Nếu không được điều trị kịp thời, dịch khớp tích tụ kéo dài có thể gây tổn thương sụn khớp, làm suy giảm chức năng vận động và thậm chí dẫn đến nguy cơ mất khả năng đi lại.
Bao khớp gối được cấu tạo bởi hai lớp, bao quanh toàn bộ bề mặt khớp. Lớp ngoài có nhiệm vụ truyền dẫn các kích thích từ khớp gối đến não, trong khi lớp trong đảm nhiệm chức năng sản xuất hoạt dịch nhằm nuôi dưỡng sụn khớp và đóng vai trò như một "bộ giảm xóc".
Khi màng hoạt dịch bị tổn thương hoặc kích thích bởi các yếu tố bên ngoài, lượng dịch tiết ra sẽ tăng lên, dẫn đến tràn dịch khớp. Nếu không được kiểm soát sớm và đúng cách, lượng dịch dư thừa này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động của người bệnh.
Nguyên nhân gây tràn dịch khớp gối
Tình trạng tích tụ dịch trong khớp gối có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, tương tự như tràn dịch tại các khớp khác trên cơ thể. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Chấn thương, va chạm
Khớp gối chịu áp lực lớn khi vận động mạnh, chơi thể thao quá sức hoặc gặp tai nạn trong sinh hoạt, lao động có thể dẫn đến rách sụn chêm, gãy xương, đứt dây chằng (dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau), dập sụn khớp, từ đó gây tràn dịch.
Các bệnh lý viêm khớp
Những bệnh mạn tính như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh gút đều có thể gây viêm và làm tăng tiết dịch khớp.
Nhiễm trùng khớp
Vi khuẩn xâm nhập vào khớp gây phản ứng viêm và tích tụ dịch. Các tác nhân thường gặp bao gồm tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn, vi khuẩn lao, ngoài ra còn có thể do virus hoặc nấm.
Dấu hiệu tràn dịch khớp gối
Sưng nề khớp gối kèm theo đau kéo dài là dấu hiệu sớm cảnh báo tràn dịch khớp gối. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy khớp gối bên tổn thương to hơn rõ rệt so với bên còn lại.
Người bệnh nên sớm đi khám nếu xuất hiện các triệu chứng sau:
- Đau nhói khi dồn trọng lượng lên chân hoặc khi khớp gối bị va chạm.
- Khó khăn khi đi lại, leo cầu thang, hạn chế vận động duỗi gối, đứng lên - ngồi xuống, đặc biệt sau khi ngủ dậy.
- Da vùng khớp gối ửng đỏ, sờ vào có cảm giác nóng.
- Bầm tím, chảy máu trong các trường hợp do chấn thương.
Tràn dịch khớp gối tuy không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Nếu không được điều trị, tình trạng sưng đau sẽ ngày càng nghiêm trọng và có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng như:
- Cứng khớp, dính khớp, biến dạng khớp.
- Lệch trục chi, thoái hóa khớp.
- Nhiễm trùng khớp, loãng xương quanh khớp.
Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng đau, sưng, đặc biệt là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sau chấn thương, người bệnh cần thăm khám y tế sớm. Trường hợp có biểu hiện sưng đỏ khớp kèm sốt, mất cảm giác vùng gối, không thể chủ động vận động hoặc đi lại cần được cấp cứu kịp thời.
Ngay cả khi sưng khớp không đi kèm các dấu hiệu nguy hiểm kể trên, người bệnh vẫn nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
Tràn dịch khớp gối là tình trạng lượng dịch trong khớp gối tăng lên bất thường.
Chẩn đoán tràn dịch khớp gối
Để chẩn đoán chính xác tràn dịch khớp gối, bác sĩ không chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà còn chỉ định các xét nghiệm và phương pháp cận lâm sàng nhằm xác định nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương.
- Xét nghiệm máu: Giúp phát hiện dấu hiệu viêm, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý liên quan như viêm khớp dạng thấp, gút.
- Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang đánh giá tình trạng xương khớp, phát hiện gãy xương, lệch khớp, u xương hoặc thoái hóa; Chụp cộng hưởng từ (MRI) cho hình ảnh chi tiết các mô mềm quanh khớp như dây chằng, gân, sụn chêm, sụn khớp.
- Chọc hút dịch khớp: Dịch khớp được lấy ra để phân tích, nhằm phát hiện viêm, nhiễm khuẩn hoặc các tinh thể bất thường như tinh thể urat trong bệnh gút.
Điều trị tràn dịch khớp gối
Việc điều trị tràn dịch khớp gối phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và triệu chứng cụ thể. Các phương pháp có thể được áp dụng đơn lẻ hoặc kết hợp.
- Điều trị nội khoa
Phù hợp với các trường hợp tràn dịch nhẹ, đã xác định rõ nguyên nhân. Thuốc thường được sử dụng gồm thuốc giảm đau, chống viêm, giảm phù nề. Phương pháp này mang lại hiệu quả tốt trong các bệnh như gút, thoái hóa khớp gối, viêm khớp dạng thấp. Người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý thay đổi liều lượng hoặc ngừng thuốc.
- Nội soi khớp
Được chỉ định khi tràn dịch kèm tổn thương phức tạp như rách sụn chêm, đứt dây chằng, viêm bao khớp kéo dài. Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bên trong khớp để cắt lọc, khâu sụn chêm, làm sạch khớp hoặc tái tạo dây chằng. Phương pháp này cũng hỗ trợ chẩn đoán và lấy mẫu sinh thiết trong những trường hợp khó.
- Chọc hút dịch khớp
Áp dụng khi lượng dịch nhiều gây đau và hạn chế vận động. Bác sĩ sử dụng kim chuyên dụng để hút dịch ra ngoài nhằm giảm áp lực trong khớp, có thể kết hợp tiêm thuốc hoặc kháng sinh tùy từng trường hợp.
Tóm lại: Tràn dịch khớp gối không phải lúc nào cũng là tình trạng cấp cứu, tuy nhiên người bệnh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao, khớp sưng đỏ, nóng rát, đau dữ dội, mất khả năng vận động hoặc không đứng vững. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng khớp hoặc chấn thương nghiêm trọng, cần được can thiệp y tế sớm.
Ngay cả khi không có triệu chứng cấp tính, tình trạng sưng đau khớp gối kéo dài không rõ nguyên nhân cũng là lý do chính đáng để đi khám. Việc chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời sẽ giúp hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
