Một bé trai 11 tuổi tại Thổ Nhĩ Kỳ phải nhập viện trong tình trạng tổn thương thận cấp với các biểu hiện tiểu ít, chán ăn và rối loạn ý thức sau khi trải qua phẫu thuật cắt amidan. Khi tìm hiểu tiền sử, các bác sĩ phát hiện trong suốt một tuần trước đó, bệnh nhi chỉ sử dụng nước khoáng có gas và nước tăng lực để uống, với lượng tiêu thụ lớn mỗi ngày.
1. Nhập viện sau một tuần chỉ uống nước có gas và nước tăng lực
Ca bệnh được công bố trên Hong Kong Journal of Paediatric, theo đó Bệnh viện Đào tạo và Nghiên cứu Karabük, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp nhận bệnh nhi là một bé trai 11 tuổi được đưa đến khoa cấp cứu với các biểu hiện chán ăn, lượng nước tiểu giảm rõ rệt và thay đổi trạng thái ý thức.
Khai thác tiền sử cho thấy, một tuần trước khi nhập viện, bệnh nhi đã thực hiện phẫu thuật cắt amidan. Trong thời gian hồi phục, thay vì sử dụng nước uống thông thường và chế độ dinh dưỡng phù hợp, bệnh nhi chỉ uống nước khoáng có gas và nước tăng lực. Mỗi ngày bệnh nhi uống khoảng 2 lít nước khoáng có gas và 1 lít nước tăng lực.
Các bác sĩ tính toán lượng natri cơ thể hấp thu từ hai loại đồ uống này lên tới khoảng 2.376 mg mỗi ngày. Đáng nói, lượng natri này cao so với một trẻ 11 tuổi, chưa tính đến lượng natri có trong thực phẩm khác.
Khi nhập viện, tình trạng bệnh nhi đã diễn biến nghiêm trọng, nhịp thở nhanh với tần số khoảng 45 lần/phút, nhịp tim tăng lên 140 lần/phút và huyết áp được ghi nhận ở mức 90/60 mmHg. Bệnh nhi có biểu hiện lơ mơ, mức độ tỉnh táo giảm. Trong quá trình theo dõi tại viện, trẻ còn xuất hiện tình trạng tiểu ra máu và protein niệu, cho thấy những bất thường liên quan đến hệ tiết niệu.
Kết quả xét nghiệm ghi nhận tăng natri máu, nồng độ creatinine máu tăng và lượng nước tiểu giảm. Đây là những dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng tổn thương thận cấp. Đáng chú ý, kết quả siêu âm bụng và siêu âm Doppler thận không phát hiện bất thường rõ rệt.
Sau khi đánh giá tiền sử và loại trừ một số nguyên nhân khác, các bác sĩ nhận định việc sử dụng quá nhiều nước khoáng có gas chứa natri và nước tăng lực có thể góp phần gây rối loạn điện giải, làm nặng thêm tình trạng tổn thương thận. Người bệnh được điều trị tại khoa hồi sức tích cực, bao gồm bù dịch, điều chỉnh tình trạng tăng natri máu và theo dõi chặt chẽ chức năng thận. Sau 21 ngày nằm viện, bệnh nhi được xuất viện trong tình trạng không còn triệu chứng được ghi nhận.
Trẻ có biểu hiện tiểu ít, mệt mỏi hoặc thay đổi ý thức cần được thăm khám để phát hiện sớm các bất thường về chức năng thận. Ảnh: HĐ.
2. Vì sao uống nhiều nước có gas và nước tăng lực có thể gây nguy hiểm?
Thận có vai trò quan trọng trong việc lọc máu, đào thải chất cặn bã, điều hòa lượng nước và duy trì sự cân bằng các chất điện giải trong cơ thể. Trong đó, natri là một chất điện giải cần thiết cho hoạt động của tế bào, thần kinh và cơ. Tuy nhiên, nếu lượng natri trong máu tăng quá cao sẽ khiến cơ thể xuất hiện những rối loạn nghiêm trọng, đặc biệt khi tình trạng này đi kèm thiếu nước hoặc mất cân bằng dịch.
Tăng natri máu thường phản ánh sự mất cân đối giữa lượng nước và natri trong cơ thể. Tình trạng này có thể xảy ra khi cơ thể mất nước, không được cung cấp đủ nước phù hợp hoặc hấp thu quá nhiều natri trong một số hoàn cảnh. Ở mức độ nghiêm trọng, tăng natri máu có thể gây khát nhiều, mệt mỏi, yếu cơ, thay đổi ý thức, co giật và những biến chứng thần kinh nguy hiểm.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nước khoáng có gas với các loại nước ngọt có gas thông thường. Hàm lượng natri trong nước khoáng thay đổi đáng kể tùy nguồn nước và sản phẩm. Không phải tất cả nước có gas đều chứa lượng natri cao như loại được sử dụng trong ca bệnh kể trên. Tương tự, nước tăng lực có thành phần khác nhau tùy sản phẩm, thường chứa caffeine, đường và một số chất bổ sung. Việc sử dụng nước tăng lực ở trẻ em và thanh thiếu niên không được khuyến khích do nguy cơ ảnh hưởng đến giấc ngủ, hệ tim mạch và những tác động không mong muốn khác.
3. Những dấu hiệu tổn thương thận ở trẻ cha mẹ không nên bỏ qua
Tổn thương thận cấp là tình trạng chức năng thận suy giảm trong thời gian ngắn, khiến cơ thể gặp khó khăn trong việc đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng nước, điện giải. Ở trẻ em, tình trạng này có thể liên quan đến mất nước nghiêm trọng, nhiễm trùng, một số bệnh lý tại thận, rối loạn tuần hoàn hoặc tác dụng không mong muốn của thuốc.
Một trong những dấu hiệu cần chú ý là lượng nước tiểu giảm bất thường. Trẻ có thể đi tiểu ít hơn, nước tiểu sẫm màu hoặc không đi tiểu trong thời gian dài. Ngoài ra, trẻ có thể xuất hiện mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn, phù mặt hoặc chân tay. Trong những trường hợp nghiêm trọng, rối loạn điện giải và tích tụ chất thải trong cơ thể có thể dẫn đến lơ mơ, thay đổi ý thức hoặc co giật.
Khi trẻ xuất hiện tình trạng tiểu rất ít, lơ mơ, khó đánh thức, khó thở hoặc co giật, cần được đưa đến cơ sở y tế khẩn cấp.
Để bảo vệ sức khỏe thận, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ sử dụng nước lọc làm đồ uống chính trong sinh hoạt hằng ngày. Lượng nước cần thiết phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, mức độ hoạt động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Đặc biệt, trong thời gian trẻ bị sốt, nôn, tiêu chảy hoặc hồi phục sau phẫu thuật, việc bổ sung nước cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu trẻ ăn uống kém hoặc có dấu hiệu mất nước, phụ huynh không nên tự ý thay thế nước uống thông thường bằng nước tăng lực hay những sản phẩm chứa nhiều đường, caffeine hoặc natri.
