UBND TPHCM vừa ban hành Quyết định 5976/QĐ-UBND ngày 16/9/2026 về Quy chế phối hợp điều tra ngộ độc thực phẩm trên địa bàn. Quy chế áp dụng đối với các sở, ban, ngành, UBND phường, xã, đặc khu, cơ sở y tế, cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.
Phân rõ cơ quan chủ trì điều tra
Theo quy chế mới, công tác điều tra ngộ độc thực phẩm phải được thực hiện chủ động, kịp thời, đồng bộ, đúng chức năng và thẩm quyền của từng cơ quan. Việc xác định nguyên nhân phải bảo đảm khách quan, chính xác, dựa trên tổng hợp kết quả các bước điều tra theo quy định.
Một điểm đáng chú ý là quy chế phân định rõ cơ quan chủ trì điều tra tùy theo tính chất, địa bàn và mức độ của vụ việc.
Bệnh nhi nghi ngộ độc đang điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Ảnh: BVCC.
Cụ thể, Sở An toàn thực phẩm TPHCM là đầu mối chủ trì tổ chức điều tra đối với vụ ngộ độc xảy ra trong khu công nghiệp, khu chế xuất; tại các cơ sở giáo dục từ cấp THPT trở lên; vụ việc liên quan từ 2 phường, xã, đặc khu trở lên hoặc có trường hợp tử vong.
Với những vụ việc khác, UBND phường, xã, đặc khu chủ trì tổ chức điều tra trên địa bàn, trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền chủ trì của Sở An toàn thực phẩm.
Sở An toàn thực phẩm có trách nhiệm tiếp nhận thông tin ban đầu, xác định cơ quan chủ trì điều tra và chủ trì xác minh nguyên nhân đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền. Khi cần thiết, cơ quan chủ trì có thể tổ chức họp hoặc làm việc trực tiếp với các đơn vị liên quan để thống nhất biện pháp xử lý.
Quy chế cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan cung cấp, chuyển giao thông tin, hồ sơ, tài liệu phục vụ điều tra theo yêu cầu. Việc phối hợp có thể thực hiện trực tiếp, bằng văn bản, điện thoại, thư điện tử hoặc hình thức phù hợp khác.
Đáng chú ý, TPHCM định hướng ưu tiên trao đổi, chia sẻ thông tin qua các nền tảng số và hệ thống thông tin dùng chung về an toàn thực phẩm sau khi được đưa vào vận hành. Mục tiêu là rút ngắn thời gian tiếp nhận, xử lý thông tin và nâng hiệu quả phối hợp.
Cơ sở y tế phải cung cấp thông tin ca bệnh
Quy chế mới cũng làm rõ vai trò của ngành y tế trong quá trình điều tra. Sở Y tế có trách nhiệm chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh tiếp nhận, cấp cứu, điều trị kịp thời người bị ngộ độc; lấy mẫu bệnh phẩm và thực hiện các biện pháp chuyên môn nhằm hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng người bệnh.
Các cơ sở khám, chữa bệnh phải kịp thời thông tin, báo cáo vụ việc cho cơ quan đầu mối và phối hợp cung cấp thông tin chuyên môn, hồ sơ bệnh án, kết quả khám, điều trị, xét nghiệm phục vụ điều tra.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM được chỉ đạo phối hợp xác định, loại trừ các khả năng như dịch bệnh, ngộ độc hóa chất hoặc hiệu ứng dây chuyền đối với vụ việc liên quan.
Đối với cơ sở xảy ra vụ ngộ độc hoặc nghi ngờ ngộ độc, quy chế yêu cầu cung cấp đầy đủ, kịp thời hồ sơ, tài liệu; ngưng sử dụng, niêm phong và bảo quản nguyên trạng thực phẩm, nguyên liệu, mẫu lưu nghi ngờ là nguyên nhân, không tự ý tiêu hủy hoặc di dời khi chưa có ý kiến của cơ quan chủ trì.
Các cơ sở này cũng phải phối hợp lấy mẫu thực phẩm, mẫu môi trường, tạo điều kiện để đoàn điều tra tiếp cận hiện trường và phỏng vấn những người liên quan.
6 tháng đầu năm ghi nhận 9 vụ, 681 người bị ngộ độc
Việc ban hành quy chế phối hợp mới diễn ra trong bối cảnh ngộ độc thực phẩm tiếp tục là vấn đề được quan tâm tại TPHCM, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người như trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất và các cơ sở cung cấp suất ăn sẵn.
Theo báo cáo được lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TPHCM cung cấp tại buổi giám sát của Thường trực HĐND TPHCM ngày 19/8, trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận 9 vụ ngộ độc thực phẩm với 681 người bị ngộ độc. Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, toàn thành phố ghi nhận 19 vụ với 1.389 người mắc.
Học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây rối loạn tiêu hóa đang điều trị tại bệnh viện. Ảnh: BVCC.
Hai vụ việc xảy ra tại các trường tiểu học trong tháng 4/2026 là những trường hợp đáng chú ý. Tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây, vụ việc bắt đầu được ghi nhận sau bữa ăn bán trú ngày 7/4. Ban đầu, nhiều học sinh có biểu hiện rối loạn tiêu hóa và số ca nghi ngộ độc tăng nhanh, có thời điểm 148 trường hợp được ghi nhận tại 4 cơ sở y tế. Xét nghiệm ban đầu phát hiện Salmonella trong một số mẫu bệnh phẩm.
Sau quá trình điều tra, Sở An toàn thực phẩm TPHCM kết luận đây là vụ ngộ độc thực phẩm. Có 740 người ăn, 266 người mắc và 190 người đi viện, không ghi nhận trường hợp tử vong. Bữa ăn bán trú ngày 7/4 được xác định là bữa ăn nguyên nhân; kết quả điều tra cho thấy hầu hết thức ăn có hiện tượng nhiễm chéo, trong đó bánh flan và canh bắp cải nấu thịt là những thức ăn có nguy cơ cao. Salmonella spp. là tác nhân chính, ngoài ra còn ghi nhận E. coli và Staphylococcus aureus.
Trước đó, tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm ở phường Tân Thuận, vụ ngộ độc xảy ra ngày 24/4 cũng cho thấy quy trình điều tra cần sự phối hợp của nhiều lực lượng. Từ 1.306 người ăn bữa trưa, có 112 người mắc và 54 người đi bệnh viện, không có trường hợp tử vong. Kết luận điều tra xác định món trứng vịt hấp thịt heo là thức ăn nguyên nhân; Salmonella spp. và E. coli được xác định là căn nguyên.
Hướng tới xử lý thống nhất ngay từ thông tin ban đầu
Những vụ việc trên cho thấy khi xuất hiện một chùm ca bệnh sau ăn uống, quá trình xử lý không chỉ dừng ở việc tiếp nhận, cấp cứu người bệnh mà còn liên quan đến điều tra dịch tễ. Cụ thể là lấy mẫu bệnh phẩm và thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, xác định bữa ăn nguyên nhân, đánh giá điều kiện chế biến - bảo quản và phối hợp với chính quyền địa phương.
Quy chế mới của TPHCM, vì vậy đặt trọng tâm vào việc phân rõ đầu mối và trách nhiệm phối hợp ngay từ khâu tiếp nhận thông tin. Cơ quan chủ trì được trao trách nhiệm điều phối, trong khi các đơn vị liên quan phải cung cấp thông tin, hồ sơ và cử cán bộ phối hợp khi có yêu cầu.
Theo quy chế, Sở An toàn thực phẩm cũng là cơ quan đầu mối tham mưu, theo dõi, đôn đốc và phối hợp triển khai; đồng thời hướng dẫn các phường, xã, đặc khu về đầu mối chuyên môn, quy trình tiếp nhận thông tin, chế độ báo cáo và biểu mẫu áp dụng thống nhất.
Với cách phân công này, khi một vụ việc xảy ra, thông tin từ người dân, nhà trường, cơ sở sản xuất - kinh doanh thực phẩm và cơ sở y tế sẽ có cơ chế kết nối rõ hơn, qua đó phục vụ việc điều tra nguyên nhân, xử lý nguy cơ và cảnh báo cộng đồng kịp thời hơn.
