Những năm gần đây, khi Chính phủ tập trung nhiều nguồn lực vào đổi mới, nâng cấp cơ sở hạ tầng để tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thì nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) có vai trò rất quan trọng. Trong khi đó, các nhà tài trợ vốn ODA là các ngân hàng phát triển, đặc biệt Ngân hàng Thế giới (WB) đều rất quan tâm đến tính thanh khoản, tính minh bạch trong sử dụng đồng vốn, coi đây là thước đo để xem xét tiếp tục rót vốn. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới còn đang ám ảnh nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, thì tin vui từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư: 6 tháng đầu năm nay, tốc độ giải ngân vốn ODA bằng 67% kế hoạch giải ngân cả năm, tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái, điều này làm hài lòng cả nhà đầu tư cùng nước chủ nhà! Đó là kết quả công bố sau cuộc họp giao ban giữa Bộ Kế hoạch & Đầu tư với nhóm ngân hàng phát triển (WB, AFD, JICA, KOEXIM Bank và KfW). Trước đó, bộ này đã có cuộc gặp với 2 ngân hàng phát triển có tài trợ lớn nhất là WB và Ngân hàng phát triển Nhật Bản (JICA). Con số cụ thể của việc giải ngân 6 tháng đầu năm là 1,27 tỷ USD, trong đó vốn vay khoảng 1,163 tỷ USD, vốn viện trợ không hoàn lại khoảng 107 triệu USD. Với kết quả giải ngân lớn như vậy, càng có ý nghĩa hơn trong bối cảnh cả nước đang tập trung kích cầu để ngăn chặn suy giảm kinh tế.
TP. Hồ Chí Minh vẫn là địa phương đi đầu trong việc giải ngân, đã đạt 2.516 tỷ đồng, bao gồm 2.439 tỷ đồng vốn ODA và 77 tỷ đồng vốn đối ứng, vượt 18% kế hoạch năm. Nhìn lại nửa năm qua, bản thân thành phố đã có quá trình nỗ lực vượt bậc, bên cạnh đó có sự hỗ trợ tích cực của nhà tài trợ, cụ thể là WB đã cử đoàn chuyên gia đi thị sát tình hình triển khai dự án (DA), tháo gỡ vướng mắc, khắc phục hậu quả mỗi khi việc giải ngân bị chậm. Những DA lớn được giải ngân nhanh, vượt kế hoạch như: DA cải thiện môi trường nước lưu vực kênh Bến Nghé - Tàu Hủ - kênh Đôi Tẻ giai đoạn 1 (do JICA tài trợ) đạt 81,56% kế hoạch năm; DA vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè (WB) đạt 92,55% kế hoạch năm; DA nâng cấp đô thị TP. Hồ Chí Minh (WB) đạt 81,34% kế hoạch năm; DA đại lộ Đông-Tây (JICA) đạt 60,92% kế hoạch năm... Số liệu thống kê của nhóm các ngân hàng phát triển cho thấy, tổng vốn ODA giải ngân được trong 6 tháng đầu năm đạt trên 1,1 tỷ USD, tuy mức giải ngân đã được cải thiện từ cuối quý I đến nay, song do khối lượng ODA cam kết tăng, nên tỷ lệ giải ngân của các nhà tài trợ vẫn thấp hơn tỷ lệ giải ngân trung bình khu vực, như với WB ở nước ta chỉ đạt 12-13% số vốn cam kết, trong khi mức giải ngân vốn ODA trong khu vực là 20-22%. Theo ông Hồ Quang Minh, Vụ trưởng Vụ Kinh tế đối ngoại, Bộ Kế hoạch & Đầu tư, càng giải ngân vốn ODA tốt thì càng hỗ trợ tốt cho gói kích cầu hơn 1 tỷ USD mà chính phủ đã “tung” ra vừa qua. Vốn do các ngân hàng trên cung cấp thường chiếm 75-80% vốn ODA cho Việt Nam, vì thế thúc đẩy giải ngân cho nó cũng chính là thúc đẩy giải ngân chung cho các DA trong cả nước. Với nỗ lực ở cả hai phía như vậy, nhiều khả năng năm nay sẽ vượt kế hoạch giải ngân vốn ODA. Đặc biệt, với việc Luật sửa đổi và bổ sung một số điều liên quan đến xây dựng cơ bản vừa được Quốc hội thông qua, sẽ góp phần đáng kể tháo gỡ khó khăn liên quan đến các thủ tục đầu tư, nhằm thúc đẩy hơn nữa quá trình giải ngân nguồn vốn quan trọng này một cách nhanh chóng và minh bạch hơn.
Phạm Quang