Tình hình dịch bệnh tay chân miệng tại TPHCM và các tỉnh phía Nam đang có xu hướng gia tăng, với nhiều ca bệnh diễn biến nặng được ghi nhận. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong tuần 23 (từ ngày 1-7/6), toàn thành phố ghi nhận 1.160 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng 13,3% so với mức trung bình của 4 tuần trước. Lũy kế từ đầu năm 2026 đến nay, TPHCM đã có 20.406 ca mắc.
Bé gái 10 tuổi mắc tay chân miệng nguy kịch vì tổn thương thân não
BS.CKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TPHCM) cho biết, phần lớn ca bệnh tay chân miệng thường gặp ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, bệnh viện ghi nhận trường hợp bé gái 10 tuổi nhập viện trong tình trạng nặng cho thấy tay chân miệng có thể xảy ra ở nhiều nhóm tuổi và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Cụ thể, bệnh nhi là bé gái L.T.K. (ngụ phường Tân Mỹ) nhập viện trong tình trạng bệnh đã bước sang ngày thứ 5. Những ngày đầu, trẻ sốt 38,5 độ C kèm nổi ban ở tay chân và được chẩn đoán tay chân miệng độ 1. Sau đó, trẻ liên tục sốt cao tới 40 độ C, xuất hiện ban ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối và khuỷu tay.
Một bệnh nhi điều trị bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng thành phố. Ảnh: BVCC.
Dù đã được điều trị tại cơ sở y tế địa phương bằng thuốc hạ sốt và kháng sinh, tình trạng của trẻ không cải thiện. Đến ngày thứ 5, trẻ mệt nhiều, đi đứng loạng choạng, ngủ gà, thường xuyên giật mình và xuất hiện những cử động bất thường ở tay chân nên được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng thành phố.
BS.CKII Nguyễn Minh Tiến cho biết, tại bệnh viện, các bác sĩ ghi nhận trẻ sốt 39 độ C, mạch nhanh 138 lần/phút, thở nhanh, SpO2 giảm còn 94%, có biểu hiện ngủ gà, run tay và được chẩn đoán tay chân miệng độ 3. Kết quả xét nghiệm cho thấy trẻ bị toan chuyển hóa, tăng lactate máu và men gan tăng nhẹ.
Ngay sau đó, bệnh nhi được hỗ trợ hô hấp bằng oxy, dùng thuốc an thần phenobarbital, truyền globulin miễn dịch tĩnh mạch (IVIG), hạ sốt tích cực và điều chỉnh rối loạn điện giải, kiềm toan.
Tuy nhiên, tình trạng bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp. Trẻ sốt cao liên tục 39-40 độ C, xuất hiện nói sảng, mạch nhanh 150 lần/phút và run tay chân. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận tổn thương vùng thân não - một biến chứng thần kinh nguy hiểm của bệnh tay chân miệng. Các bác sĩ tiếp tục truyền IVIG liều thứ hai, phối hợp điều trị chống co giật và hồi sức tích cực.
Sau một tuần điều trị, tình trạng bệnh nhi cải thiện rõ rệt, hết sốt, hết run chi, tỉnh táo và đi lại bình thường. Kết quả xét nghiệm PCR phết trực tràng xác định trẻ dương tính với Enterovirus.
Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố, đây là trường hợp đáng chú ý bởi bệnh xảy ra ở trẻ 10 tuổi, độ tuổi ít gặp hơn so với nhóm trẻ dưới 5 tuổi vốn được xem là đối tượng nguy cơ cao của tay chân miệng.
Nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng
BS.CKI Phan Võ Hạnh Nguyên - Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do các chủng virus đường ruột thuộc nhóm Enterovirus gây ra, phổ biến nhất là Enterovirus 71 (EV71) và Coxsackievirus A6, A10, A16.
Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện quanh năm nhưng thường tăng mạnh vào hai giai đoạn từ tháng 3 - tháng 5 và từ tháng 9 - tháng 12.
Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể tự hồi phục sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng với các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, suy tuần hoàn và tử vong nếu không được phát hiện sớm.
Các dấu hiệu điển hình của bệnh tay chân miệng ở trẻ. Ảnh: BVCC.
Tay chân miệng lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh. Virus có thể tồn tại trong nước bọt, dịch từ các mụn nước, phân hoặc trên các bề mặt, đồ chơi, vật dụng bị nhiễm bẩn.
Các triệu chứng thường gặp gồm sốt nhẹ hoặc sốt vừa, trẻ quấy khóc, biếng ăn, loét miệng gây đau khi ăn uống và xuất hiện các bóng nước ở tay chân, đầu gối hoặc mông..
Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố nhận định: "Dù đa số trường hợp diễn biến nhẹ nhưng bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, đặc biệt trong những ngày đầu, vậy nên, ngay khi trẻ xuất hiện các triệu chứng trở nặng như: Sốt trên 39 độ C hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ, nôn ói nhiều, lừ đừ hoặc kích thích bất thường, bỏ bú hoặc ăn uống kém, giật mình chới với, run tay chân, đi loạng choạng, ngồi không vững, thở nhanh hoặc khó thở, da nổi bông, xanh tái, co giật hoặc hôn mê… phụ huynh nên đưa trẻ tới bệnh viện để được khám, hỗ trợ kịp thời".
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh tay chân miệng và vaccine phòng bệnh vẫn chưa được triển khai rộng rãi. Vì vậy, các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường vẫn là giải pháp quan trọng nhất để phòng bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng cho trẻ và người chăm sóc, đặc biệt sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ hoặc trước khi chế biến thức ăn. Đồ chơi, vật dụng sinh hoạt, bàn ghế và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cần được làm sạch, khử khuẩn định kỳ.
Khi trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học ít nhất từ 7-10 ngày kể từ khi khởi bệnh để hạn chế lây lan trong trường học và cộng đồng. Đồng thời, tránh để trẻ bệnh tiếp xúc gần hoặc chơi chung với trẻ khỏe mạnh.
Trong bối cảnh số ca mắc đang gia tăng tại TPHCM và nhiều tỉnh phía Nam, ngành y tế khuyến cáo phụ huynh nâng cao cảnh giác, theo dõi sát các biểu hiện của trẻ và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường nhằm hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng nặng do bệnh tay chân miệng.
