Ngày 24/3 vừa qua, tại TP. Hồ Chí Minh, giải thưởng văn hóa Phan Chu Trinh đã được trao cho hai gương mặt quốc tế - những người nước ngoài nghiên cứu về Việt Nam và có những đóng góp quan trọng trong việc giới thiệu văn hóa Việt Nam ra thế giới, đó là nhà dân tộc học người Czech, Ivo Vasiljev và nhà thơ – dịch giả Mỹ Kevin Bowen. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với nhà thơ – dịch giả Kevin Bowen.
- Tập thơ về Việt Nam của ông mang tựa đề “Khúc hát thành Cổ Loa” vừa ra mắt đã được độc giả Việt Nam đánh giá cao và đón nhận nồng nhiệt. Theo ông, điều gì đã làm nên thành công của tập thơ?
- Tôi đến Việt Nam nhiều lần, đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người, nông thôn Việt Nam với tôi như một bài thơ lớn. Tôi thấy ở đó một nền nghệ thuật lớn. Mọi người đến đều được chia sẻ và hưởng thụ nền văn hóa, nghệ thuật này. Ở đó, người ta thấy con người luôn gắn bó với tổ tiên và quá khứ của họ và đây là điều tối quan trọng đối với đời sống tinh thần của mỗi con người. Họ luôn luôn tạo ra mối liên hệ ngày một sâu giữa thể xác và quá khứ, nhiều khi không phân biệt giữa quá khứ với hiện tại đời sống. Tập thơ của tôi là một chuyến đi vào đáy sâu của đời sống các bạn. Có lẽ vì thế mà nó được các bạn đón nhận?
- Còn về giải thưởng Việt Nam học mang tên Phan Chu Chinh mà ông vừa nhận, cảm xúc của ông với giải thưởng?
 Nhà thơ Kevin Bowen - một người Mỹ gắn bó với văn hóa Việt Nam. |
- Tôi thực sự cảm động. Tôi đã biết về giải thưởng Phan Chu Trinh trước đó và hiểu rằng đó là một giải thưởng văn hóa rất uy tín. Vì thế, nhận giải thưởng này với tôi là một vinh dự. Đối với tôi, giải thưởng là sự ghi nhận cho những hoạt động của mình vì đã mang lại giá trị gì đó cho xã hội. Nhưng trên hết là mong ước của tôi đã được thực hiện: dịch những tác phẩm văn học Việt Nam ra tiếng Anh để giúp đưa các nhà văn Việt Nam đến gần hơn với bạn đọc Mỹ.
- Được biết, hơn 20 năm qua, ông đã cùng với các đồng nghiệp ở Trung tâm William Joiner (Nghiên cứu về chiến tranh và hậu quả xã hội - PV) miệt mài dịch thuật giới thiệu văn hoá, con người, văn học Việt Nam ra thế giới như một sứ mạng quảng bá văn hoá thật vô tư. Nhưng đã có lúc dư luận cho rằng Trung tâm William Joiner nơi ông làm giám đốc “kinh doanh thi ca”, “kinh doanh dịch thuật”, ông nghĩ gì về điều này?
Kevin Bowen là cựu binh tham chiến tại Việt Nam những năm 1968 - 1969. Sau 2 năm, ông trở về Mỹ và bắt đầu sáng tác thơ về cuộc chiến tranh mà ông đã tham gia, đã phản chiến và làm thơ về đất nước, con người Việt Nam từ đó. Kevin Bowen từng nhiều lần trở lại Việt Nam để giao lưu văn hóa, giáo dục... Với vai trò là một nhà thơ, dịch giả, ông đã viết và biên tập hơn một chục tuyển tập thơ và văn xuôi. Năm 2010, ông nhận Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam. Vào ngày 24/3 vừa qua, ông “ẵm” thêm Giải thưởng Phan Chu Trinh cho những đóng góp trong việc truyền bá văn học, văn hóa Việt Nam vào Mỹ. |
- Ông có biết nhiều về các cây viết trẻ của Việt Nam? Ông từng dịch và giới thiệu tác phẩm của những nhà văn thế hệ trước như Lê Lựu, Nguyễn Huy Thiệp, Nguyễn Quang Thiều… ra thế giới, ông có định tiếp tục công việc này với thế hệ nhà văn trẻ Việt Nam hay không?
- Tất nhiên là tôi biết chứ. Tôi rất thích thơ của Vàng Anh và Lý Lan. Chúng tôi cũng đã bắt đầu chuyển ngữ một số tác phẩm thơ và truyện ngắn của các tác giả trẻ Việt Nam sang tiếng Anh và giới thiệu tại Mỹ. Trong tương lai gần, công việc này sẽ được đẩy mạnh hơn. Vì nếu cứ chỉ nói câu chuyện của chiến tranh thì theo tôi đó không phải là một hình ảnh đầy đủ về Việt Nam. Những cây bút trẻ có tài, có tiếng nói riêng và nói câu chuyện của thời đại chính là một Việt Nam của hôm nay và tương lai. Đưa họ tới với bạn đọc nước ngoài là một phần công việc mà chúng tôi phải làm.
- Xin cảm ơn và chúc mừng ông về giải thưởng vừa được nhận!
Lan Anh (thực hiện)