Tình trạng thiếu kẽm khiến trẻ biếng ăn và chậm phát triển chiều cao ra sao?

Trong các vi chất dinh dưỡng, kẽm được chứng minh có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. 

Trẻ nhỏ là nhóm đối tượng có nguy cơ thiếu kẽm cao do nhu cầu tăng nhanh trong khi khả năng dự trữ của cơ thể rất hạn chế. Tình trạng thiếu kẽm kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến vị giác, gây biếng ăn mà còn tác động trực tiếp đến sự phát triển chiều cao và hệ miễn dịch của trẻ.

1. Vai trò của kẽm đối với vị giác và sự thèm ăn ở trẻ

Kẽm là vi chất quan trọng tham gia vào hoạt động của hơn hàng trăm quá trình enzyme, hỗ trợ phân chia tế bào và tổng hợp protein trong cơ thể. Do trẻ nhỏ có tốc độ phát triển rất nhanh, bổ sung đầy đủ kẽm là điều cần thiết để đảm bảo sự hoàn thiện của hệ xương, các cơ quan và sự tăng trưởng chiều cao, cân nặng tối ưu.

Kẽm còn ảnh hưởng trực tiếp đến vị giác và khứu giác. Khi thiếu kẽm, hoạt động của enzyme tiêu hóa suy giảm, khiến khả năng cảm nhận vị giác của trẻ bị ảnh hưởng đáng kể. Trẻ không còn cảm nhận rõ vị ngon của thức ăn, từ đó dẫn đến tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng và giảm lượng thức ăn tiêu thụ hằng ngày. Về lâu dài, thói quen biếng ăn do thiếu kẽm tạo thành một vòng lặp bệnh lý: trẻ ăn ít dẫn đến thiếu dưỡng chất, thiếu dưỡng chất lại khiến tình trạng biếng ăn nặng nề hơn.

2. Thiếu kẽm ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao như thế nào?

Bên cạnh vai trò kích thích vị giác, kẽm là khoáng chất trực tiếp tham gia vào quá trình phân chia tế bào, tăng trưởng mô và phát triển hệ xương. Kẽm hỗ trợ hoạt động của hormone tăng trưởng (GH) và yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1) - hai yếu tố then chốt quyết định sự phát triển chiều cao của trẻ trong những năm đầu đời.

Khi lượng kẽm trong cơ thể không đủ, quá trình tổng hợp protein và phân chia tế bào xương bị gián đoạn, làm cho đĩa sụn tăng trưởng chậm phát triển. Hệ quả là trẻ phát triển chiều cao chậm hơn so với mốc chuẩn theo độ tuổi, thậm chí có nguy cơ thấp còi kéo dài nếu không được phát hiện và bổ sung kịp thời.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng bổ sung kẽm đầy đủ sẽ giúp cải thiện chiều cao đối với trẻ thấp lùn và tăng cân nhanh đối với trẻ suy dinh dưỡng.

3. Thiếu kẽm tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch và thể trạng chung

Kẽm giúp hỗ trợ và duy trì hoạt động của hệ thống miễn dịch. Kẽm kích thích sự phát triển và biệt hoá các tế bào miễn dịch lympho B và lympho T, tạo nên một hệ phòng thủ để cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh, giúp cho trẻ có sức chống đỡ bệnh tật tốt.

Trẻ thiếu kẽm thường có đề kháng kém, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa như tiêu chảy, cảm cúm. Các đợt ốm tái đi tái lại này lại tiếp tục bào mòn thể trạng, khiến trẻ mệt mỏi, sụt cân và càng khó bắt kịp đà tăng trưởng về chiều cao lẫn cân nặng.

4. Chủ động phòng ngừa và cải thiện thiếu kẽm cho trẻ

Biểu hiện của việc cơ thể thiếu kẽm rất thầm lặng, vì vậy, việc dự phòng thiếu kẽm thông qua chế độ ăn là rất quan trọng. Nguồn cung cấp kẽm chủ yếu trong các loại thực phẩm như hải sản, các loại thịt có màu đỏ. Kẽm không được dự trữ trong cơ thể nên đảm bảo chế độ ăn hằng ngày đủ kẽm.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, các bậc cha mẹ nên chú ý đến một số dấu hiệu điển hình của việc thiếu kẽm như: Trẻ hay bị nhiễm trùng tái phát nhiều lần, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, nôn trớ, rối loạn giấc ngủ, ngủ không ngon giấc, hay khóc về đêm. Thiếu kẽm còn gây tổn thương các biểu hiện rụng tóc, thương tổn vùng da và mắt, chậm phát triển.

Để đảm bảo trẻ phát triển tối ưu, phụ huynh nên chú trọng xây dựng chế độ ăn uống đa dạng và cân đối ngay từ giai đoạn ăn dặm. Nguồn kẽm tự nhiên dồi dào có thể tìm thấy trong các thực phẩm như thịt bò, lợn, lòng đỏ trứng, hải sản (như hàu, tôm, cua), các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt.

Đồng thời, việc tăng cường vitamin C từ trái cây tươi cũng giúp cơ thể trẻ hấp thu kẽm hiệu quả hơn. Trong trường hợp trẻ có các dấu hiệu thiếu kẽm rõ rệt như biếng ăn kéo dài, chậm tăng chiều cao, tóc khô xơ hoặc thường xuyên ốm vặt, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế để được tư vấn xét nghiệm và bổ sung liều lượng kẽm phù hợp dưới sự chỉ định của bác sĩ.

Bổ sung kẽm từ thực phẩm để bảo vệ sức khỏe của trẻ

SKĐS - Thiếu kẽm là một trong những vấn đề dinh dưỡng thường gặp, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và sức khỏe của con người, đặc biệt là trẻ em.