Nghị định quy định mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực lâm nghiệp đối với cá nhân là 500 triệu đồng và đối với tổ chức là 1 tỷ đồng. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là quy định xử phạt đối với hành vi lấn, chiếm rừng. Tùy theo loại rừng và diện tích vi phạm, mức xử phạt được chia thành nhiều khung khác nhau.
Cụ thể, đối với hành vi lấn, chiếm cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc rừng chưa có trữ lượng có diện tích dưới 1.000 m2; rừng sản xuất dưới 500 m2; rừng phòng hộ dưới 100 m2 hoặc rừng đặc dụng dưới 50 m2, mức phạt từ 1 - 2 triệu đồng.
Mức phạt sẽ tăng dần theo diện tích vi phạm. Trường hợp lấn, chiếm diện tích lớn, như rừng sản xuất từ 20.000 m2 trở lên; rừng phòng hộ từ 15.000 m2 trở lên; rừng đặc dụng từ 10.000 m2 trở lên hoặc cây trồng chưa thành rừng có diện tích từ 50.000 m2 trở lên, mức phạt có thể lên tới 60 - 80 triệu đồng.
Hình minh họa.
Đáng chú ý, Nghị định quy định mức xử phạt nêu trên áp dụng đối với rừng trồng. Nếu hành vi lấn, chiếm xảy ra đối với rừng tự nhiên thì mức phạt sẽ bị áp dụng gấp hai lần tương ứng với từng hành vi vi phạm.
Ngoài việc bị xử phạt bằng tiền, các cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với diện tích rừng bị lấn, chiếm. Nghị định cũng làm rõ trường hợp lấn đất hoặc chiếm đất nông nghiệp là đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất nhưng chưa có rừng thì sẽ bị xử phạt theo quy định của pháp luật về đất đai.
Bên cạnh hành vi lấn, chiếm rừng, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP cũng bổ sung nhiều quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng môi trường rừng trái quy định, đặc biệt trong hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng và phát triển dược liệu dưới tán rừng.
Theo đó, hành vi tổ chức tham quan, du lịch trong rừng mà không được phép của chủ rừng sẽ bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng. Cùng mức phạt này áp dụng đối với hành vi nuôi, trồng, thu hoạch cây dược liệu trong rừng phòng hộ, rừng sản xuất không đúng phương án theo quy định.
Mức phạt từ 6 - 10 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi như tổ chức dịch vụ du lịch, kinh doanh trong rừng mà không được phép của chủ rừng; tổ chức nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng.
Đặc biệt, Nghị định nghiêm cấm việc nuôi trồng, phát triển hoặc thu hoạch cây dược liệu tại các khu vực nhạy cảm như phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái của vườn quốc gia…
Ngoài ra, hành vi đầu tư hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng nhưng không lập dự án hoặc dự án không phù hợp với đề án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt cũng bị xử phạt nghiêm. Đối với rừng phòng hộ và rừng sản xuất, mức phạt từ 10 - 25 triệu đồng. Trong khi đó, đối với rừng đặc dụng, khu vực có yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt hơn, mức phạt tăng lên từ 25 - 50 triệu đồng.
Nghị định số 146/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 25/6/2026.
