Trà tâm sen – hỗ trợ cải thiện giấc ngủ nhưng ai không nên dùng?

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, tâm sen (liên tâm) từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền như một vị thuốc giúp dưỡng tâm, an thần, hỗ trợ cải thiện giấc ngủ. Tâm sen là phần mầm màu xanh nằm bên trong hạt sen. Theo cách gọi trong y học cổ truyền, "tâm" nghĩa là phần ở giữa, còn "sen" là hạt sen.

Tâm sen có vị đắng, tính hàn, quy vào các kinh tâm và thận. Khác với hạt sen có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, ích thận, tâm sen chủ yếu có công năng thanh tâm hỏa, an thần, cố tinh, giúp làm dịu thần kinh và hỗ trợ cải thiện các triệu chứng mất ngủ, hồi hộp, bứt rứt trong người do tâm hỏa gây nên.

Ngày nay, nhiều nghiên cứu cho thấy tâm sen chứa một số alkaloid như nuciferin, liensinin, isoliensinin... có tác dụng an thần nhẹ, hỗ trợ điều hòa thần kinh và có thể góp phần hỗ trợ hạ huyết áp.

1. Công dụng của trà tâm sen

Hỗ trợ cải thiện giấc ngủ: Các hoạt chất trong tâm sen có thể giúp thư giãn thần kinh, giảm căng thẳng, hỗ trợ người khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc hay tỉnh giấc giữa đêm. Tuy nhiên, trà tâm sen không phải là thuốc điều trị mất ngủ. Với những trường hợp mất ngủ kéo dài hoặc liên quan đến bệnh lý, người bệnh cần được thăm khám và điều trị nguyên nhân.

Giúp thanh nhiệt, giảm cảm giác bứt rứt: Theo y học cổ truyền, tâm sen có tính hàn và tác dụng thanh tâm hỏa. Những người thường xuyên cảm thấy nóng trong, bứt rứt, khô miệng, mất ngủ do tâm hỏa vượng có thể sử dụng với lượng phù hợp.

Hỗ trợ ổn định huyết áp: Một số nghiên cứu cho thấy các alkaloid trong tâm sen có thể giúp giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, tác dụng này không thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp theo chỉ định của bác sĩ.

Giảm căng thẳng, lo âu: Uống trà tâm sen với lượng vừa phải có thể giúp thư giãn tinh thần, giảm cảm giác hồi hộp, căng thẳng sau những giờ làm việc áp lực.

2. Cách pha trà tâm sen

Nguyên liệu: 3 – 5 g tâm sen khô, 200 – 300 ml nước sôi.

Cách thực hiện: Rửa nhanh tâm sen bằng nước sạch; cho vào ấm, hãm với nước sôi khoảng 10 – 15 phút; uống khi còn ấm.

Có thể kết hợp tâm sen với hạt sen, táo đỏ, long nhãn hoặc hoa cúc để giảm vị đắng và tăng hương vị.

3. Ai không nên uống trà tâm sen?

Mặc dù là dược liệu tương đối lành tính nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng trà tâm sen.

Người huyết áp thấp: Tâm sen có thể góp phần làm hạ huyết áp nên người bị huyết áp thấp hoặc thường xuyên chóng mặt, hoa mắt nên thận trọng khi sử dụng.

Người có tỳ vị hư hàn: Theo y học cổ truyền, tâm sen có tính hàn, người thường xuyên lạnh bụng, tiêu chảy, đầy bụng, ăn uống kém hoặc chân tay lạnh không nên dùng kéo dài.

Phụ nữ mang thai: Hiện chưa có nhiều dữ liệu đầy đủ về độ an toàn của việc sử dụng tâm sen với liều lượng lớn trong thai kỳ, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Người đang dùng thuốc điều trị bệnh: Những người đang sử dụng thuốc hạ huyết áp, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh nguy cơ tương tác hoặc làm tăng tác dụng của thuốc.

4. Những lưu ý khi sử dụng trà tâm sen

• Không nên uống quá đặc hoặc quá nhiều trong ngày.
• Không nên dùng liên tục trong thời gian dài mà không có chỉ định của thầy thuốc.
• Nên uống vào buổi tối trước khi ngủ khoảng 30 – 60 phút nếu mục đích là hỗ trợ giấc ngủ; tránh uống khi đói vì có thể gây cồn cào, khó chịu ở dạ dày.
• Không nên lạm dụng tâm sen như một biện pháp thay thế thuốc điều trị mất ngủ hoặc tăng huyết áp.

Tâm sen và hạt sen tuy cùng thuộc cây sen nhưng có tác dụng khác nhau. Hạt sen thiên về bổ dưỡng, dưỡng tâm, kiện tỳ và bồi bổ cơ thể, trong khi tâm sen chủ yếu có tác dụng thanh tâm, an thần. Vì vậy, việc lựa chọn sử dụng hạt sen hay tâm sen cần căn cứ vào thể trạng và mục đích sử dụng của mỗi người. Sử dụng trà tâm sen đúng cách có thể giúp thư giãn tinh thần và hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả và bảo đảm an toàn, người dùng nên dùng với lượng phù hợp, không lạm dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi có bệnh lý nền.

Xem thêm bài đang được quan tâm:

Giá trị dinh dưỡng và 5 lợi ích sức khỏe bất ngờ từ hạt sen

SKĐS - Hạt sen là loại thực phẩm có giá trị bổ dưỡng cao và còn được sử dụng trong một số bài thuốc y học cổ truyền. Nhiều nghiên cứu y học hiện đại đã chứng minh được những lợi ích sức khỏe tuyệt vời của loại hạt nhỏ bé này.