1.000 lượt máy bay chiến thuật các loại, trút xuống Hà Nội trên 10.000 tấn bom, sát hại 2.380 người dân, gây thương tích từ bom đạn 1.355 người khác, nhưng không hề lay chuyển ý chí quyết tâm sắt đá của quân dân Hà Nội, phải đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, bảo vệ phẩm giá, truyền thống của Thủ đô. Trong những ngày cuối tháng chạp này, từ Tổng hành dinh Bộ Tổng Tư lệnh đến Thành ủy, UBND thành phố, Bộ Tư lệnh phòng không, không quân, Bộ Tư lệnh phòng không Hà Nội, tất cả các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy đều túc trực tại sở chỉ huy để lãnh đạo, chỉ đạo và thị sát trận địa, hiện trường sau mỗi đợt B52 ném bom.
Kết thúc trận quyết chiến chiến lược này, quân dân Hà Nội đã bắn rơi 30 máy bay, trong đó có 23 chiếc B52, 2 chiếc F111 và bắt sống hàng trăm giặc lái, đưa tổng số máy bay Mỹ bị bắn rơi ở Thủ đô 338 chiếc trong 2 lần đánh trả cuộc chiến tranh phá hoại ở miền Bắc. Không thể chịu nổi sự thiệt hại ngoài lượng định của Lầu Năm Góc và trước sự lên án mạnh mẽ của dư luận thế giới, Mỹ đã chính thức phải chịu thua bởi một trận Điện Biên Phủ trên không dành cho họ. Và 7 giờ sáng giờ Washington, Nhà Trắng phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc và thỉnh cầu Việt Nam trở lại Paris để ký Hiệp định ngày 27/1/1973, chấp nhận toàn bộ quân viễn chinh Mỹ, quân chư hầu các nước trong cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam triệt thoái hết về nước trong vòng 2 tháng sau đó.
Rõ ràng lời tiên đoán của Bác Hồ trước khi Người đi xa đã thành hiện thực. Mỹ đã chịu thua sau khi đã thua keo cuối cùng trên bầu trời Hà Nội hiên ngang, kiên cường, bất khuất.
Bùi Đình Nguyên