Đất nước ta hòa nhập với thế giới nhưng không hòa tan và giá trị, tầm vóc của mỗi quốc gia trong sự hòa nhập ấy phải chăng là những bản sắc văn hóa riêng biệt. Và những khúc dân ca của đất nước ta là một trong những cái làm nên bản sắc riêng biệt ấy bởi trong đó mang nặng tính cách Việt và tâm hồn Việt.
Không ai yêu Tổ quốc của mình lại không yêu những làn điệu dân ca của cha ông từ ngàn đời để lại. Những làn điệu, những khúc dân ca ấy là sợi dây vô hình nhưng bền chặt cố kết lòng người tạo nên sức mạnh đưa dân tộc vượt qua những thăng trầm lịch sử. Ngoài những làn điệu ca trù, quan họ được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện rất đáng tự hào, chúng ta còn có chèo ở Đồng bằng Bắc bộ và ca ra bộ nơi sông nước miền Tây Nam bộ và bài chòi ở NamTrung bộ cũng là những đặc sản văn hóa quý báu.
Những khúc dân ca, những làn điệu chèo, bài chòi, cải lương ru tâm hồn ta lớn lên nhưng thật tiếc hôm nay, trong buổi cơ chế thị trường dường như có cơ bị mai một. Nhiều thanh niên thành phố và cả không ít thanh niên nông thôn hình như chưa thuộc một khúc dân ca, chưa hiểu hết cái hay, cái đẹp của những làn điệu, ca từ. Ngay người biết hát cũng hiểu sai. Chữ "xoan" trong câu hát "anh còn xoan em vẫn còn xoan" bỗng bị đổi thành "son", chắc cho hợp với câu tiếp "ước gì ta được là con một nhà". Thay vào đó, hình như nhạc hip hop có vẻ thịnh hành và nhiều bài hát như đọc lời kèm bùm bùm chát nhức óc inh tai đang có vẻ thịnh hành thay cho những bài hát, làn điệu sâu lắng, mượt mà.
Dân ca Việt mang hồn dân tộc thiết nghĩ cần được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông thành thứ lương thực tinh thần cho những công dân tương lai. Hành trang mỗi người trên con đường đi tới có những làn điệu dân ca bên mình sẽ làm mỗi chúng ta biết yêu thương và chia sẻ hơn, những vụ bạo lực trên đường vì những va chạm nhỏ hẳn sẽ bớt đi. Những người mẹ trẻ sẽ có vốn để ru con, xây dựng nhân cách cho trẻ ngay khi còn tấm bé. Du nhập văn hóa nước ngoài cũng cần thiết, song sự du nhập ấy không thể làm mất đi bản sắcdân tộc. Đến bao giờ chúng ta dựng một vở múa balê chẳng hạn là loại hình nghệ thuật từ châu Âu nhưng khán giả vẫn nhận ra tác phẩm múa ba lê Việt Nam.
Chúng ta đang học tập và làm theo tấm gương của Bác Hồ vĩ đại không chỉ về đạo đức, tác phong của Người mà hơn tất cả là lòng yêu nước lớn lao, tình yêu nhân dân và những giá trị văn hóa dân tộc quý báu ở trong Người.
Người yêu nước không thể quay lưng với những làn điệu dân ca của dân tộc mình. Những khúc hát dân ca ấy làm nên Tổ quốc với tất cả niềm tự hào.
LÊ QUÝ HIỀN